પુષ્કરદ્વીપનું વિસ્તરણ ચારેય બાજુએ એટલું જ વિશાળ છે, જેટલું પુષ્કરદ્વીપનું expanse છે. માઉન્ટ માનસાના ગોળાકાર વિસ્તારની આસપાસ, અને તેની અંદર ધાતકી નામે પ્રસિદ્ધ પ્રદેશ આવેલ છે. આ પ્રદેશ રોગમુક્ત છે, અતિશય સુખમય છે અને ત્યાંના લોકો માનસીને પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરી છે. તેઓમાં કોઈ ઉચ્ચ-નીચ નથી, બધા સ્વરૂપ અને સ્વભાવમાં સમાન છે. ત્યાં દંડ કે શાસ્તિ, લોભ કે સંપાદન નથી; ન જાતિ, ન આશ્રમ, ન ખેતી, ન પશુપાલન, ન વેપાર—આ બધું પુષ્કરનાં બે પ્રદેશોમાં નથી. ત્યાં સ્વયંભૂ વૃક્ષો, જળ અને પર્વત સ્રોતો છે, અને દરેક ઋતુમાં અસીમ આનંદ છે; વૃદ્ધાવસ્થા કદી આવી નથી. આવું પુષ્કરનું સમગ્ર વ્યવસ્થિત વર્ણન ક્રમશ: કરવામાં આવ્યું છે. પુષ્કર જેટલા વિસ્તાર અને ગોળાકારમાં, તેની બાજુમાં આવેલ પ્રદેશ સામુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે, જે એટલો જ વિશાળ છે. પાણીથી ભરેલો હોવાથી તેને સામુદ્ર કહેવામાં આવે છે. એ વરસાદ તરીકે ઓળખાય છે, કારણ કે તે જીવોને આનંદ આપે છે. વરસાદ pleasure અને abundanceના તત્વથી પ્રેરિત થઇ ઉત્પન્ન થાય છે. જ્યારે તે ઘણો ઘટે છે, ત્યારે પક્ષી અસ્ત થાય છે તેમ, એ પણ ઘટી જાય છે; અને જ્યારે ઓછો થાય છે, તો પોતાની જ સ્વભાવમાં પાછો ખેંચાઈ જાય છે. મહાસાગરમાં પાણી સ્વયંભૂ ઊભરાય છે, એ જ રીતે. સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત, શુક્લ અને કૃષ્ણ પક્ષમાં, ત્યાં 115 અંગુલા છે. ચારેય બાજુ પાણીથી ઘેરાયેલા હોવાથી તેમને દ્વીપ અથવા ટાપુ કહેવાય છે. જે પર્વતો સૌથી ઊંચા નથી, તેઓ પર્વત શ્રેણી તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. શાલમલી દ્વીપ પર, મહાન વ્રતધારી લોકો શાલમલી વૃક્ષની પૂજા કરે છે; ક્રંચ દ્વીપમાં, કૈંચ નામે પર્વત મધ્યમાં સ્થિત છે. પુષ્કર દ્વીપ પર, ત્યાંના નિવાસીઓ ન્યગ્રોધ વૃક્ષનું સન્માન કરે છે. પુષ્કર દ્વીપમાં બ્રહ્મા, સાધ્યદેવતાઓ સાથે, પ્રાણીઓના સ્વામી તરીકે વસે છે. તેમને ત્યાં સર્વદેવીમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વથી ઉપર પૂજવામાં આવે છે. તમામ દ્વીપોમાં, જીવોની પેઢીઓ ક્રમશ: આગળ વધે છે. આરોગ્ય અને આયુષ્યના પ્રમાણ મુજબ, દરેક પછીનું પ્રમાણ બે ગણું વધી જાય છે. ત્યાં સ્વયંભૂ, મૂર્ખ અને વિદ્વાન બંને પ્રકારના જીવોની રક્ષા કરે છે. બ્રહ્મા વિષ્ણુના સલાહકાર, દેવ, પિતા અને પિતામહ છે. ત્યાંના જીવો સદાયે છ સ્વાદ, જે અત્યંત શક્તિશાળી છે, તેનો ભોજન કરે છે. મીઠા પાણીથી ભરેલો મહાસાગર તેને સર્વત્ર ઘેરી રાખે છે. બે ગણો વિશાળ સોનાનો ભૂમિखंड એકમાત્ર ઘન પથ્થર જેવો છે. એ લોકાલોક તરીકે ઓળખાય છે—તે પ્રકાશમય અને અપ્રકાશમય બંને છે. તેની ઊંચાઈ દસ હજાર યોજન કહેવાય છે. પ્રકાશમય ભાગમાં જ વિશ્વો વસે છે; અપ્રકાશમય ભાગ વિશ્વોથી પર છે. અપ્રકાશમય પ્રદેશ સમગ્ર વિશ્વના વિસ્તારથી બહાર આવેલ છે. પ્રકાશમય પ્રદેશથી આગળ, બ્રહ્માંડ સર્વને આવરી લેતું ઊભું છે.