ઋષભાદ્ભરતો જજ્ઞે વીરઃ પુત્રશતાગ્રજઃ
ઋષભથી ભયાનક અને શૂરવીર ભરત જન્મ્યા, જે સો પુત્રોમાં સૌથી મોટા હતા.
હિમાહ્વં દક્ષિણં વર્ષં ભરતાય ન્યવેદયત્
હિમાહ્વ નામનું દક્ષિણનું પ્રદેશ ભરતને સોંપાયું.
ભરતસ્યાત્મજો વિદ્વાન્સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ
ભરતનો પુત્ર સુમતિ હતો, જે જ્ઞાનવાન અને ધર્મપ્રિય હતો.
પુત્રસંક્રામિતશ્રીસ્તુ વનં રાજા વિવેશ સઃ
પિતાએ પોતાની રાજસત્તા પુત્રને આપી, પછી રાજાએ વનવાસ સ્વીકાર્યો.
તેજસસ્યાત્મજો વિદ્વાનિન્દ્રદ્યુમ્ન ઇતિ સ્મૃતઃ
તેજસનો વિદ્વાન પુત્ર ઇન્દ્રદ્યુમ્ન તરીકે ઓળખાય છે.
પ્રતીહારઃ કુલં તસ્ય નામ્ના જજ્ઞે તદન્વયઃ
પ્રતીહાર તેના વંશમાં જન્મ્યો અને તેના નામ પરથી કુળનું નામ પડ્યું.
ઉન્નેતા પ્રતિહર્તુસ્તુ ભૂમા તસ્ય સુતઃ સ્મૃતઃ
પ્રતીહર્તાનો પુત્ર ઉન્નેતા હતો અને તેના પુત્ર ભૂમા તરીકે ઓળખાય છે.
પ્રસ્તાવેસ્તુ વિભુઃ પુત્રઃ પૃથુસ્તસ્ય સુતો ઽભવત્
પ્રસ્તાવનો પુત્ર વિભુ અને વિભુનો પુત્ર પૃથુ થયો.
ગયસ્યાપિ નરઃ પુત્રો નરસ્યાપિ સુતો વિરાટ્
ગયાનો પુત્ર નર અને નરનો પુત્ર વિરાટ થયો.
ધીમતશ્ચ મહાન્પુત્રો મહતશ્ચાપિ ભૌવનઃ
મહાન, જે બુદ્ધિશાળી હતા, તેઓ મહતના પુત્ર હતા અને મહાનના પુત્ર ભૌવન હતા.
રજા વિરજસઃ પુત્રઃ શતજિદ્રજસસ્તથા
રાજા, વિરજસના પુત્ર અને રાજસના પુત્ર શતજિત હતા.
વિશ્વજ્યોતિષ્પ્રધાનાસ્તે યૈરિમા વર્દ્ધિતાઃ પ્રજાઃ
વિશ્વજ્યોતિષ અને તેમના જેવા અન્યોએ આ પ્રજાઓને વધારી હતી.
તેષાં વંશપ્રસૂતૈસ્તુ ભુક્તેયં ભારતી પુરા
આ વંશમાં જન્મેલા લોકો દ્વારા ભૂતકાળમાં આ ભારતભૂમિ ભોગવાઈ હતી.
યે ઽતીતાસ્તૈર્યુગૈઃ સાર્ધં રાજાનસ્તે તદન્વયાઃ
જે રાજાઓ ગયા, અને જે યુગો સાથે ગયા, તેઓ બધા તેમના વંશજ હતા.
એવં સ્વાયં ભુવઃ સર્ગો યેનેદં પૂરિતં જગત્
આ રીતે, જેનાથી જગત ભરાયું છે, તે જીવસૃષ્ટિનું સર્જન થયું.
તેષાં સૃષ્ટિરિયં પ્રોક્તા યુગૈઃ સહ વિવર્ત્તતે
તેમની આ સર્જનકથા યુગો સાથે બદલાતી રહે છે.
પપ્રચ્છ નિયતં સૂતં પૃથિવ્યુદ ધિવિસ્તરમ્
તેણે સૂતજીને પૃથ્વીનું સંપૂર્ણ વિસ્તરણ પૂછ્યું.
કિયન્તિ ચૈવ વર્ષાણિ તેષુ નદ્યશ્ચ કાઃ સ્મૃતાઃ
એમાં કેટલા પ્રદેશો છે અને કઈ નદીઓ જાણીતી છે, તે પણ પૂછ્યું.
એતત્પ્રબૂહિ નઃ સર્વં વિસ્તરેણ યથાર્થતઃ
આ બધું અમને વિગતે અને સાચી રીતે કહો.
હન્ત વો ઽહં પ્રવક્ષ્યામિ પૃથિવ્યાયામવિસ્તરમ્
હું હવે તમને પૃથ્વીનું વિસ્તરણ સમજાવીશ.
દ્વીપભેદસહસ્રાણિ સપ્તસ્વન્તર્ગતાનિ ચ
સાત દ્વીપોમાં અંદરથી હજાર જેટલા દ્વીપોના ભાગો છે.
સપ્ત દ્વીપાન્પ્રવક્ષ્યામિ ચન્દ્રાદિત્યગ્રહૈઃ સહ
હું સાતેય દ્વીપો, ચાંદ્ર, સૂર્ય અને ગ્રહો સાથે વર્ણવીશ.
અચિન્ત્યાઃ ખલુ યે ભાવા ન તાંસ્તર્કેણ સાધયેત્
જે વસ્તુઓ સમજણથી પર છે, તેને તર્કથી સમજાવી શકાતી નથી.
નવવર્ષં પ્રવક્ષ્યામિ જંબૂદ્વીપં યથાતથમ્
હું જંબૂદ્વીપના નવ વર્ષોને સાચી રીતે વર્ણવીશ.
શતમેકં સહસ્રાણાં યોજનાગ્રાત્સમન્તતઃ
તે ચારે બાજુએથી એક લાખ યોજન જેટલું વિસ્તૃત છે.
સિદ્ધચારણસંકીણઃ પર્વતૈરુપશોભિતઃ
તે સિદ્ધો અને ચારણોથી ભરેલું છે અને પહાડોથી શોભાયમાન છે.
પર્વતપ્રભવાભિશ્ચ નદીભિઃ સર્વતસ્તતઃ
તેના ચારે બાજુએ પર્વતોમાંથી નીકળતી નદીઓ વહે છે.
નવભિશ્ચાવૃતઃ સર્વો ભુવનૈર્ભૂતભાવનૈઃ
આ સમગ્ર જગત નવ ભુવનોથી ઘેરાયેલું છે, જે જીવોના નિવાસસ્થાન છે.
જંબૂદ્વીપસ્ય વિસ્તારાત્ સમેન તુ સમન્તતઃ
જંબૂદ્વીપનું વિસ્તરણ બધે સમાન છે.
અવગાઢા હ્યુભયતઃ મસુદ્રૌ પૂર્વપશ્ચિમૌ
તેના પૂર્વ અને પશ્ચિમ બન્ને બાજુએ મસુદ્રા સમુદ્રથી ઘેરાયેલું છે.