સર્વર્ત્તુષુ સુખશ્ચાપિ નિષધઃ પર્વતો મહાન્
બધા ઋતુઓમાં મહાન નિષધ પર્વત સુખદાયી છે.
દ્વાત્રિંશચ્ચ સહસ્રાણિ વિસ્તીર્ણઃ સ ચ મૂર્દ્ધનિ
તેનું શિખર બત્રીસ હજાર યોજન જેટલું વિસ્તૃત છે.
નાનાવર્ણાસ્તુ પાર્શ્વેષુ પ્રજાપતિગુણાન્વિતઃ
તેના કિનારા વિવિધ રંગના છે અને તેમાં પ્રજાપતિના ગુણો છે.
પૂર્વતર્ઃ શ્વેતવર્ણશ્ચ બ્રાહ્મણસ્તસ્ય તેન તત્
તેના પૂર્વ બાજુએ સફેદ રંગ છે, તેથી ત્યાં બ્રાહ્મણ વસે છે.
તેનાસ્ય ક્ષત્ત્રભાવસ્તુ મેરોર્નાનાર્થકારણાત્
મેરુમાંથી વિવિધ કારણોસર તેમાં ક્ષત્રિય સ્વભાવ આવે છે.
ભૃઙ્ગપત્રનિભશ્ચાપિ પશ્ચિમેન સમાચિતઃ
પશ્ચિમ બાજુએ તે ભમરોના પાંખ જેવો આવરણ ધરાવે છે.
વૃત્તઃ સ્વભાવતઃ પ્રોક્તો વર્ણતઃ પરિમાણતઃ
તે સ્વભાવથી, રંગથી અને માપથી ગોળ છે એવું કહેવામાં આવ્યું છે.
મયુરબર્હવર્ણસ્તુ શાતકૈંભશ્ચ શૃઙ્ગવાન્
તેનો રંગ મોરના પાંખ જેવો છે, તે સોનાની જેમ તેજસ્વી છે અને શિખરો વડે શોભાયમાન છે.
તેષામન્તરવિષ્કંભો નવસાહસ્ર ઉચ્યતે
એના અંદરના વ્યાસને નવ હજાર કહેવાય છે.
નવૈવં તુ સહસ્રાણિ વિસ્તીર્ણં સર્વતસ્તુ તત્
આ રીતે, એ સર્વત્ર નવ હજાર જેટલું ફેલાયેલું છે.
વેદ્યર્દ્ધં દક્ષિણં મેરોરુત્તરાર્દ્ધં તથોત્તરમ્
વેદીનો અડધો ભાગ મેરુના દક્ષિણમાં છે અને બીજો અડધો ઉત્તર તરફ છે.
દ્વે દ્વે સહસ્રે વિસ્તીર્ણા યોજનાનાં સમુચ્છ્રયાત્
દરેકની પહોળાઈ અને ઊંચાઈ બે હજાર યોજન છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ શતં દ્વાવાયતૌ ગિરી
એ બંને પર્વતો લાખ યોજન જેટલા લાંબા છે.
શ્વેતશ્ચ હેમકૂટશ્ચ હિમવાઞ્છૃઙ્ગવાંસ્તથા
શ્વેત, હેમકૂટ, હિમવંત અને શૃંગવંત — આ બધા પર્વતો છે.
તેષાં મધ્યે જનપદાસ્તાનિ વર્ણાણિ સપ્ત વૈ
આ બધાના વચ્ચે વસવાટવાળા પ્રદેશો છે, જે સાત રંગોના છે.
સંતતાનિ નદીભેદૈરગમ્યાનિ પરસ્પરમ્
એ પ્રદેશો નદીઓની શાખાઓથી અલગ પડેલા છે અને એકબીજાને પહોંચી શકાતા નથી.
ઇદં હૈમવતં વર્ષં ભારતં નામ વિશ્રુતમ્
આ હિમવંત પ્રદેશ ભારત નામે પ્રસિદ્ધ છે.
નૈષધં હેમકૂટાત્તુ હરિવર્ષં તદુચ્યતે
હેમકૂટથી નિષધ પ્રદેશ આવે છે, અને ત્યાંથી તેને હરિવર્ષ કહે છે.
ઇલાવૃતાત્પિરં નીલં સમ્યકં નામ વિશ્રુતમ્
ઈલાવૃતથી પિષ પ્રદેશ છે અને નીલ પર્વતથી સમ્યક નામે જાણીતું છે.
હિરણ્મયાત્પરં ચૈવ શૃઙ્ગવત્તઃ કુરુ સ્મૃતમ્
હિરણ્મય અને શૃંગવંત પછીનું પ્રદેશ કુરુ તરીકે ઓળખાય છે.
દીર્ઘાણિ તત્ર ચત્વારિ મધ્યમં તદિલાવૃતમ્
ત્યાં ચાર લાંબા પ્રદેશો છે, અને મધ્યમાં ઈલાવૃત છે.
પરં નીલવતો યચ્ચ વેદ્યર્દ્ધં તુ તદુત્તરમ્
નીલ પર્વતની પાર અને વેદીનો અડધો ભાગ, એ ઉત્તર પ્રદેશ છે.
તયોર્મધ્યે તુ વિજ્ઞેયો મેરુર્મધ્ય ઇલાવૃતમ્
એ બંને વચ્ચે, ઈલાવૃતના મધ્યમાં મેરુ પર્વત છે.
ઉદગાયેતો મહાશૈલો માલ્યવાન્નામ નામતઃ
ઉત્તર તરફ એ મહાન પર્વત છે, જેને માલ્યવંત કહેવાય છે.
આયામતશ્ચતુસ્ત્રિંશત્સહસ્રાણિ પ્રકીર્તિતઃ
આનું લંબાઈ બત્રીસ હજાર કહેવાયું છે.
આયામતો ઽથ વિસ્તારાન્માલ્યવા નિતિવિશ્રુતઃ
લંબાઈ અને પહોળાઈની દ્રષ્ટિએ, માલ્યવત્ તેની માપમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ચતુર્વણઃ સ સૌવર્ણઃ ચતુરસ્રઃ સમુચ્છ્રિતઃ
તે ચાર વર્ણોનું, સોનાની જેમ તેજસ્વી, ચોરસ આકારનું અને ઊંચું છે.
તરુણાદિત્યવર્ણાભો વિધૂમ ઇવ પાવકઃ
તેમાં યુવાન સૂર્ય જેવો રંગ છે, ધૂમરહિત અગ્નિ જેવું તેજ છે.
પ્રવિષ્ટઃ ષોડશાધસ્તાદ્વિસ્તૃતઃ ષોડશૈવ તુ
તે નીચે તરફ પણ સોળ જેટલું વિસ્તરેલું છે અને ઉપર પણ એટલું જ ફેલાયેલું છે.
વિસ્તારાત્રિગુણસ્તસ્ય પરિણાહઃ સમન્તતઃ
તેનું પરિધિ ચારે બાજુ તેની પહોળાઈ કરતાં ત્રણ ગણી છે.