દ્વૈપાયનાય પ્રદદૌ પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્
તેમણે દ્વૈપાયનને પરમ, શાશ્વત બ્રહ્મ આપ્યું.
લોકતત્ત્વવિધાનાર્થં પઞ્ચભ્યઃ પરમાદ્ભુતમ્
લોકતત્ત્વની સ્થાપના માટે તેમણે પાંચ જણને અદ્ભુત જ્ઞાન આપ્યું.
જૈમિનિઞ્ચ સુમન્તું ચ વૈશંપાયનમેવચ
જૈમિની, સુમંતુ અને વૈશંપાયનને પણ આપ્યું.
સૂતમદ્ભુતવૃત્તાન્તં વિનીતં ધાર્મિકં શ્રુચિમ્
સૂતને, જે અદ્ભુત કાર્યોવાળા, વિનમ્ર, ધર્મનિષ્ઠ અને શુદ્ધ વર્તનવાળા હતા.
ઋષિણા ચ ત્વયા પૃષ્ટઃ કૃતપ્રજ્ઞઃ સુધાર્મિકઃ
અને તમે, ઋષિ, જે વિદ્વાન અને ઉત્તમ ધર્મનિષ્ઠ છો, એણે પ્રશ્ન કર્યો.
ભક્ત્યા પરમયા યુક્તઃ કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્
પરમ ભક્તિથી યુક્ત થઈને, પ્રદક્ષિણ પણ કરી.
સત્રે સવિતતે યત્ર યજમાનાનૃષીઞ્શુચીન્
સવિતૃ સાથેના યજ્ઞમાં, જ્યાં યજમાન અને ઋષિઓ શુદ્ધ હતા.
વિધાનતો યથાશાસ્ત્રં પ્રજ્ઞયાતિજગામ હ
વિધિ પ્રમાણે અને શાસ્ત્રોક્ત રીતે, મહાન બુદ્ધિથી તેમણે કાર્ય કર્યું.
દૃષ્ટ્વા પરમસંહૃષ્ટાઃ પ્રીતાઃ સુમનસસ્તથા
આ જોઈને તેઓ ખૂબ આનંદિત થયા અને તેમના મનમાં ખુશી છવાઈ ગઈ.
અભિવાદ્ય મુનીન્સર્વાન્ રાજાજ્ઞામભિગમ્ય ચ
બધા ઋષિઓને વંદન કરીને અને રાજાની આજ્ઞા મેળવીને,
સદસ્યાનુમતે રમ્યે સ્વાસ્તીર્ણે સમુપાવિશત્
સભાની મંજૂરીથી, સુંદર અને સારી રીતે bichાવેલા આસન પર બેઠા.
મુદાન્વિતા યથાન્યાયં વિનયસ્થાઃ સમાહિતાઃ
હર્ષથી ભરેલા, યોગ્ય રીતે શાંત અને વિનમ્રતાથી સ્થિર રહ્યા.
પરમપ્રીતિસંયુક્તા ઇત્યૂચુઃ સૂતનન્દનમ્
પરમ આનંદથી એક થઈને, તેમણે સૂતપુત્રને કહ્યું:
પશ્યામ ધીમન્નત્રસ્થાઃ સુબ્રતં મુનિસત્તમમ્
'હે વિદ્વાન, અમે અહીં શ્રેષ્ઠ અને સદ્ગુણવંત ઋષિને જોવા ઇચ્છીએ છીએ.'
ભવાંસ્તસ્ય મુનેઃ સૂત વ્યાસસ્યાપિ મહાત્મનઃ
'હે સૂત, તમે એ ઋષિ અને મહાન આત્મા વ્યાસજીના પણ ભક્ત છો.'
કૃતબુદ્ધિશ્ચ તે તત્ત્વમનુગ્રાહ્યતયા પ્રભો
'હે પ્રભુ, તમારો મન સત્ય જ્ઞાન આપવાની દયાથી નિશ્ચિત થયો છે.'
પૃચ્ચતાં નઃ સદા પ્રાજ્ઞ સર્વમાખ્યાતુમર્હસિ
'હે વિદ્વાન, જ્યારે પણ અમે પૂછીએ, તમે અમને બધું કહેવા યોગ્ય છો.'
શ્રોતું ધર્માર્થયુક્તાં તુ એતવ્દ્યાસાચ્છ્રુતં ત્વયા
'અમે ધર્મ અને હિતથી ભરેલી વાતો સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ, જે તમે વ્યાસજી પાસેથી સાંભળી છે.'
ઉવાચ પરમાપ્રાક્જ્ઞો વિનીતોત્તર મુત્તમમ્
તે મહાજ્ઞાની અને વિનમ્રતાથી ઉત્તમ જવાબ આપતા, સર્વોચ્ચ ઉપદેશ બોલ્યા.
યસ્માચ્છુશૂષણાર્થં ચ તત્સત્યમિતિ નિશ્ચયઃ
'કારણ કે તમારો આશય શ્રવણ કરવાનો છે, આ નિશ્ચિત અને સાચું છે.'
જિજ્ઞાસા યત્ર યુષ્માકં તદાજ્ઞાતુમિહાર્હથ
'તમે જે જાણવું ઇચ્છો છો, તે અહીં શીખવા યોગ્ય છો.'
પ્રત્યૂચુસ્તે પુનઃ સૂતં બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણમ્
પછી ફરીથી, આંખોમાં આંસુ સાથે, તેમણે સૂતને સંબોધ્યા.
તસ્માત્ત્વં સંભવં કૃત્સ્નં લોકસ્યેમં વિદર્શય
'અત્યારે, આ જગતનું સમગ્ર ઉત્પત્તિ અમને બતાવો.'
સત્કૃત્ય પરિપૃષ્ટઃ સ મહાત્મા રોમહર્ષણઃ
આ રીતે સન્માનપૂર્વક પૂછવામાં આવતા, મહાન આત્મા રોમહર્ષણએ,
યો મે દ્વૈપાયનપ્રીતઃ કથાં વૈ દ્વિજસત્તમાઃ
જે દ્વૈપાયનથી પ્રસન્ન થયા હતા, તેમણે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને આ કથા કહી.
પુરાણં સંપ્રવક્ષ્યામિ યદુક્તં માતરિશ્વના
હવે હું તે પુરાણ કહું છું, જે માતરિશ્વાને કહ્યું હતું.
સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ
સૃષ્ટિ, પ્રલય, વંશાવળી અને મનુઓના યુગો—
પ્રક્રિયા પ્રથમઃ પાદઃ કથાયાં સ્યાત્પરિગ્રહઃ
પ્રક્રિયા, પ્રથમ વિભાગ અને વિવિધ કથાઓનો સંકલન—
એવં પાદાસ્તુ ચત્વારઃ સમાસાત્કીંર્તિતા મયા
આ રીતે, આ ચાર વિભાગોનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન મેં કર્યું છે.
પ્રથમં સર્વશાસ્ત્રાણાં પુરાણં બ્રહ્મણા શ્રુતમ્
બધા શાસ્ત્રોમાંથી પુરાણ સૌથી પહેલા બ્રહ્માએ સાંભળ્યું હતું.