તસ્માદ્વૈ સર્વથા રુદ્રસ્તદ્વિદ્વદ્ભિરભીજ્યતે
આથી, જ્ઞાનીઓએ રુદ્રની હંમેશા આવી રીતે પૂજા કરવી જોઈએ.
ભાવનઃ સર્વભૂતાનાં સર્વાત્મા નીલલોહિતઃ
તેઓ સર્વ જીવોના સર્જનહાર, સર્વના આત્મા અને નીલલોહિત છે.
પ્રજાપતિમુખૈર્દેવૈઃ સમ્યગિષ્ટફલાર્થિભિઃ
પ્રજાપતિ અને અન્ય દેવતાઓ, જે યોગ્ય યજ્ઞફળ ઇચ્છે છે,
ઇજ્યતે ભગવાન્ યસ્માત્તસ્માર્ત્ર્યંબક ઉચ્યતે
તેઓ ભગવાનની પૂજા કરે છે; તેથી તેમને ત્રયંબક કહેવામાં આવે છે.
ત્ર્યંબકા નામતઃ પ્રેમ્ણા યોનયસ્તા વનસ્પતેઃ
પ્રેમથી ત્રયંબક નામ ધરાવતી કુશ ઘાસની યોનિઓ છે.
ત્રિસાધનઃ પુરોડાશસ્ત્રિકપાલઃ સ વૈ સ્મૃતઃ
તેઓ ત્રિસાધન, ત્રણ ભાગવાળું પિંડ અને ત્રિકપાલ તરીકે ઓળખાય છે.
ઇત્યેતત્પઞ્ચવર્ષં હિ યુગં પ્રોક્તં મનીષિભિઃ
આ રીતે, વિદ્વાનો કહે છે કે આ પાંચ વર્ષનો સમયયુગ છે.
સૈકઃ ષટ્કો વિજજ્ઞે ઽથ મધ્વાદિઋતુસંજ્ઞકઃ
પછી મધુ વગેરે ઋતુઓના નામે છનો એક સમૂહ ઉત્પન્ન થયો.
નદીવેગ ઇવાસક્તઃ કાલો ધાવતિ સંહરન્
સમય નદીના પ્રવાહ જેવો બધું સંહારીને દોડતો રહે છે.
બહુત્વાત્પરિસંખ્યાતું પુત્ર પૌત્રમનન્તકમ્
તેમના બહુપણને કારણે પુત્ર-પૌત્રોની ગણતરી કરવી અશક્ય છે.
કીર્ત્તયન્પુણ્યકીર્ત્તીનાં મહતીં સિદ્ધિમાપ્નુયાત્
પુણ્યવંતોની કીર્તિનું ગાન કરવાથી મહાન સિદ્ધિ મળે છે.
તુલ્યાભિમાનિનઃ સર્વે જાયન્તે નામરૂપતઃ
બધા સમાન અભિમાન સાથે, પોતપોતાના નામ અને રૂપે જન્મે છે.
ઋષયો મનવશ્ચૈવ સર્વે તુલ્યપ્રયોજનાઃ
ઋષિઓ અને મનુઓ પણ, બધાના હેતુ સરખા જ હોય છે.
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચ કીર્ત્ય માનં નિબોધત
હવે તેમની કીર્તિનું વિસ્તારથી અને ક્રમવાર વર્ણન સાંભળો.
યૈરિયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપત્તના
જેઓએ આ આખી પૃથ્વી, સાત દ્વીપો અને નગરો સાથે પામેલી છે.
સ્વાયંભુવેંઽતરે પૂર્વમાદ્યે ત્રેતાયુગે તથા
સ્વાયંભુવ મન્વંતર દરમ્યાન, પહેલાં અને પ્રથમ ત્રેતાયુગમાં પણ.
પ્રજા સત્ત્વતપોયુક્તૈસ્તૈરિયં વિનિવેશિતા
સત્ ગુણ અને તપસ્યા ધરાવનારા એ લોકોએ પ્રજાઓની રચના કરી.
કન્યા સા તુ મહાભાગ કર્દમસ્ય પ્રજા પતેઃ
એ પુણ્યવંતી કન્યા પ્રજાપતિ કર્દમની પુત્રી બની.
તયોર્વૈ ભ્રાતરઃ શૂરાઃ પ્રજાપતિસમા દશ
તેમના ઘરમાં દસ પરાક્રમી ભાઈઓ જન્મ્યા, જે પ્રજાપતિ જેવી શક્તિ ધરાવતા હતા.
જ્યોતિષ્માન્ દ્યુતિમાન્હવ્યઃ સવનઃ સભ્ર એવ ચ
જ્યોતિષ્માન, દ્યુતિમાન, હવ્ય, સવન અને સાભ્રા એમ પણ હતા.
દ્વીપેષુ તેષુ ધર્મેણ દ્વીપાન્તાશ્ચ નિબોધત
આ દ્વીપોમાં ધર્મથી રાજ્ય થતું હતું, અને એ દ્વીપોની સીમાઓ વિશે સાંભળો.
પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરશ્ચાપિ તેન મેધાતિથિઃ કૃતઃ
ત્યાં મেধાતિથિને પ્લક્ષદ્વીપનો રાજા બનાવવામાં આવ્યો.
જ્યોતિષ્મન્તં કુશદ્વીપે રાજાનં કૃતવાન્પ્રભુઃ
પ્રભુએ જ્યોતિષ્માનને કુશદ્વીપનો રાજા કર્યો.
શાકદ્વીપેશ્વરં ચાપિ હવ્યં ચક્રે પ્રિયવ્રતઃ
પ્રિયવ્રતે હવ્યને શાકદ્વીપનો ઈશ્વર બનાવ્યો.
પુષ્કરે સવનસ્યાથ મહાવીતઃ સુતો ઽભવત્
પુષ્કરદ્વીપમાં સવનનો પુત્ર મહાવીતાનો જન્મ થયો.
મહાવીતં સ્મૃતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના મહાત્મનઃ
એ મહાન આત્માના નામે એ પ્રદેશ મહાવીત તરીકે ઓળખાય છે.
હવ્યો વ્યજનયત્પુત્રાઞ્ શાકદ્વીપેશ્વરાઞ્ પ્રભુઃ
શાકદ્વીપના ઈશ્વર હવ્યે પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
કુસુમોત્તરમોદાકૌ સપ્તમં ચ મહાદ્રુગમ્
કુસુમોત્તર, મોદાક અને સાતમો મહાદ્રુગ હતા.
કુમારસ્ય તુ કૌમારં દ્વિતીયં પરિકીર્તિતમ્
કુમારના બીજા પુત્રને કૌમાર કહેવામાં આવે છે.
મણીવસ્ય ચતુર્થં તુ મણીવકમિહોચ્યતે
મણિવના ચોથા પુત્રને અહીં મણિવક કહેવામાં આવ્યો છે.