નિષધ નામે પ્રસિદ્ધ મહાન પર્વત સર્વ ઋતુઓમાં સુખદ અને મનોહર છે. તેનું શિખર બાવીસ હજાર યોજન જેટલું વિશાળ છે. પર્વતના કિનારા વિવિધ રંગોથી શોભે છે અને તેમાં પ્રજાપતિના ગુણો વર્તે છે. પૂર્વ દિશામાં તેનો ભાગ સફેદ છે, જેના કારણે ત્યાં બ્રાહ્મણ વસે છે. તેની ક્ષત્રિય સ્વભાવની ઉત્પત્તિ મેરુ પર્વતથી જુદા જુદા કારણોસર થાય છે. પશ્ચિમ દિશામાં પર્વત મધમાખીના પાંખ જેવી આવરણ ધરાવે છે. સ્વભાવથી એ પર્વત ગોળાકાર છે—રંગ અને માપ બંનેમાં. એનું રંગ મોરપંખ જેવું છે અને એ સોનાની જેમ તેજસ્વી છે, અનેક શિખરો વડે શોભે છે. પર્વતની અંદરનો વ્યાસ નવ હજાર યોજન છે અને એ તમામ દિશાઓમાં નવ હજાર યોજન જેટલો ફેલાયેલો છે. મેરુના દક્ષિણમાં અર્ધા અને ઉત્તર ભાગમાં બીજું અર્ધું યજ્ઞવેદી જેવું વિસ્તરણ છે, દરેક ભાગ બે હજાર યોજન પહોળાઈ અને ઊંચાઈ ધરાવે છે. આ બંને પર્વતો એક લાખ યોજન સુધી વિસ્તરે છે. શ્વેત, હેમકૂટ, હિમવંત અને શ્રૃંગવત જેવા પર્વતો પણ અહીં છે. તેમના વચ્ચે વસવાટ કરાયેલી ભૂમિઓ છે, જે સાત રંગોમાં પ્રસિદ્ધ છે. આ પ્રદેશો નદીની શાખાઓથી વિભાજિત છે અને એકબીજાથી અપ્રાપ્ય છે. હિમવંતનું પ્રદેશ "ભારત" તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. હેમકૂટથી નિષધ છે અને ત્યાંથી તેને હરિવર્ષ કહે છે. ઇલાવૃતથી પિષા અને નીલથી સમ્યક તરીકે ઓળખાય છે. હિરણ્મય અને શ્રૃંગવતને પાર કરીને તે પ્રદેશ કુરૂ તરીકે ઓળખાય છે. ત્યાં ચાર લાંબા પ્રદેશો છે, જેમાં મધ્યમ પ્રદેશ ઇલાવૃત છે. નીલ પર્વત અને યજ્ઞવેદીનો અર્ધો ભાગ પાર કર્યા પછી ઉત્તર પ્રદેશ આવે છે. આ બંને વચ્ચે મેરુ પર્વત ઇલાવૃતના મધ્યમાં સ્થિત છે. ઉત્તર તરફ તે મહાન પર્વત છે, જેને માલ્યવત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની લંબાઈ પણ બાવીસ હજાર યોજન છે. માલ્યવત તેની લંબાઈ અને પહોળાઈમાં પ્રસિદ્ધ છે. એ પર્વત ચાર વર્ણનો, સોનાનો, ચતુર્ભુજાકાર અને ઊંચો છે. એ નવયુવાન સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે, ધૂમરહિત અગ્નિ જેવી કાંતી ધરાવે છે. તે નીચેની બાજુએ પણ અને ઉપરની બાજુએ પણ સોળ-સોળ યોજન જેટલો વિસ્તરેલો છે. તેની પરિધિ તેની પહોળાઈથી ત્રણ ગણો એટલે કે ચાળીસ હજાર યોજન છે. ચતુર્ભુજાકાર માપ પ્રમાણે તેની પરિધિ સર્વત્ર સમાન છે. આ પર્વત મહાન અને દિવ્ય છે, તેમાં સ્વર્ગીય ઔષધિઓ ઉગે છે. ત્યાં દેવતાઓ, ગંધર્વો, સર્પો અને રાક્ષસો વસે છે. મેરુ પર્વત આસપાસના લોકોથી અને જીવોના સર્જકો દ્વારા ઘેરાયેલો છે. ભદ્રાશ્વ, ભારત અને કેતુમાલા પશ્ચિમ તરફ છે. ગંધમાદન પાસે પરઈષાપરગંડિકા નામનું પ્રદેશ છે. પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી ત્યાં બાવીસ હજાર યોજનનું અંતર છે. અહીં કેતુમાલા દેશના પુણ્યશીલ લોકો વસે છે. અને અહીંની સ્ત્રીઓ સૌંદર્યમાં અદ્વિતીય છે, જેમના અંગો કમળની પાંખડી જેવી કાંતિ ધરાવે છે.