આલસ્યસદૃશં નાસ્તિ ચિત્તવિશ્રાન્તિદાયકમ્
મનને જે આરામ આળસ આપે છે, એ બીજું કશું નથી.
તસ્યા રાજ્ઞીત્વમપિ નઃ સમવાયેન કલ્પિતમ્
એની રાણિપદ પણ અમારે માટે સંયોગથી જ મળ્યું હતું.
નષ્ટ સત્ત્વા ચ સા રાજ્ઞી કાન્નઃ શિક્ષાં કરિષ્યતિ
જ્યારે એ રાણીની શક્તિ જતી રહી, ત્યારે હવે એ અમને શું શીખવશે?
શક્તયો નિદ્રયા દ્વારે ઘૂર્ણમાના ઇવાભવન્
એ શક્તિઓ દરવાજા પર ઊંઘના ઝોકમાં ડગમગતી થઈ ગઈ.
શિથિલં ચાભવત્સર્વં શક્તીનાં કટકં મહત્
મહાન શક્તિઓની આખી સેના ઢીલી પડી ગઈ.
જયવિઘ્નં મહાયન્ત્રમિતિ કૃત્વા સ દાનવઃ
એ દાનવે વિજયમાં અવરોધ લાવવા માટે મોટું યંત્ર ઊભું કર્યું.
દ્વિતીયયુદ્ધદિવસસ્યાર્ધરાત્રે ગતે સતિ
યુદ્ધના બીજા દિવસની અડધી રાત પસાર થઈ ત્યારે,
આજગામ પુનર્દૈત્યો વિશુક્રઃ કટકં દ્વિષામ્
વિશુક્ર નામનો દૈત્ય ફરી શત્રુઓના છાવણીએ આવી પહોંચ્યો.
તથાપિ તા નિરુદ્યોગાઃ શક્તયઃ કટકે ઽભવન્
છતાં પણ, એ શક્તિઓ છાવણીમાં નિષ્ક્રિય જ રહી.
અસ્પૃષ્ટે મન્ત્રિણીદણ્ડનાથે ચિન્તામવા પતુઃ
સલાહકાર કે રાજા કોઈએ પણ હાથ ન લગાડતાં, એ ચિંતામાં પડી ગઈ.
કસ્ય વાથ વિકારેણ સૈનિકા નિર્ગતોદ્યમાઃ
કયાંના વિક્ષેપથી સૈનિકોનું મનોબળ ઘટી ગયું?
ઔદાસીન્યં વિતન્વન્તિ શક્તયો નિસ્પૃહા ઇમાઃ
આ શક્તિઓ, જેઓમાં કોઈ ઈચ્છા નથી, ઉદાસીનતા ફેલાવે છે.
ચક્રસ્યન્દનમારૂઢે મહારાજ્ઞીં સમૂચતુઃ
જ્યારે મહારાણી રથ પર ચઢી, ત્યારે એ બે જણાએ તેમને સંબોધ્યા.
ન શૃણ્વન્તિ મહારાજ્ઞિ તવાજ્ઞાં વિશ્વપાલિતામ્
મહારાણી, દુનિયાને રક્ષનારી તમારી આજ્ઞા એ લોકો સાંભળતા નથી.
નિદ્રાતન્દ્રામુકુલિતા દુર્વાક્યાનિ વિતન્વતે
ઊંઘ અને આળસથી ભરેલા, એ લોકો કઠોર શબ્દો બોલે છે.
યુદ્ધં ચ કીદૃશમિતિ ક્ષેપં ભૂરિ વિતન્વતે
'આ કયું યુદ્ધ છે?' એમ કહીને, એ લોકો ઘણી ઉપહાસભરી વાતો કરે છે.
ઉદ્દણ્ડભેરીનિસ્વાનૈર્વિભિન્દન્નિવ રોદસી
ડંકોના ગર્જનાથી, જાણે આકાશ અને ધરતી ફાટી જાય તેમ ધ્વનિ ફેલાય છે.
ઇત્યુક્ત્વા સહ દણ્ડિન્યા મન્ત્રિણી પ્રણતિં વ્યધાત્
આ રીતે કહીને, મંત્રી અને દંડિનીએ સાથે મળીને વંદન કર્યું.
દત્તદૃષ્ટડિઃ સમહસદતિરક્તરદાવલિઃ
એક ટકાવાર નજરે, લાલ રંગના ભેટોના પાંખે બેઠો હતો.
કટક્રોડગલદ્દાનઃ કશ્ચિદેવ વ્યજૃંભત
કોઈક જણ膁, જેની કાંખ અને ગળામાંથી ભેટો છલકાઈ રહી હતી, દેખાયો.
બીજપૂરગદામિક્ષુચાપં શૂલં સુદર્શનમ્
તેના હાથમાં ગદા, ઈખનો ધનુષ્ય, શૂળ અને સુદર્શન ચક્ર હતું.
રત્નકુંભં ચ દશભિઃ સ્વકૈર્હસ્તૈઃ સમુદ્વહન્
તે પોતાના દસ હાથથી રત્નોથી ભરેલો કુંભ ઉઠાવતો હતો.
સિદ્ધિલક્ષ્મીસમાશ્લિષ્ટઃ પ્રણનામ મહેશ્વરીમ્
સિદ્ધિ અને લક્ષ્મી દ્વારા આવરાયેલ, તેણે મહેશ્વરીને વંદન કર્યું.
જયવિઘ્નમહાયન્ત્રંભેત્તું વેગાદ્વિનિર્યયૌ
વિજયમાં અવરોધ લાવનારા મહાયંત્રને તોડવા માટે તે ઝડપથી દોડી ગયો.
નિભૃતં કુત્રચિલ્લગ્નં જયવિઘ્નં વ્યલોકયત્
કોઈક શાંત જગ્યાએ જઈ, તેણે વિજયના અવરોધને ધ્યાનપૂર્વક જોયો.
ક્ષણાચ્ચૂર્મીકરોતિ સ્મ જયવિઘ્નમહાશિલામ્
થોડી જ વારમાં, તેણે વિજયના માર્ગમાં આવેલા મહા પથ્થરને ચૂરચૂર કરી નાખ્યો.
પરાગશેષતાં નીત્વા તદ્યન્ત્રં પ્રક્ષિપદ્દિવિ
એ યંત્રને ધૂળ સમાન બનાવી, તેણે આકાશમાં ફેંકી દીધું.
ઉદ્યતાઃ સમરં કર્તું શક્તયઃ શસ્ત્રપાણયઃ
શક્તિઓએ હાથમાં શસ્ત્ર લઈને યુદ્ધ માટે પોતાને તૈયાર રાખ્યા.
જયયન્ત્રં હિ તત્સૃષ્ટં તથા રાત્રૌ વ્યનાશયત્
રાત્રે જે વિજયયંત્ર બનાવાયું હતું, તે એ રીતે નાશ પામ્યું.
સસર્જય બહૂનાત્મરૂપાન્દન્તાવલાનનાન્
તેણીએ પોતાનાં અનેક સ્વરૂપો ઉત્પન્ન કર્યા, જેમના ચહેરા ગજરાજ જેવા હતા.