દ્વિતીયં યુદ્ધદિવસં સમસ્તમપિ સા રણે
બીજા યુદ્ધના દિવસે, એ સઘળો દિવસ એ रणભૂમિમાં લડી.
અસ્ત્રપ્રત્યસ્ત્રમોક્ષેણ તાન્સર્વાનપિ ભિન્દતી
એણે શસ્ત્રોનો પ્રતિશસ્ત્રો ચલાવીને બધાને તોડી નાંખ્યા.
દ્વિશત્યક્ષૌહિણીસૈન્યં ભસ્મસાદકરોત્ક્ષણાત્
એણે પળભરમાં બે સો અક્ષૌહિણી સેના ભસ્મ કરી નાખી.
આકૃષ્ટગુરુધન્વાનસ્તે ઽપતન્નેકહેલયા
ભારે ધનુષ્ય ખેંચેલા યોદ્ધાઓ એક જ હલનચલનથી પડી ગયા.
યુગપત્ત્રિંશતો બાણાનસૃજત્સા કુમારિકા
એ કન્યાએ એક સાથે ત્રીસ બાણ છોડ્યા.
ત્રિંશતા ત્રિંશતો ભણ્ડપુત્રાણા સાહતં શિરઃ
એ ત્રીસ બાણોથી ભંડના ત્રીસ પુત્રોના માથાં ઉડાડી નાખ્યા.
અત્યન્તવિસ્મયાવિષ્ટા વબૃષુઃ પુષ્પમભ્રગાઃ
અતિશય આશ્ચર્યથી પુષ્પમેઘોએ ફૂલો વરસાવ્યા.
મન્ત્રિણીદણ્ડનાથાભ્યામાલિઙ્ગ્યત ભૃશં મુદા
મંત્રીઓ અને દંડનાથએ આનંદથી એને ભેટી લીધા.
શક્તયસ્તુમુલં ચક્રુઃ સાધુવાદૈર્જગત્ત્રયમ્
શક્તિઓએ ત્રણેય લોકમાં જોરદાર વખાણ કર્યા.
તદાશ્ચર્યં મહારાજ્ઞ્યૈ નિવેદયિતુમુદ્ગતાઃ
આ અદ્ભુત ઘટના મહારાણીને કહેવા તેઓ નીકળી પડ્યા.
પુત્રીભુજાવદાનાનિ શ્રુત્વા પ્રીતિં સમાયયૌ
પુત્રીના શૌર્યકથાઓ સાંભળી માતાને આનંદ થયો.
અદૃષ્ટપૂર્વૈર્દેવેષુ વિસ્મયસ્ય વશં ગતમ્
દેવતાઓએ, જેવું કદી જોયું નહોતું, એ જોઈ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.
વિલલાપ સ દૈત્યેન્દ્રો મત્વા જાતં કુલક્ષયમ્
દૈત્યરાજાએ પોતાનું વંશ નાશ પામ્યું જાણીને વિલાપ કર્યો.
હા મન્નેત્રસુધાપૂરા હા મત્કુલવિવર્ધનાઃ
હાય, મારા નેત્રોની અમૃત, હાય, મારા વંશને વધારનારા!
હા સમસ્તસુરસ્ત્રીણામન્તર્મોહનમન્મથાઃ
હાય, સર્વ દેવસ્ત્રીઓના હૈયા જિતનાર, મોહક મનમથ!
કિમિદાનીમિમં તાતમવમુચ્ય સુખં ગતાઃ
શું એમણે પિતાને છોડીને હવે સુખ પામ્યું છે?
રિક્તાનિ મમ ગેહાનિ રિક્તા રાજસભાપિ મે
મારા ઘરો ખાલી છે, મારી રાજસભા પણ ખાલી પડી છે.
કથમેકપદે દુષ્ટા વનિતા સંગરે ઽવધીત્
એ દુષ્ટ સ્ત્રીએ બધા ને એકસાથે યુદ્ધમાં કેમ મારી નાખ્યા?
ઇતઃ પરં કુલે ક્ષીણે સાહસાનિ સુખાનિ ચ
આ પછી, જ્યારે કુટુંબ ઘટી જાય છે, ત્યારે સાહસ અને આનંદ બંને સમાપ્ત થઈ જાય છે.
નાશો ઽયં ભવતામદ્ય જાતો નષ્ટસ્તતો ઽસ્મ્યહમ્
આજે તારી કારણે આ વિનાશ થયો છે; તેથી હું પણ નાશ પામ્યો છું.
મૂર્ચ્છયા લુપ્તહૃદયો નિષ્પપાત નુપાસનાત્
મૂર્છા આવવાથી, મન ગુમાવી બેઠો, પૂજા પણ કરી શક્યો નહીં અને પડી ગયો.
ભણ્ડમાશ્વાસયામાસુર્દૈવસ્ય કુટિલક્રમૈઃ
દૈવના વાંકાળા માર્ગે તેમણે ભંડને શાંત પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
લપસિ ત્વે પ્રતિ સુતાન્પ્રાપ્તમૃત્યૂન્મહાહવે
તારાં પુત્રો મહાયુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા છતાં તું તેમનો વિરોધ કરે છે.
અશોચ્યમાહવે મૃત્યું પ્રાપ્નુવન્તિ યદર્હિતમ્
યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામનારા શોક કરવા યોગ્ય નથી; તેઓ પોતાનું યોગ્ય ફળ મેળવે છે.
યત્સ્ત્રી સમાગત્ય હઠાન્નિ હન્તિ સુભટાન્રણે
કઈ સ્ત્રી જોરથી યુદ્ધમાં આવીને મહાન વીરોને મારી શકે?
ભણ્ડેન ચણ્ડકાલાગ્નિસદૃશઃ ક્રોધ આદધે
ભંડે ક્રોધ એવો પકડ્યો કે જાણે પ્રલયકાળની અગ્નિ હોય.
વિસ્ફારિતાક્ષિયુગલો ભૃશં જજ્વાલ તેજસા
એના બંને આંખો ફાટીને તેજથી ખૂબ જ દહકવા લાગી.
શકલીકૃત્ય સમરે શ્રમં પ્રાપ્સ્યામિ બન્ધુભિઃ
યુદ્ધમાં તેમને ચકનાચૂર કરીને, હું મારા સગાઓ સાથે આરામ પામીશ.
ખડ્ગં વિધુન્વન્નુત્થાય પ્રચચાલા તિમત્તવત્
તલવાર ઉંચકી અને હલાવી, એ પાગલ હાથી જેવો આગળ વધ્યો.
વાચમૂચુરતિક્રોધાજ્જ્વલન્તો લલિતાં પ્રતિ
મોટા ગુસ્સાથી દહકી ઉઠીને, તેમણે લલિતાને શબ્દો કહ્યા.