બ્રહ્માણ્ડપુરાણમ્

કલિ યુગના આગમન પછી, લોકો પોતાના હિત માટે એકબીજાને મારી નાખે છે. અયોગ્યતાની ભક્તિ વધતી જાય છે, અને તેથી કલિ યુગ અંધકારથી ઘેરાયેલી માનવામાં આવે છે. આ યુગમાં માણસોની આયુ, શક્તિ અને સુંદરતા ધીમે ધીમે ઘટી જાય છે. પણ, યુગના અંતે, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોમાંથી કેટલાક પુણ્યકર્મોનું પાલન કરે છે. ત્રેતા યુગમાં ધર્મ એક વર્ષ સુધી ટકતો હતો, દ્વાપર યુગમાં એક મહિનો. કલિ યુગની સ્થિતિ એવી છે; હવે તેના સંધ્યાકાલ વિષે સાંભળો. યુગોની સ્વભાવને કારણે, સંધ્યાકાલ પણ અનુકૂળ હોય છે. જ્યારે યુગના અંતે સંધ્યાકાલ આવે છે, ત્યારે ચંદ્રવંશમાં પ્રમતિ નામનો એક પુરુષ જન્મે છે. પ્રમતિ પુર્ણ વીસ વર્ષ સુધી પૃથ્વી પર ફરતો રહે છે. બ્રાહ્મણો, શસ્ત્રધારી અને હજારોની સંખ્યામાં, અન્ય લોકો સાથે મળીને, રાજા શૂદ્ર વંશમાં જન્મેલા લોકોને મારી નાખે છે. તે અતિશય ધર્મનિષ્ઠ લોકોને પણ સંપૂર્ણ રીતે નાશ કરે છે. ઉત્તર, મધ્ય અને પૂર્વ પ્રદેશના લોકોને પણ તે નાશ કરે છે. દક્ષિણના પ્રદેશ, દ્રવિડ અને સિંહલવાસીઓને પણ તે નાશ કરે છે. તુષાર, બરબર, ચીન, શૂલિક, દરદ અને ખશ જાતિઓને પણ તે નાશ કરે છે. તેની ચક્રશક્તિથી, તે મ્લેચ્છોનો વિનાશક, શક્તિશાળી અને અંત લાવનારો સ્વામી બને છે. તે માધવ દેવના અંશરૂપે અહીં જન્મે છે. તે ચંદ્રવંશી, પૂર્વ કલિ યુગના સ્વામી છે. તે સર્વ જીવો, ખાસ કરીને પુરુષોને, મારે છે — પરસ્પર કારણો અને અચાનક ક્રોધથી. પોતાના અનુયાયીઓ સાથે, તે ગંગા અને યમુના વચ્ચેના પ્રદેશમાં પ્રભુત્વ મેળવે છે. તે બધા રાજાઓ અને હજારો મ્લેચ્છોનો વિનાશ કરે છે, પછી થોડા માણસો જ દેશમાં બાકી રહે છે. તેઓ એકબીજાની નિંદા કરે છે, પરસ્પર મારામારી કરે છે. બધા લોકો પરસ્પર ભયથી પીડાય છે, પોતાનું જીવન અવગણીને, કારણ વગર ભારે દુઃખી થાય છે. કોઈ નિયંત્રણ, કોઈ શોક, કોઈ સ્નેહ, અને કોઈ લાજ બાકી રહેતી નથી. પોતાના પુત્રો અને પત્નીઓને છોડીને, દુઃખથી દ્રવિત થયેલા, પોતાના દેશો છોડી સરહદવાળા પ્રદેશોમાં જાય છે. ત્યાં તેઓ ભારે કષ્ટ ભોગવે છે, માંસ, મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવતા રહે છે. થોડા જ લોકો બાકી રહી, આવા પતન સ્થિતિમાં પહોંચે છે. પછી, નિરાશામાંથી પ્રશ્ન ઊઠે છે, અને પ્રશ્નમાંથી સમતાની સ્થિતિ આવે છે. જ્યારે કલિ યુગમાં બાકી રહેલા લોકો શાંતિથી યુક્ત થાય છે, ત્યારે પ્રમતિ તેમનાં મનને મોહિત કરે છે, જાણે તેઓ ઊંઘ્યા હોય કે માદકતા ધરાવે છે. પછી, શુદ્ધ કૃતા યુગ આરંભે છે. ત્યાં સિદ્ધ પુરુષો અદૃશ્ય રીતે રહે છે અને ફરે છે. ત્યાં, બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર — બીજ માટે — બાકી રહે છે. તેમના વચ્ચે, સાત ઋષિઓ અન્ય લોકોને ધર્મ શીખવે છે. પછી, કૃતા યુગમાં, લોકો તેમના સ્થાપિત કરેલા આચારનું પાલન કરે છે.