પુનઃ, જ્યારે સૂર્ય અસ્ત જાય છે, ત્યારે દિવસની શક્તિ તેની કિરણોમાં પ્રવેશી જાય છે. આ રીતે, પૃથ્વીના દક્ષિણ અને ઉત્તર ભાગોમાં ક્રમશઃ, રાત્રિએ એવું કહેવામાં આવે છે કે, અંધકાર એટલે સૂર્યના પ્રકાશનો અભાવ. આ રીતે, જ્યારે સૂર્ય પુષ્કરદ્વીપના મધ્યમાં સંચર કરે છે, ત્યારે તેના એક મુહૂર્તમાં કેટલી યોજનાઓનું અંતર કાપે છે, તે જાણો. એક મુહૂર્તમાં, સૂર્ય પચાસ હજાર યોજનાથી વધુ અંતર કાપે છે. એ રીતે, જ્યારે તે દક્ષિણ બિંદુએ પહોંચે છે, ત્યારે પુષ્કરના મધ્યમાં દક્ષિણાયન દરમિયાન ફરી ફરવાનું શરૂ કરે છે. હવે, સૂર્યના દક્ષિણ બિંદુએ સંચરણ વિશે જાણો—ત્યાં, એ એક લાખ પાંતાલીસ હજાર યોજનાનું અંતર કાપે છે. જ્યારે સૂર્ય દક્ષિણથી ફરી સમવર્ષ પર આવે છે, ત્યારે સમવર્ષ સમયે તેના ગોળના યોજનામાં માપ જાણો. એ સમયે, તે એક લાખ એકયાસી હજાર યોજનાનું અંતર કાપે છે. પછી, સૂર્ય ઉત્તર દિશામાં, છઠ્ઠા દ્વીપ શાકદ્વીપ તરફ ગતિ કરે છે. હે દ્વિજ, શરૂઆતથી માપીએ તો, એ અંતર એક કરોડ યોજનાં થાય છે. તેમાં વધુ અડપ્પન પચાવન યોજનાં ઉમેરાય છે. મૂળ, છઠ્ઠું, અને અજવીથિના ત્રણ સૂર્યોદયના માર્ગો પણ એવા જ છે. અને બે કિરણો વચ્ચેનું અંતર પણ હું ફરીથી જણાવીશ—બીજું, ત્રણસો ત્રેત્રીસ યોજનાંનું છે. દક્ષિણ અને ઉત્તર બંને તરફ કિરણો અને રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર, દરેક વચ્ચે એકાવન ઓછું છે. એ અંતર, આંતરિક અને બાહ્ય, બંને રીતે યાદ રાખવામાં આવે છે. બહારથી અને દક્ષિણ બાજુથી પણ, હંમેશા યોગ્ય ક્રમમાં. દક્ષિણ બાજુએ અગ્નિ પણ એટલું જ સંચર કરે છે. ત્યાં કુલ સત્તેર હજાર યોજનાં છે, અને તેમાં વધુ એકવીસ યોજનાં ઉમેરાય છે. પછી, ગોળનું વ્યાસકંડ પણ આડું ગણાય છે. જેમ કુંભારનું ચાક એક સીમાએ ઝડપથી ફરી પાછું વળી જાય છે, તેમ સૂર્ય પણ થોડા સમયમાં વિસ્તૃત પૃથ્વી પર સંચર કરી લે છે. દરરોજ, સૂર્ય ત્રેણે અડધા નક્ષત્રોમાંથી પસાર થાય છે. જેમ કુંભારના ચાકના મધ્યમાં ધીમે ધીમે ગતિ થાય છે, તેમ, લાંબા ગાળામાં, પૃથ્વી પર થોડું જ અંતર કાપે છે. ખરેખર, એ ધીમી ગતિથી આગળ વધે છે. રાત્રિ દરમિયાન, તે બાર મુહૂર્તમાં તારાઓમાંથી પસાર થાય છે. જેમ ચાકના મધ્યમાં માટીની ગાંઠ ફરતી હોય છે, તેમ ધ્રુવ પણ ફરતો રહે છે. બે લાકડાની કાંધ વચ્ચે ગોળ ફરતા હોય છે, એમ ધ્રુવ પણ એ જ જગ્યાએ ફરતો રહે છે. દિવસ અને રાત્રિ દરમિયાન, સૂર્યની ગતિ ક્યારે ધીમી, ક્યારે ઝડપી હોય છે. એ જ રીતે, રાત્રે ફરી સૂર્યની ગતિ ઝડપી થાય છે. પરંતુ, રાત્રે અને દિવસમાં, તેની ગતિ ધીમી પણ હોય છે, અને એવી જ રીતે આગળ વધે છે.