ત્વન્મુખાંભોજતો ઽવાપ્યસિદ્ધિં યાન્તુ પરાત્પરામ્
તમારા કમળ જેવા મુખમાંથી સાંભળી, તેઓ પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે એવી શુભકામના.
પ્રણિપત્ય પુનર્વાક્યમુવાચ મધુસૂદનમ્
નમસ્કાર કરીને, તેણે ફરીથી મધુસૂદનને વાત કરી.
કિંવિહારં કિંપ્રભાવમેતન્મે વક્તુમર્હસિ
મારે તેની લીલાઓ અને શક્તિઓ વિશે જાણવું છે, કૃપા કરીને તમે મને કહો.
શ્રોતુમિચ્છસિયદ્યત્ત્વં તત્સર્વં વક્તુમર્હતિ
તમે જે સાંભળવા ઇચ્છો, એ બધું કહેવું યોગ્ય છે.
પુરતઃ કુમ્ભજાતસ્ય મુનેરન્તરધાદ્ધરિઃ
કુંભમાંથી જન્મેલા મુનિ સામે હરિ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
હયગ્રીવેણ મુનિના સ્વાશ્રમં પ્રત્યપદ્યત
હયગ્રીવ મુનિ પોતાના આશ્રમમાં પાછા ગયા.
હયાનનમુપાગત્યાગસ્ત્યો વાક્યં સમબ્રવીત્
હયાનન પાસે જઈ, અગસ્ત્યે એમને કહ્યું.
લોકાભ્યુદયહેતુર્હિ દર્શનં હિ ભવાદૃશામ્
જગતના કલ્યાણ માટે, તમારા જેવા મહાન લોકોનું દર્શન જ મુખ્ય કારણ છે.
વિહારશ્ચૈવ મુખ્યા યે તાન્નો વિસ્તરતો વદ
મુખ્ય લીલાઓ કઈ છે, એ અમને વિગતે કહો.
ધ્યાનૈકદૃશ્યા ધ્યાનાઙ્ગી વિદ્યાઙ્ગી હૃદયાસ્પદા
એ માત્ર ધ્યાનમાં જ દેખાય છે, ધ્યાન અને જ્ઞાનનો આધાર છે અને હૃદયમાં વસે છે.
આત્મૈક્યાદ્વ્યક્તિમાયાતિ ચિરાનુષ્ઠાનગૌરવાત્
આત્માની એકતા અને લાંબા સમય સુધી શ્રદ્ધાથી સાધના કરતાં એ પ્રગટ થાય છે.
પ્રકૃતિર્નામ સા ખ્યાતા દેવાનામિષ્ટસિદ્ધિદા
એ પ્રકૃતિ નામે જાણીતી છે, દેવતાઓને ઇચ્છિત સિદ્ધિ આપનારી છે.
શર્વસંમોહજનકમવાઙ્મનસગોજરમ્
જે શર્વને પણ મોહમાં પાડી દે છે, અને જે વાણી, મન અને ઇન્દ્રિયો માટે અગ્રાહ્ય છે.
વિસૃજ્ય પાર્વતીં શીઘ્રન્તયા રુદ્ધો ઽતનોદ્રતમ્
પાર્વતીજીને તરત જ એક બાજુ રાખી, શિવજીએ પોતાનું વીર્ય રોકી લીધું.
તસ્યાં વૈ જનયામાસ શાસ્તારમસુરાર્દનમ્
એમણે એમાં અસુરોનો વિનાશક એવા શાસ્તાની ઉત્પત્તિ કરી.
અહો વિમોહિતો દેવ્યા જનયામાસ ચાત્મજમ્
હાય! દેવીના મોહમાં આવીને એમણે પોતાનો પુત્ર જન્માવ્યો.
ત્રૈલોક્યં પાલયામાસ સદેવાસુરમાનુષમ્
એમણે દેવ, અસુર અને માનવો સહિત ત્રણેય લોકનું રક્ષણ કર્યું.
તં પ્રમત્તં વિદિત્વાથ ભવાનીપતિખ્યયઃ
પછી, જ્યારે ભવાણીના પ્રસિદ્ધ પતિએ એને ઉન્મત્ત જાણ્યો,
ઉન્મત્તરૂપધારી ચ યયૌ વિદ્યાધરાધ્વના
ત્યારે પાગલ જેવો રૂપ ધારણ કરીને, એ વિદ્યા ધરાઓના માર્ગે ગયો.
યદૃચ્છયાગતા તસ્ય પુરશ્ચારુતરાકૃતિઃ
એ સમયે, અચાનક એક સુંદર સ્ત્રી એની સામે આવી.
તત્સમર્પિતમાલ્યં ચ લબ્ધ્વા સંતુષ્ટમાનસા
એમણે આપેલી માળા મેળવી, એ સ્ત્રીનું મન પ્રસન્ન થયું.
કુત્ર વા ગમ્યતે ભીરુ કુતો લબ્ધમિદં ત્વયા
અરે ડરપોક, તું ક્યાં જઈ રહી છે? આ તને ક્યાંથી મળ્યું?
ચિરેણ તપસા બ્રહ્મન્દેવ્યા દત્તં પ્રસન્નયા
લાંબા સમય સુધી તપ કર્યાના પછી, પ્રસન્ન બ્રહ્માદેવીએ આ આપ્યું હતું.
પૃષ્ટમાત્રેણ સા તુષ્ટા દદૌ તસ્મૈ મહાત્મને
માત્ર પૂછતાં જ, એ પ્રસન્ન થઈ અને એ મહાનાત્માને આપી દીધું.
દધૌ સ્વશિરસા ભક્ત્યા તામુવાચાતિર્ષિતઃ
એમણે ભક્તિપૂર્વક એ માળા પોતાના માથે ધરી અને ખૂબ ખુશ થઈને બોલ્યા.
ભક્તિરસ્તુ પદાંભોજે દેવ્યાસ્તવ સમુજ્જ્વલા
દેવીના પદપદ્મોમાં તારી ભક્તિ તેજસ્વી બની રહે.
સા તં પ્રણમ્ય શિરસા યયૌ તુષ્ટા યથાગતમ્
એ સ્ત્રી, માથું ઝૂકાવી પ્રણામ કરીને, જેમ આવી હતી તેમ પ્રસન્ન મનથી પાછી ગઈ.
વિદ્યાધરવધૂહસ્તાત્પ્રતિજગ્રાહ વલ્લકીમ્
એમણે વિદ્યા ધરાની પત્નીના હાથમાંથી વલ્લકી સ્વીકારી.
ક્વચિદ્ગૃહ્ણન્ક્વચિદ્ગા યન્ક્વચિદ્ધસન્
ક્યારેક લેતા, ક્યારેક ગાતા, તો ક્યારેક હસતા.
સ્વકરસ્થાં તતો માલાં શક્રાય પ્રદદૌ મુનિઃ
પછી ઋષીએ પોતાના હાથમાં રહેલી માળા ઇન્દ્રને આપી.