પુત્રીભુજાવદાનાનિ શ્રુત્વા પ્રીતિં સમાયયૌ
પુત્રીના શૌર્યકથાઓ સાંભળી માતાને આનંદ થયો.
અદૃષ્ટપૂર્વૈર્દેવેષુ વિસ્મયસ્ય વશં ગતમ્
દેવતાઓએ, જેવું કદી જોયું નહોતું, એ જોઈ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.
વિલલાપ સ દૈત્યેન્દ્રો મત્વા જાતં કુલક્ષયમ્
દૈત્યરાજાએ પોતાનું વંશ નાશ પામ્યું જાણીને વિલાપ કર્યો.
હા મન્નેત્રસુધાપૂરા હા મત્કુલવિવર્ધનાઃ
હાય, મારા નેત્રોની અમૃત, હાય, મારા વંશને વધારનારા!
હા સમસ્તસુરસ્ત્રીણામન્તર્મોહનમન્મથાઃ
હાય, સર્વ દેવસ્ત્રીઓના હૈયા જિતનાર, મોહક મનમથ!
કિમિદાનીમિમં તાતમવમુચ્ય સુખં ગતાઃ
શું એમણે પિતાને છોડીને હવે સુખ પામ્યું છે?
રિક્તાનિ મમ ગેહાનિ રિક્તા રાજસભાપિ મે
મારા ઘરો ખાલી છે, મારી રાજસભા પણ ખાલી પડી છે.
કથમેકપદે દુષ્ટા વનિતા સંગરે ઽવધીત્
એ દુષ્ટ સ્ત્રીએ બધા ને એકસાથે યુદ્ધમાં કેમ મારી નાખ્યા?
ઇતઃ પરં કુલે ક્ષીણે સાહસાનિ સુખાનિ ચ
આ પછી, જ્યારે કુટુંબ ઘટી જાય છે, ત્યારે સાહસ અને આનંદ બંને સમાપ્ત થઈ જાય છે.
નાશો ઽયં ભવતામદ્ય જાતો નષ્ટસ્તતો ઽસ્મ્યહમ્
આજે તારી કારણે આ વિનાશ થયો છે; તેથી હું પણ નાશ પામ્યો છું.
મૂર્ચ્છયા લુપ્તહૃદયો નિષ્પપાત નુપાસનાત્
મૂર્છા આવવાથી, મન ગુમાવી બેઠો, પૂજા પણ કરી શક્યો નહીં અને પડી ગયો.
ભણ્ડમાશ્વાસયામાસુર્દૈવસ્ય કુટિલક્રમૈઃ
દૈવના વાંકાળા માર્ગે તેમણે ભંડને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
લપસિ ત્વે પ્રતિ સુતાન્પ્રાપ્તમૃત્યૂન્મહાહવે
તારાં પુત્રો મહાયુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા છતાં તું તેમનો વિરોધ કરે છે.
અશોચ્યમાહવે મૃત્યું પ્રાપ્નુવન્તિ યદર્હિતમ્
યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામનારા શોક કરવા યોગ્ય નથી; તેઓ પોતાનું યોગ્ય ફળ મેળવે છે.
યત્સ્ત્રી સમાગત્ય હઠાન્નિ હન્તિ સુભટાન્રણે
કઈ સ્ત્રી જોરથી યુદ્ધમાં આવીને મહાન વીરોને મારી શકે?
ભણ્ડેન ચણ્ડકાલાગ્નિસદૃશઃ ક્રોધ આદધે
ભંડે ક્રોધ એવો પકડ્યો કે જાણે પ્રલયકાળની અગ્નિ હોય.
વિસ્ફારિતાક્ષિયુગલો ભૃશં જજ્વાલ તેજસા
એના બંને આંખો ફાટીને તેજથી ખૂબ જ દહકવા લાગી.
શકલીકૃત્ય સમરે શ્રમં પ્રાપ્સ્યામિ બન્ધુભિઃ
યુદ્ધમાં તેમને ચકનાચૂર કરીને, હું મારા સગાઓ સાથે આરામ પામીશ.
ખડ્ગં વિધુન્વન્નુત્થાય પ્રચચાલા તિમત્તવત્
તલવાર ઉંચકી અને હલાવી, એ પાગલ હાથી જેવો આગળ વધ્યો.
વાચમૂચુરતિક્રોધાજ્જ્વલન્તો લલિતાં પ્રતિ
મોટા ગુસ્સાથી દહકી ઉઠીને, તેમણે લલિતાને શબ્દો કહ્યા.
અસ્માભિઃ સ્વબલૈર્યુક્તૈ રણોત્સાહો વિધીયતે
અમારા પોતાના સૈનિકો સાથે, અમે યુદ્ધ માટે તૈયાર છીએ.
વિમર્દ્દયિતુમીશાઃ સ્મઃ કિમુ તાં મુગ્ધભામિનીમ્
અમે એ મૂર્છિત સુંદરાને પણ દબાવી શકીએ છીએ.
અધરોત્તરમેવૈતત્ત્રૈલોક્યં કરવામ વા
આ ત્રિલોકને અમે ઈચ્છીએ તેમ ઉપર કે નીચે બનાવી દઈએ.
પિન્ષામ હરિત્પાલાનાજ્ઞાં દેહિ મહામતે
હરિના રક્ષકોને ચકનાચૂર કરીએ; હે મહામતી, આદેશ આપો.
ઉવાચ વચનં ક્રુદ્ધઃ પ્રતિઘારુણલોચનઃ
ક્રોધથી, તાંબાની જેમ લાલ આંખો કરીને, એણે આ શબ્દો કહ્યા.
જયવિઘ્નં મહાયન્ત્રં કર્ત્તવ્યં કટકે દ્વિષામ્
શત્રુઓના શિબિરમાં વિજય અટકાવતું મહાન યંત્ર બનાવવું જોઈએ.
માયાતિરોહિતવપુર્જગામ લલિતાબલમ્
માયાના આવરણમાં પોતાનું રૂપ છુપાવીને, તે લલિતાના સભામાં પહોંચ્યો.
પર્યસ્તકિરણસ્તોમપાટલીકૃતદિઙ્મુખઃ
તેના કિરણો ચારે બાજુ ફેલાઈ ગયા અને દિશાઓ લાલચટ્ટ થઈ ગઈ, એ રીતે તે દેખાયો.
અનુવવ્રાજ પાતાલકુઞ્જે રન્તુમિવોત્સુકા
પાતાળની ગુફામાં રમવા માટે ઉત્સુક હોય એમ, તે પાછળ પાછળ ગયો.
ચરમાબ્ધેરિવ પયઃકણાસ્તારા વિરેજિરે
સમુદ્રના છેલ્લાં બૂંદોની જેમ, તારાઓ ઝગમગ્યા.