કીર્ત્તયન્પુણ્યકીર્ત્તીનાં મહતીં સિદ્ધિમાપ્નુયાત્
પુણ્યવંતોની કીર્તિનું ગાન કરવાથી મહાન સિદ્ધિ મળે છે.
તુલ્યાભિમાનિનઃ સર્વે જાયન્તે નામરૂપતઃ
બધા સમાન અભિમાન સાથે, પોતપોતાના નામ અને રૂપે જન્મે છે.
ઋષયો મનવશ્ચૈવ સર્વે તુલ્યપ્રયોજનાઃ
ઋષિઓ અને મનુઓ પણ, બધાના હેતુ સરખા જ હોય છે.
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચ કીર્ત્ય માનં નિબોધત
હવે તેમની કીર્તિનું વિસ્તારથી અને ક્રમવાર વર્ણન સાંભળો.
યૈરિયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપત્તના
જેઓએ આ આખી પૃથ્વી, સાત દ્વીપો અને નગરો સાથે પામેલી છે.
સ્વાયંભુવેંઽતરે પૂર્વમાદ્યે ત્રેતાયુગે તથા
સ્વાયંભુવ મન્વંતર દરમ્યાન, પહેલાં અને પ્રથમ ત્રેતાયુગમાં પણ.
પ્રજા સત્ત્વતપોયુક્તૈસ્તૈરિયં વિનિવેશિતા
સત્ ગુણ અને તપસ્યા ધરાવનારા એ લોકોએ પ્રજાઓની રચના કરી.
કન્યા સા તુ મહાભાગ કર્દમસ્ય પ્રજા પતેઃ
એ પુણ્યવંતી કન્યા પ્રજાપતિ કર્દમની પુત્રી બની.
તયોર્વૈ ભ્રાતરઃ શૂરાઃ પ્રજાપતિસમા દશ
તેમના ઘરમાં દસ પરાક્રમી ભાઈઓ જન્મ્યા, જે પ્રજાપતિ જેવી શક્તિ ધરાવતા હતા.
જ્યોતિષ્માન્ દ્યુતિમાન્હવ્યઃ સવનઃ સભ્ર એવ ચ
જ્યોતિષ્માન, દ્યુતિમાન, હવ્ય, સવન અને સાભ્રા એમ પણ હતા.
દ્વીપેષુ તેષુ ધર્મેણ દ્વીપાન્તાશ્ચ નિબોધત
આ દ્વીપોમાં ધર્મથી રાજ્ય થતું હતું, અને એ દ્વીપોની સીમાઓ વિશે સાંભળો.
પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરશ્ચાપિ તેન મેધાતિથિઃ કૃતઃ
ત્યાં મেধાતિથિને પ્લક્ષદ્વીપનો રાજા બનાવવામાં આવ્યો.
જ્યોતિષ્મન્તં કુશદ્વીપે રાજાનં કૃતવાન્પ્રભુઃ
પ્રભુએ જ્યોતિષ્માનને કુશદ્વીપનો રાજા કર્યો.
શાકદ્વીપેશ્વરં ચાપિ હવ્યં ચક્રે પ્રિયવ્રતઃ
પ્રિયવ્રતે હવ્યને શાકદ્વીપનો ઈશ્વર બનાવ્યો.
પુષ્કરે સવનસ્યાથ મહાવીતઃ સુતો ઽભવત્
પુષ્કરદ્વીપમાં સવનનો પુત્ર મહાવીતાનો જન્મ થયો.
મહાવીતં સ્મૃતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના મહાત્મનઃ
એ મહાન આત્માના નામે એ પ્રદેશ મહાવીત તરીકે ઓળખાય છે.
હવ્યો વ્યજનયત્પુત્રાઞ્ શાકદ્વીપેશ્વરાઞ્ પ્રભુઃ
શાકદ્વીપના ઈશ્વર હવ્યે પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
કુસુમોત્તરમોદાકૌ સપ્તમં ચ મહાદ્રુગમ્
કુસુમોત્તર, મોદાક અને સાતમો મહાદ્રુગ હતા.
કુમારસ્ય તુ કૌમારં દ્વિતીયં પરિકીર્તિતમ્
કુમારના બીજા પુત્રને કૌમાર કહેવામાં આવે છે.
મણીવસ્ય ચતુર્થં તુ મણીવકમિહોચ્યતે
મણિવના ચોથા પુત્રને અહીં મણિવક કહેવામાં આવ્યો છે.
મોદકસ્યાપિ મોદાકં ષષ્ઠં વર્ષં પ્રકીર્ત્તિતમ્
મોદાકના છઠ્ઠા પ્રદેશને પણ મોદાક નામે ઓળખાય છે.
તેષાં તુ નામભિસ્તાનિ સપ્ત વર્ષાણિ તત્ર વૈ
ત્યાં એ સાત પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.
કુશલો મનોનુગસ્છોષ્ણઃ પાવનશ્ચાન્ધકારકઃ
કુશલ, મનોનુગ, શોષણ, પાવન અને અંધકારક.
તેષાં સ્વનામભિર્દેશાઃ ક્રૈઞ્ચદ્વીપાશ્રયાઃ શુભાઃ
કૌંચદ્વીપના એ શુભ પ્રદેશો પણ તેમના નામે ઓળખાય છે.
દેશો મનોનુગસ્યાપિ માનોનુગે ઇતે સ્મૃતઃ
જે પ્રદેશ મનને અનુસરે તેને 'મનોનુગ' કહે છે, અને જે પ્રદેશ ગર્વને અનુસરે તેને 'માનોનુગ' કહેવાય છે.
અન્ધકારસ્ય દેશસ્તુ આન્ધકારઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ
અંધકારનો પ્રદેશ 'આંધકાર' તરીકે ઓળખાય છે.
એતે જનપદાઃ સપ્ત ક્રૈઞ્ચદ્વીપે તુ ભાસ્વરાઃ
આ બધા ક્રૌંચદ્વીપના સાત પ્રસિદ્ધ દેશો છે.
ઉદ્ભિજ્જો વેણુમાંશ્ચૈવ વૈરથો લવણો ધૃતિઃ
ઉદભિજ્જ, વેણુમાન, વૈરથ, લવણ અને ધૃતિ નામના પ્રદેશો છે.
ઉદ્ભિજ્જં પ્રથમં વર્ષં દ્વિતીયં વેણુમણ્ડલમ્
ઉદભિજ્જ પહેલો પ્રદેશ છે અને વેણુમંડળ બીજો છે.
પઞ્ચમં ધૃતિમદ્વર્ષં ષષ્ઠં વર્ષં પ્રભાકરમ્
પાંચમો પ્રદેશ ધૃતિમત છે અને છઠ્ઠો પ્રદેશ પ્રભાકર છે.