અગ્નિષ્વાત્તાસ્તુ યે પ્રોક્તાસ્તેષાં મેના તુ માનસી
અગ્નિષ્વાત્તો તરીકે ઓળખાતા લોકોમાંથી મેનાનું મનથી જન્મ થયું.
મેરોસ્તાં ધારણીં નામ પત્ન્યર્થં વા સૃજન્ ઘુભામ્
મેરુ માટે ધારણી નામની સ્ત્રીને પત્ની તરીકે બનાવવામાં આવી.
અગ્નિષ્વાત્તાસ્તુ તાં મેના પત્ની હિમવતે દદુઃ
અગ્નિષ્વાત્તોએ મેનાને હિમવતને પત્ની તરીકે આપી.
મેના હિમવતઃ પત્ની મૈનાકં સા વ્યજાયત
મેનાએ, જે હિમવતની પત્ની હતી, મૈનાકને જન્મ આપ્યો.
મૈનાકસ્યા ત્મજઃ ક્રૌચઃ ક્રૈઞ્ચદ્વીપો યતઃ સ્મૃતઃ
મૈનાકનો પુત્ર ક્રૌંચ હતો, જેના પરથી ક્રૌંચદ્વીપ ઓળખાય છે.
મન્દરં સુષુવે પુત્રં તિસ્રઃ કન્યાશ્ચ વિશ્રુતાઃ
તેણીએ મંદર નામનો પુત્ર અને ત્રણ પ્રસિદ્ધ દીકરીઓ જન્માવ્યાં.
ધાતુશ્ચૈવાયતિઃ પત્ની વિધાતુર્નિયતિઃ સ્મૃતા
ધાતુની પત્ની આયતિ છે અને વિધાતૃની પત્ની નિયતિ કહેવાય છે.
સુષુવે સાગરાદ્વેલા કન્યામેકામનિન્દિતામ્
સાગરથી વેલા નામની સ્ત્રીએ એક નિર્દોષ દીકરીને જન્મ આપી.
સવર્ણાયાં સુતા જાતા દશ પ્રાચીનબર્હિષઃ
સવર્ણામાં પ્રાચીનબર્હિને દસ પુત્રો થયા.
તેષાં સ્વાયંભુવો દક્ષઃ પુત્રત્વં જગ્મિ વાન્પ્રભુઃ
તેમા સ્વાયંભુવ દક્ષે તેમના પુત્ર તરીકે જન્મ લીધો.
એતચ્છુત્વા તતઃ સૂતમપૃચ્છચ્છાંશપાયનિઃ
આ સાંભળીને શાંશપાયનીએ પછી સૂતાને પ્રશ્ન કર્યો.
ચાક્ષુષસ્યાન્તરે પૂર્વં તન્નઃ પ્રબ્રૂહિ પૃચ્છતામ્
ચાક્ષુષના અંતર પહેલા શું થયું તે અમને કહો, અમે પૂછીએ છીએ.
શાંશપાયનિમામન્ત્ર્ય ત્ર્યંબકાચ્છાપકારણમ્
શાંશપાયનિને સંબોધીને તેણે ત્ર્યંબકના શાપનું કારણ કહ્યું.
સ્વેભ્યો ગૃહેભ્ય આનાય્ય તાઃ પિતાભ્યર્ચયદ્ગૃહે
પિતાએ તેમને તેમના પોતાના ઘરોમાંથી બોલાવીને પોતાના ઘરે સન્માન આપ્યું.
તાસાં જ્યેષ્ઠા સતી નામ પત્ની યા ત્ર્યંબકસ્ય વૈ
તેમા સૌથી મોટી, સતી નામની, ત્ર્યંબકની પત્ની બની.
અકરોત્સંનતિં દક્ષે ન કદાચિન્મહેશ્વરઃ
મહેશ્વરે કદી દક્ષ સામે નમ્રતા બતાવી નહોતી.
તતો જ્ઞાત્વા સતી સર્વાઃ ન્યવસંસ્તાઃ પિતુર્ગૃહે
આ જાણીને સતી અને બધી બહેનો પિતાના ઘરે રહી ગઈ.
તાભ્યો હીનાં પિતા ચક્રે સત્યાઃ પૂજામસંમતામ્
પિતાએ સતીને છોડી બાકીની દીકરીઓ માટે એવી પૂજા કરી જે યોગ્ય માનવામાં આવી નહોતી.
યવીયસીભ્યો પ્યધમાં પૂજાં કૃત્વા મમ પ્રભો
નાની ઉમરના લોકો કરતાં પણ નીચી પૂજા મેં કરી છે, પ્રભુ, પણ એ મારી તરફથી હતી.
અહં જ્યેષ્ઠા વરિષ્ઠા ચ ત્વં માં સત્કર્તુમર્હ સિ
હું સૌથી મોટી અને શ્રેષ્ઠ છું; તમે મને સન્માન આપવો જોઈએ.
ત્વત્તઃ શ્રેષ્ઠાવરિષ્ઠાશ્ચ પૂજ્યા બાલાઃ સુતા મમ
મારા સંતાનો ભલે નાના હોય, પણ તેઓ શ્રેષ્ઠ અને મહાન છે, અને તમે તેમને પૂજવા યોગ્ય માનો.
બ્રહ્મિષ્ઠાઃ સુતપસ્કાશ્ચ મહાયોગાઃ સુધાર્મિકાઃ
મારા સંતાનો બ્રહ્મમાં તલીન, મહાન તપસ્વી, ઉત્તમ યોગી અને સાચા ધર્મી છે.
વસિષ્ઠો ઽત્રિઃ પુલસ્ત્યશ્ચ હ્યઙ્ગિરા પુલહઃ ક્રતુઃ
વશિષ્ઠ, અત્રિ, પુલસ્ત્ય, અંજીરાસ, પુલહ અને ક્રતુ—
યસ્માન્માં સ્પર્દ્ધતે શર્વઃ સદા ચૈવાવમન્યતે
શર્વ હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને સતત મને અવગણે છે.
ઇત્યુક્તવાંસ્તદા દક્ષઃ સંપ્રમૂઢેન ચેતસા
આ રીતે દક્ષે કહ્યું, કારણ કે તેનો મન સંપૂર્ણ રીતે ભટકી ગયું હતું.
તથોક્તા પિતરં સા વૈ ક્રુદ્ધા દેવીદમ બ્રવીત્
પિતા એ રીતે બોલ્યા પછી, દેવી ગુસ્સે થઈને પિતાને આ શબ્દો બોલી.
તસ્માત્ત્યજામ્યહમિમં દેહં તાત તવાત્મજમ્
એથી, પિતા, હું તમારું સંતાન છું, પણ આ શરીર છોડી દઉં છું.
અબ્રવીદ્વચનં દેવી નમસ્કૃત્ય સ્વયંભુવે
દેવી એ સ્વયંભુને વંદન કરીને આ શબ્દો કહ્યા.
તત્રાપ્યહમસંભૂતા સંભૂતા ધાર્મિકાદપિ
ત્યાં પણ હું જન્મી નહોતી; હું તો ધર્મીમાંથી જન્મી હતી.
તત્રૈવાથ સમાસીના યુક્તાત્માનં સમાદધે
ત્યાં બેઠી રહી અને મનને એકાગ્ર કરી લીધું.