પવમાનાત્મજશ્ચૈવ કવ્યવાહન ઉચ્યતે
પવમાનના પુત્ર કાવ્યવાહન કહેવાય છે.
દેવાનાં હવ્યવાહો ઽગ્નિઃ પિતૄણાં કવ્યવાહનઃ
દેવતાઓમાં હવ્યવાહન અગ્નિ છે અને પિતૃઓમાં કાવ્યવાહન છે.
એતેષાં પુત્રપૌત્રાસ્તુ ચત્વારિંશન્ન વૈવ તુ
આ બધાના પુત્રો અને પૌત્રો મળીને ચાલીસ ગણાય છે.
વિશ્રુપ્તો લૌકિકો ઽગ્નિસ્તુ પ્રથમો બ્રહ્મણઃ સુતઃ
બ્રહ્માનો પહેલો પુત્ર વિશ્વરૂપ્ત નામે લોકિક અગ્નિ છે.
વૈશ્વાનરઃ સુતસ્તસ્ય વહન્ હવ્યં સમાઃ શતમ્
તેના પુત્ર વૈશ્વાનર હતો, જેણે સો વર્ષ સુધી હવ્યો વહન કર્યા.
સોથર્વા લૌકિકો ઽગ્નિસ્તુ દર્પહાથર્વણઃ સ્મૃતઃ
પછી અથર્વા નામે લોકિક અગ્નિ, દર્પહા અથર્વણ તરીકે ઓળખાય છે.
તસ્માત્સ લૌકિકો ઽગ્નિસ્તુ દધ્યઙ્ઙાથર્વણો મતઃ
તેમાંથી લોકિક અગ્નિ દધ્યઙ્ગ અથર્વણ તરીકે માનવામાં આવે છે.
સ જ્ઞેયો ગાર્હપત્યો ઽગ્નિસ્તસ્ય પુત્રદ્વયં સ્મૃતમ્
તે ગારહપત્ય અગ્નિ તરીકે ઓળખાય છે અને તેને બે પુત્રો છે એવું કહેવાય છે.
દ્વિતીયસ્તુ સુતઃ પ્રોક્તઃ શુકો ઽગ્નિર્યઃ પ્રણીયતે
બીજા પુત્રને શુક કહેવાય છે, જે આગ આગળ લઈ જવામાં આવે છે.
શંસ્યસ્તુ ષોડશ નદીશ્ચકમે હવ્યવાહનઃ
શંસીનું વખાણ થાય છે; હવ્યવાહન અગ્નિએ સોળ નદીઓની ઇચ્છા કરી હતી.
કાવેરીં કૃષ્ણવેણાં ચ નર્મદાં યમુનાં તથા
કાવેરી, કૃષ્ણવેણા, નર્મદા અને યમુના,
વિપાશાં કૌશિકીઞ્ચૈવ શતદ્રૂં સરયૂં તથા
વિપાશા, કૌશિકી, શતદ્રુ અને સરયૂ,
તાસુ ષોડશધામાનં પ્રવિભજ્ય પૃથક્પૃથક્
આ નદીઓમાં, સોળ અલગ અલગ સ્થાન વિભાજિત કરવામાં આવ્યા.
કૃત્તિકાચારિણી ધિષ્ણી જજ્ઞિરે તાશ્ચ ધિષ્ણયઃ
કૃત્તિકા વચ્ચે ફરતી ધિષ્ણી જન્મી હતી, અને એ બધાને ધિષ્ણી કહેવાય છે.
ઇત્યેતે વૈ નદીપુત્રા ધિષ્ણીષ્વેવં વિજજ્ઞિરે
આ રીતે, નદીઓના પુત્રો ધિષ્ણીઓમાં જન્મ્યા હતા.
તાઞ્શૃણુધ્વં સમાસેન કીર્ત્યમાનાન્યથાતથમ્
હવે, આ નામો યોગ્ય રીતે જેમ છે તેમ સંક્ષિપ્તમાં સાંભળો.
વિધીયન્તે યથાસ્થાનં સૂત્યાહે સવને ક્રમાત્
જન્મવિધિ, યજ્ઞ અને ક્રમ પ્રમાણે એના સ્થાન પ્રમાણે ગોઠવાયેલા છે.
સમ્રાડગ્નિ કૃશાનુર્યો દ્વિતીયોંઽતરવેદિકઃ
સમ્રાટ અગ્નિ, કૃશાનુ, બીજું છે અને એ યજ્ઞવેદિમાં સ્થિત છે.
પરિષત્પવમાનસ્તુ દ્વિતીય સો ઽનુદિશ્યતે
પરિષત અને પવમાન બીજું કહેવાય છે; એ રીતે તેનું ઉલ્લેખ થાય છે.
હવ્યસ્તતો હ્યસંમૃષ્ટઃ શામિત્રે ઽગ્નૌ વિભાવ્યતે
પછી અસ્વચ્છ અગ્નિ હવ્યવાહન કહેવાય છે, જે શામિત્ર અગ્નિમાં પ્રગટ થાય છે.
વિશ્વવ્યચાઃ સમુદ્રો ઽગ્નિર્બ્રહ્મસ્થાને સ કીર્ત્યતે
વિશ્વવ્યાચ, સમુદ્રરૂપ અગ્નિ, બ્રહ્મસ્થાનમાં પ્રસિદ્ધ છે.
અચૌકપાદુપસ્થો યઃ સ વૈ શાલાસુખીયકઃ
જેને ઘરવાળો નથી, જે નજીક બેસે છે, તેને શાલાસુખીયક કહે છે.
શંસ્યસ્યૈતે સુતાઃ સર્વે ઉપસ્થેયા દ્વિજૈઃ સ્મૃતાઃ
શંસીના બધા પુત્રો દ્વિજોએ નજીક રાખવાના તરીકે યાદ રાખ્યા છે.
વિભુઃ પ્રવાહણો ઽગ્નીધ્રસ્તેષાં ધિષ્ણ્યસ્તથા પરે
વિભુ, પ્રવાહણ અને અગ્નીધ્ર એમાં છે; તેમ જ બીજું ધિષ્ણ્ય પણ છે.
હોત્રીયસ્તુ સ્મૃતે હ્યગ્નિર્વહ્નિર્યો હવ્યવાહનઃ
હોત્રી નામે અગ્નિ હવ્યવાહન તરીકે યાદ રાખવામાં આવે છે.
તતો ઽગ્નિર્વૈશ્વદેવસ્તુ બ્રાહ્મણાચ્છંસિરુચ્યતે
પછી વૈશ્વદેવ અગ્નિને બ્રાહ્મણ અને શંસિર કહેવાય છે.
આવારિરગ્નિર્વાભારિર્વૈષ્ઠીયઃ સ વિભાવ્યતે
આગનું નામ આવારી કે વાભારી છે, જે વૈષ્ઠીય સાથે જોડાયેલી છે; એ રીતે સમજવું.
અષ્ટમઃ સુધ્યુરગ્નિર્યોમાર્જાલીયઃ સ ઉચ્યન્તે
આઠમો અગ્નિનું નામ સુધ્યુ છે, જે યોમાર્જાલીય સાથે સંકળાયેલો છે; એમ કહેવાય છે.
અપાં યોનિઃ સ્મૃતો ઽસૌ સ હ્યપ્સુનામા વિભાવ્યતે
એને જ પાણીનો મૂળ કહેવાય છે અને એનું નામ અપ્સુનામા તરીકે ઓળખાય છે.
અગ્નિઃ સો ઽવભૃથે જ્ઞેયો વરુણેન સહેજ્યતે
અવભૃથ વિધિમાં એ અગ્નિને ઓળખવો અને એનું પૂજન વરુણ સાથે થાય છે.