સાત દ્વીપોની અંદર એક હજાર વિભાગો આવેલા છે, અને એ બધા ટાપુઓના વિસ્તરણમાં અનેક રહસ્યો છુપાયેલા છે. હવે હું તમને આ સાત દ્વીપોની સાથે ચંદ્ર, સૂર્ય અને ગ્રહોની વાત પણ વિગતથી કહું છું. જે અદભૂત તત્વો છે, જે મનથી કલ્પી શકાય તેમ નથી, એનું વર્ણન વિવેકથી કરવું શક્ય નથી; છતાં, હું તમને જંબૂદ્વીપના નવ પ્રદેશોની સાચી વિગતો આપું છું. જંબૂદ્વીપ ચારેય બાજુથી એક લાખ યોજન જેટલો વિશાળ છે. એમાં સિદ્ધો અને ચારણો વસે છે, અને અનેક સુંદર પર્વતોથી શોભાયમાન છે. એના ચારેય બાજુએ પર્વતોમાંથી ઉદ્ભવતી નદીઓ વહે છે, અને આખું જંબૂદ્વીપ નવ લોકોથી ઘેરાયેલું છે, જે જીવોના નિવાસસ્થાન છે. જંબૂદ્વીપનું વિસ્તરણ દરેક બાજુએ સમાન છે. એના પૂર્વ અને પશ્ચિમ ભાગમાં મસુદ્ર નામે મહાસાગરથી એ બંને બાજુ ડૂબેલું છે. બધા ઋતુઓમાં નિષધ નામનો મહાપર્વત અતિ સુખદાયી છે. એ પર્વતનું શિખર બત્રીસ હજાર યોજન જેટલું વિસ્તૃત છે. પર્વતના બાજુઓ વિવિધ રંગનાં છે અને પ્રજાપતિના ગુણોથી યુક્ત છે. એના પૂર્વ ભાગે સફેદ રંગ છે, અને એના કારણે ત્યાં બ્રાહ્મણ વસે છે. એના ક્ષત્રિય સ્વભાવની ઉત્પત્તિ મેરુમાંથી વિવિધ કારણોસર થાય છે. પર્વતના પશ્ચિમ ભાગે એ મધમાખીની પાંખ જેવી આવરણ ધરાવે છે. એ પર્વત સ્વભાવથી ગોળ છે, અને રંગ-માપ બંનેમાં ગોળાઈ ધરાવે છે. એનો રંગ મોરની પાંખ જેવો છે, અને એ સુવર્ણ અને શિખરો વડે શોભાયમાન છે. એના આંતરિક વ્યાસ નવ હજાર યોજન છે, અને દરેક બાજુએ નવ હજાર યોજન સુધી વિસ્તરેલો છે. મેરુના દક્ષિણ તરફ અડધો વિધિ-સ્થાન અને ઉત્તર તરફ અડધો છે; દરેક બે હજાર યોજન પહોળાઈ અને ઊંચાઈ ધરાવે છે. આ બે પર્વત એક લાખ યોજન સુધી વિસ્તરેલા છે. સ્વેત, હેમકૂટ, હિમવત અને શ્રૃંગવત જેવા પર્વતો છે. એમાં વસવાટ કરાતા પ્રદેશો સાત રંગોમાં વિભાજિત છે. નદીઓના શાખાઓથી એ પ્રદેશો એકબીજાથી અલગ છે અને પરસ્પર અપ્રાપ્ય છે. હિમવત પ્રદેશ ભારમાં તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. હેમકૂટમાંથી નિષધ, અને ત્યાંથી હરિવર્ષ કહેવાય છે. ઇલાવૃતમાંથી પિષ, અને નીલ પર્વતથી સમ્યક તરીકે ઓળખાય છે. હિરણમય અને શ્રૃંગવતની બહાર કુરુ તરીકે જાણીતું છે. ત્યાં ચાર લાંબા પ્રદેશો છે, અને મધ્યમાં ઇલાવૃત છે. નીલ પર્વતની બહાર અને અડધા વિધિ-સ્થાનથી ઉત્તરીય પ્રદેશ આવેલો છે. એ બે વચ્ચે મેરુ પર્વત ઇલાવૃતના કેન્દ્રમાં છે. ઉત્તર તરફ મહાપર્વત માલ્યવત છે, જે પોતાના નામથી જાણીતી છે. એનું લંબાઈ બત્રીસ હજાર યોજન છે. લંબાઈ અને પહોળાઈ બંનેમાં માલ્યવત પર્વત પ્રસિદ્ધ છે. એ ચાર જાતની છે, સુવર્ણ, ચતુસ્કોણ અને ઊંચી છે. એ યુવાન સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે, ધુમ્રહીન અગ્નિ જેવો પ્રકાશ ધરાવે છે. એ પર્વત નીચે અને ઉપર સોળ-સોળ યોજન સુધી વિસ્તરેલો છે. એનું પરિધ ચારેય બાજુથી તેની પહોળાઈ કરતાં ત્રણ ગણા છે. આ રીતે, જંબૂદ્વીપ અને એના પર્વતો, નદીઓ, અને વિસ્તારોની અદભૂત રચના, દિવ્ય વર્ણ અને વિશાળતા, શાસ્ત્રોક્ત રીતે વર્ણવાયેલી છે.