ધન્વન્તરિશ્ચ ભગવાનથાન્યે ગણનાયકાઃ
ભગવાન ધન્વંતરી અને બીજા ગણા નેતાઓ,
અનન્તો વાસુકિસ્તક્ષઃ કર્કેટઃ પદ્મ એવ ચ
અનંત, વાસુકિ, તક્ષ, કર્કેટ અને પદ્મ પણ,
એતે નાગેશ્વરાશ્ચૈવ નાગકોટિભિરાવૃતાઃ
આ બધા નાગોના રાજાઓ અનેક નાગોની ટોળીઓથી ઘેરાયેલા છે,
પૂર્વાદિદિશમારભ્ય પરિતઃ કૃતમન્દિરાઃ
પૂર્વ દિશાથી શરૂ કરીને ચારેય બાજુએ એમણે પોતપોતાના મકાનો બનાવ્યા છે,
આશ્રિત્ય કિલ વર્તન્તે તદધિષ્ઠાતૃદેવતાઃ
ત્યાં એ સ્થળોના અધિષ્ઠાત્રી દેવતાઓ વસે છે,
તસ્યૈવ પર્વણઃ પ્રાન્તે કિરિચક્રસ્ય ભાસ્વતઃ
એ તેજસ્વી શિખરોના વર્તુળના અંતે,
પાતાલતલજંબાલબહુલા કારકાલિમા
પાતાળમાં જાંબાલાથી ભરપૂર, ઘન અંધકારમય પ્રદેશ છે,
ભિન્દન્ડમરુકધ્વાનૈ રોદસીકન્દરોદરમ્
તૂટતા ઢોલ અને પવનના અવાજથી, આકાશ અને ધરતી વચ્ચેની ગુહાઓ ગૂંજાય છે,
ક્ષેત્રપાલઃ સદા ભાતિ સેવમાનઃ કિટીશ્વરીમ્
ત્યાં ક્ષેત્રપાલા હંમેશા ચમકે છે અને કિટિ રાણીને સેવા આપે છે,
યમા રુહ્ય પ્રવવૃતે ભણ્ટાસુરબધૈષિણી
ત્યાં યમારુ ચડીને ભંટાસુરના વિનાશની ઈચ્છા સાથે શરૂ કરે છે,
તસ્યૈવ પર્વણો ઽધસ્તાદ્દણ્ડનાથાસમત્વિષઃ
એ શિખરથી નીચે તેજમાં સમાન દંડનાથો છે,
શમ્યાઃ ક્રોડાનનાશ્ચન્દ્રરેખોત્તંસિતકુન્તલાઃ
જેઓ પાસે ફાંસી, વરાળ જેવા ચહેરા અને ચાંદની રેખા જેવી ઊભી વાળ છે,
લલિતાદ્રોહિણાં શ્યામાદ્રોહિણાં સ્વામિનીદ્રુહામ્
લલિતા, રોહિણી અને રોહિણીની સ્વામિનીઓના દુશ્મન છે,
નિજભક્તદ્રોહકૃતા મન્ત્રમાલાવિભૂષણાઃ
મંત્રમાળાથી શોભતા, પોતાના ભક્તો સાથે દ્રોહ કરતા રહે છે,
અખણ્ડરક્તવિચ્છર્દૈર્બિભ્રત્યો વક્ષસિ ક્રજઃ
તેમના સ્તનો પર સતત વહેતા લોહીના ધારા શોભે છે.
સહસ્રં દેવતાઃ પ્રોક્તાઃ સેવમાનાઃ કિટીશ્વરીમ્
હજારો દેવતાઓ કીટેશ્વરીની સેવા કરે છે એવું કહેવાય છે.
સહસ્રનામાધ્યાયે તુ વક્ષ્યન્તે નાધુના પુનઃ
સહસ્રનામના અધ્યાયમાં તેઓનું વર્ણન થયું છે, અહીં ફરીથી નથી.
વાહનં કૃષ્ણસારઙ્ગો દણ્ડિન્યાઃ સમયે સ્થિતઃ
દંડિનીના નિર્ધારિત સમયે કાળમૃગ તેનું વાહન બનીને ઉભો રહે છે.
ક્રોશપ્રમાણાપાદશ્ચ સદા ચોદ્ધૃતવાલધિઃ
તેના પગની લંબાઈ એક ક્રોશ જેટલી છે અને તેની પૂંછડી હંમેશા ઊંચી રહે છે.
હસન્મારુતવાહસ્ય હરિણસ્ય પરાક્રમમ્
હસતાં હસતાં તે પવનને સહન કરે છે અને હરણ જેવી શક્તિ દર્શાવે છે.
કિરિચક્રરથેન્દ્રસ્ય સ્થિતસ્તત્રૈવ પર્વણિ
ત્યાં, ઉત્સવમાં, ધનુષ અને ચક્રધારી રથપતિ ઉભા છે.
માણિક્યગિરિવચ્છોણં હસ્તે પિશિતપિણ્ડકમ્
તેણે હાથમાં મણિક્યપર્વત જેટલું લાલ માંસનો ટુકડો ધર્યો છે.
મદશક્ત્યા સમાશ્લિષ્ટા ધૃતરક્તસરોજયા
મદની શક્તિથી આલિંગન પામેલી, તે લોહી જેવા લાલ કમળને પકડી રાખે છે.
યુદ્ધસ્વેદ મનુપ્રાપ્તાઃ શક્તયઃ સ્યુઃ પિપાસિતાઃ
યુદ્ધના પરસેવે ભીંજાયેલી શસ્ત્રો તૃષિત બની જાય છે.
રણે ખેદં દેવતાનામઞ્જસાપાકરિષ્યતિ
યુદ્ધમાં તે દેવતાઓનો થાક તરત દૂર કરી દેશે.
તદા શ્રોષ્યસિ સંગ્રામે કથ્યમાનં મયા મુદા
પછી યુદ્ધમાં, તું આનંદથી મારી વાણી સાંભળશે.
ઉપર્યપિ કૃતાવાસા હેતુકાદ્યા દશ સ્મૃતાઃ
ઉપર દસ હેતુક અને અન્ય નામવાળા વસે છે.
ઉદ્દીપ્તાયુત તેજોભિર્દ્દિવા દીપિતભાનવઃ
દસ હજાર તેજથી પ્રજ્વલિત, તેઓ દિવસે સૂર્ય જેવો તેજ આપે છે.
અત્યુદગ્રપ્રકૃતયો રદદષ્ટૌષ્ઠસંપુટાઃ
અતિ ભયાનક સ્વભાવ ધરાવતા, તેમના હોઠ દાંતથી દબાયેલા અને ભીંસાયેલા છે.
હેતુકસ્ત્રિપુરારિશ્ચ તૃતીયશ્ચાગ્નિભૈરવઃ
હેતુક, ત્રિપુરાનો શત્રુ અને ત્રીજો અગ્નિભૈરવ છે.