પ્રાયશ્ચિત્તં ચ કિં તસ્ય ગદસ્વ વદતાં વર
તેનું પ્રાયશ્ચિત શું છે? કહો, બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ.
કન્યા રૂપવતી નામ ધાત્રે તાં પ્રદદૌ પિતા
રૂપવતી નામની એક કન્યાને તેના પિતાએ સૃષ્ટિકર્તાને આપી હતી.
નારાયણપરો નિત્યં વેદવેદાઙ્ગપારગઃ
તે હંમેશા નારાયણમાં તત્પર અને વેદ તથા તેના અંગોમાં પારંગત હતો.
ભવાનધિકૃતો રાજ્યે દેવાનામિવ વાસવઃ
તમે રાજ્યમાં દેવોમાં ઈન્દ્ર જેવો નિયુક્ત થયા છો.
ત્વયા કશ્ચિત્કૃતઃ પ્રશ્ન ઋષીણાં સન્નિધૌ તદા
તમે એક વખત ઋષિઓની હાજરીમાં પ્રશ્ન કર્યો હતો.
વદન્તુ તદ્વિનિશ્ચિત્ય ભવન્તો મદનુગ્રહાત્
તમારા અનુક્રહથી તેઓ વિચાર કરીને જવાબ આપે.
તત્પૂર્વમેવ કથિતં મયા વિધિબલેન વૈ
એ તો મેં અગાઉ જ વિધિબળથી કહેલું હતું.
તચ્છ્રુત્વા તે પ્રકુપિતાઃ શેપુર્મામૃષયો ઽખિલાઃ
એ સાંભળી બધાં ઋષિઓ ક્રોધિત થયા અને મને શાપ આપ્યો.
એવં પ્રકુપિતૈઃ શપ્તઃ ખિન્નઃ કાઞ્ચીં સમાવિશમ્
એ રીતે ક્રોધિત થયેલા લોકો દ્વારા શાપ મળ્યા પછી, હું દુઃખી થઈને કાંચી શહેરમાં પ્રવેશ્યો.
ભવતા સહ દેવૈસ્તુ પૌરોહિત્યાર્થમાદરાત્
પછી, તું અને દેવતાઓ સાથે મળીને, હું શ્રદ્ધાપૂર્વક પુરોહિતપદ સ્વીકાર્યું.
સ્વસ્રીયો દાનવાનાં તુ દેવાનાં ચ પુરોહિતઃ
દૈત્યો અને દેવતાઓ બંનેના પુરોહિત તરીકે માતૃપક્ષના કાકા બન્યા.
બભૂવતુસ્તુલ્યબલૌ તદા દેત્યેન્દ્રવાસવૌ
તે સમયે દૈત્યોના રાજા અને ઇન્દ્ર બન્ને બળમાં સમાન થયા.
હન્તુમિચ્છન્નગાશ્ચાશુ તપસઃ સાધનં વનમ્
તેમને મારવાની ઇચ્છા રાખીને, તું ઝડપથી તપ કરવા માટે જંગલમાં ગયો.
ત્રયી મુખરદિગ્ભાગં બ્રહ્માનદૈકનિષ્ઠિતમ્
ત્રણે વેદોની ધ્વનિથી દિશાઓ ગૂંજી ઉઠી, અને બધું બ્રહ્માનંદમાં સ્થિર થયું.
શિરાંસિ યૌગપદ્યેન છિન્નાત્યાસંસ્ત્વયૈવ તુ
તારે જ એક સાથે તેમના માથાં કાપી નીચે પાડી દીધાં.
તતો મેરુગુહાં નીત્વા બહૂનબ્દાન્હિ સંસ્થિતઃ
પછી, તું તેમને મેરુ પર્વતની ગુફામાં લઈ ગયો અને ઘણા વર્ષો સુધી ત્યાં રહ્યો.
પુત્ર શોકેન સંતપ્તસ્ત્વાં શશાપ રુષાન્વિતઃ
પુત્રના શોકથી દુઃખી થઈને, તેણે ગુસ્સામાં તને શાપ આપ્યો.
અનાથકાસ્તતો દેવા વિષણ્ણા દૈત્યપીડિતાઃ
પછી દેવતાઓ અનાથ અને દૈત્યોથી પીડાઈને ખૂબ ઉદાસ થયા.
ગત્વા તુ બ્રહ્મસદનં નત્વા તદ્વૃત્તમૂચિરે
તેઓ બ્રહ્માના નિવાસસ્થાને ગયા, નમસ્કાર કરીને જે થયું તે બધું કહ્યું.
તસ્ય પ્રતિક્રિયાં વેત્તું ન શશાકાત્મભૂસ્તદા
તે સમયે આત્મજન્મા બ્રહ્મા એનું કોઈ ઉપાય શોધી શક્યા નહીં.
તતો દેવૈઃ પરિવૃતો નારાયણમુપાગમત્
પછી, દેવતાઓને સાથે લઈને, તે નારાયણ પાસે ગયા.
વિચિન્ત્ય સો ઽપિ બહુધા કૃપયા લોકનાયકઃ
લોકોના નેતા નારાયણે પણ ઘણી રીતે વિચાર કરીને, દયા કરીને—
સ્ત્રીષુ ભૂમ્યાં ચ વૃક્ષેષુ તેષામપિ વરં દદૌ
સ્ત્રીઓમાં, ધરતી પર અને વૃક્ષોમાં પણ, તેણે તેમને આશીર્વાદ આપ્યો.
છેદે પુનર્ભવત્વં તુ સર્વેષામપિ શાખિનામ્
બધા વૃક્ષોમાં, કાપ્યા પછી પણ ફરી ઉગવાની શક્તિ રહેશે.
તેષ્વઘં પ્રબભૂવાશુ રજોનિર્યાસમૂષરમ્
પણ, તેમાં પાપ ઝડપથી ફેલાયું—રસ નીકળી જવાથી બાંઝપણ આવ્યું.
રાજ્યશ્રિયં ચ સંપ્રાપ્તઃ પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ
પરમેશ્વરના કૃપાથી, તું રાજ્ય અને વૈભવ પ્રાપ્ત કર્યું.
મમ શાપો વૃથા ન સ્યાદસ્તુ કાલાન્તરે મુને
મારો શાપ વ્યર્થ ન જાય, હે મુનિ, તે સમય આવે ત્યારે ફળે.
પ્રહૃષ્ટો ભાવિકાર્યજ્ઞસ્તૂષ્ણીમેવ તદા યયૌ
ભવિષ્યનું જાણનારો આનંદિત થયો અને પછી ચૂપચાપ ચાલ્યો ગયો.
એશ્વર્યમદમત્તત્વાત્કૈલાસાદ્રિમપીડયત
રાજસત્તાનો ઘમંડ ચઢ્યો હોવાથી, તેણે કૈલાસ પર્વતને પણ દુઃખ આપ્યું.
દુર્વાસાસ્ત્વન્મદભ્રંશં કર્ત્તુકામઃ શશાપ હ
દુર્વાસાએ તેના અહંકારનો અંત લાવવા ઈચ્છી શાપ આપ્યો.