కాచిద్ ఆలోక్య గోవిన్దమ్ ఆయాన్తమ్ అతిహర్షితా కృష్ణ కృష్ణేతి కృష్ణేతి ప్రాహోత్ఫుల్లవిలోచనా
ఒక గోపిక, గోవిందుడు వస్తున్నాడని చూసి, ఎంతో ఆనందంతో, కన్నులు విప్పి 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని మళ్లీ మళ్లీ పిలిచింది.
కాచిద్ భ్రూభఙ్గురం కృత్వా లలాటఫలకం హరిమ్ విలోక్య నేత్రభృఙ్గాభ్యాం పపౌ తన్ముఖపఙ్కజమ్
ఒక గోపిక, కనుబొమ్మలు ఎత్తి, నుదుటిపై గుర్తు పెట్టుకుని, హరిని చూస్తూ, తన కళ్లతో ఆ పద్మముఖాన్ని తేనెటీగలవలె ఆస్వాదించింది.
కాచిద్ ఆలోక్య గోవిన్దం నిమీలితవిలోచనా తస్యైవ రూపం ధ్యాయన్తీ యోగారూఢేవ సా బభౌ
మరొక గోపిక, గోవిందుని చూసి, కన్నులు మూసి, ఆయన రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, యోగంలో లీనమైనవాళ్లలా ప్రకాశించింది.
తతః కాంచిత్ ప్రియాలాపైః కాంచిద్ భ్రూభఙ్గవీక్షితైః నిన్యే ఽనునయమ్ అన్యాశ్ చ కరస్పర్శేన మాధవః
ఆ తర్వాత మాధవుడు, కొందరిని మధురమైన మాటలతో, మరికొందరిని కనుబొమ్మలతో చూపులతో, ఇంకొందరిని తన చేతి స్పర్శతో సాంత్వనపరిచాడు.
తాభిః ప్రసన్నచిత్తాభిర్ గోపీభిః సహ సాదరమ్ రరామ రాసగోష్ఠీభిర్ ఉదారచరితో హరిః
ఆ గోపికలు హర్షంతో, హరిచేత ఆదరంగా, మహాత్ముడైన హరి రాసలీలలో ఆనందంగా పాల్గొన్నాడు.
రాసమణ్డలబద్ధో ఽపి కృష్ణపార్శ్వమ్ అనూద్గతా గోపీజనో న చైవాభూద్ ఏకస్థానస్థిరాత్మనా
రాసమండలంలో ఉన్నా, గోపికలు ఎవ్వరూ కృష్ణుని పక్కనుండి తొలగలేదు, అలాగే ఒకే చోట నిలబడలేదు కూడా.
హస్తే ప్రగృహ్య చైకైకాం గోపికాం రాసమణ్డలమ్ చకార చ కరస్పర్శనిమీలితదృశం హరిః
హరి ఒక్కొక్క గోపికను చేతిలో పట్టుకుని, వారి చేతి స్పర్శతో కన్నులు మూసి, రాసలీలను ఆడాడు.
తతః ప్రవవృతే రమ్యా చలద్వలయనిస్వనైః అనుయాతశరత్కావ్యగేయగీతిర్ అనుక్రమామ్
అప్పుడే అలంకారమైన నుపురాల శబ్దాలతో, శరదృతువు కవిత, పాట, సంగీతంతో కూడిన ఆ రాసలీల ప్రారంభమైంది.
కృష్ణః శరచ్చన్ద్రమసం కౌముదీకుముదాకరమ్ జగౌ గోపీజనస్ త్వ్ ఏకం కృష్ణనామ పునః పునః
కృష్ణుడు శరద్ చంద్రుని, చంద్రికను, కమలాకరాన్ని గురించి పాడుతుండగా, గోపికలు మాత్రం కృష్ణుని నామాన్ని మాత్రమే మళ్లీ మళ్లీ ఆలపించాయి.
పరివృత్తా శ్రమేణైకా చలద్వలయతాపినీ దదౌ బాహులతాం స్కన్ధే గోపీ మధువిఘాతినః
ఒక గోపిక నాట్యం చేసి అలసిపోయి, నుపురాలు కదిలి వేడిగా ఉండగా, తేనెను సంహరించిన కృష్ణుని భుజంపై తన చేతిని ఉంచింది.
కాచిత్ ప్రవిలసద్బాహుః పరిరభ్య చుచుమ్బ తమ్ గోపీ గీతస్తుతివ్యాజనిపుణా మధుసూదనమ్
మరొక గోపిక మెరిసే చేతులతో మధుసూదనుని ఆలింగనం చేసి ముద్దుపెట్టింది, పాటలు పాడుతూ, స్తుతిస్తూ ఎంతో నైపుణ్యంగా ప్రీతిపాత్రుడిని చేసింది.
గోపీకపోలసంశ్లేషమ్ అభిపద్య హరేర్ భుజౌ పులకోద్గమశస్యాయ స్వేదామ్బుఘనతాం గతౌ
హరిని ఆలింగనం చేసి, ఆయన కండలతో తన కపోలాలను మిళితం చేస్తూ, ఆ గోపికల శరీరాలు చెమటతో, రోమాంచాలతో తడిసిపోయాయి.
రాసగేయం జగౌ కృష్ణో యావత్ తారతరధ్వనిః సాధు కృష్ణేతి కృష్ణేతి తావత్ తా ద్విగుణం జగుః
కృష్ణుడు రాసలీల గీతాన్ని ఉన్నత స్వరంతో పాడుతుండగా, గోపికలు 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని రెట్టింపు ఉత్సాహంతో ఆలపించాయి.
గతే ఽనుగమనం చక్రుర్ వలనే సంముఖం యయుః ప్రతిలోమానులోమేన భేజుర్ గోపాఙ్గనా హరిమ్
ఆయన వెళ్ళిపోతుండగా, గోపికలు నుపురాల శబ్దంతో వెంట వెళ్లి, కొందరు ఎదురుగా, మరికొందరు వెనుక నుంచి హరిని చేరారు.
స తదా సహ గోపీభీ రరామ మధుసూదనః స వర్షకోటిప్రతిమః క్షణస్ తేన వినాభవత్
ఆ సమయంలో మధుసూదనుడు గోపికలతో కలిసి ఆనందంగా విహరించాడు. ఆయన లేకుండా గడిపిన ఆ క్షణం, కోట్ల సంవత్సరాలు లాంటి దానికీ సమానంగా అనిపించినా, ఒక్కసారిగా గడిచిపోయింది.
తా వార్యమాణాః పితృభిః పతిభిర్ భ్రాతృభిస్ తథా కృష్ణం గోపాఙ్గనా రాత్రౌ రమయన్తి రతిప్రియాః
తండ్రులు, భర్తలు, అన్నలు వారించినా, ఆనందాన్ని ఇష్టపడే గోపికలు రాత్రిపూట కృష్ణునితో ఆనందంగా గడిపారు.
సో ఽపి కైశోరకవయా మానయన్ మధుసూదనః రేమే తాభిర్ అమేయాత్మా క్షపాసు క్షపితాహితః
కృష్ణుడు కూడా యవ్వనంలో ఉన్నవాడిగా, మధుసూదనుడు, అపారమైన స్వభావమున్నవాడిగా, ఆ గోపికలకు గౌరవం ఇస్తూ, రాత్రిపూట వారి బాధలను పోగొట్టి ఆనందంగా విహరించాడు.
తద్భర్తృషు తథా తాసు సర్వభూతేషు చేశ్వరః ఆత్మస్వరూపరూపో ఽసౌ వ్యాప్య సర్వమ్ అవస్థితః
ఆ గోపికల భర్తల్లో, ఆ గోపికల్లో, అన్ని జీవుల్లో, ఆ పరమేశ్వరుడు తన ఆత్మస్వరూపంతో అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉండిపోయాడు.
యథా సమస్తభూతేషు నభో ఽగ్నిః పృథివీ జలమ్ వాయుశ్ చాత్మా తథైవాసౌ వ్యాప్య సర్వమ్ అవస్థితః
ఎలా ఆకాశం, అగ్ని, భూమి, నీరు, గాలి, ఆత్మ అన్నీ సమస్త జీవుల్లో వ్యాపించి ఉంటాయో, అలాగే ఆయన కూడా అన్నింటిలో వ్యాపించి స్థిరంగా ఉన్నాడు.
ప్రదోషార్ధే కదాచిత్ తు రాసాసక్తే జనార్దనే త్రాసయన్ సమదో గోష్ఠాన్ అరిష్టః సముపాగతః
ఒకసారి అర్ధరాత్రి సమయంలో జనార్దనుడు రాసక్రీడలో మునిగిపోయి ఉండగా, అరిష్టుడు వచ్చి, ఆ గోపాలకుల పల్లెను భయపెట్టాడు.
సతోయతోయదాకారస్ తీక్ష్ణశృఙ్గో ఽర్కలోచనః ఖురాగ్రపాతైర్ అత్యర్థం దారయన్ ధరణీతలమ్
అతడు మేఘంలా కనిపిస్తూ, పదునైన కొమ్ములతో, సూర్యుడిలాంటి కళ్లతో, తన కాళ్లతో భూమిని బలంగా త్రొక్కి చీల్చేశాడు.
లేలిహానః సనిష్పేషం జిహ్వయౌష్ఠౌ పునః పునః సంరమ్భాక్షిప్తలాఙ్గూలః కఠినస్కన్ధబన్ధనః
తన నాలుకతో పెదవులను లేపుతూ, దవడలను గట్టిగా కొరుకుతూ, కోపంతో తోకను ఊపుతూ, బలమైన భుజాలతో అరిష్టుడు ముందుకు వచ్చాడు.
ఉదగ్రకకుదాభోగః ప్రమాణాద్ దురతిక్రమః విణ్మూత్రాలిప్తపృష్ఠాఙ్గో గవామ్ ఉద్వేగకారకః
అతని కొమ్ము ఎత్తుగా వంగి ఉండేది, పరిమాణంలో దాటి పోవడం అసాధ్యం. అతని వెనుక భాగం, అవయవాలు మలమూత్రంతో మురికి అయి, ఆ ఎద్దు గోవులను భయపెట్టాడు.
ప్రలమ్బకణ్ఠో ఽభిముఖస్ తరుఘాతాఙ్కితాననః పాతయన్ స గవాం గర్భాన్ దైత్యో వృషభరూపధృక్
తన మెడ కిందకు వాలిపోయి, ముందుగా చూస్తూ, చెట్లకు తగిలిన గాయాలతో ముఖం, ఆ దానవుడు ఎద్దు రూపంలో గోవుల గర్భాలను పడేసాడు.
సూదయంస్ తరసా సర్వాన్ వనాన్య్ అటతి యః సదా తతస్ తమ్ అతిఘోరాక్షమ్ అవేక్ష్యాతిభయాతురాః
వేగంగా పరుగెత్తుతూ, ఎప్పుడూ అడవుల్లో తిరుగుతూ, అందరినీ నాశనం చేస్తూ, అతని భయంకరమైన కళ్లను చూసి గోపాలు తీవ్ర భయంతో వణికిపోయారు.
గోపా గోపస్త్రియశ్ చైవ కృష్ణ కృష్ణేతి చుక్రుశుః సింహనాదం తతశ్ చక్రే తలశబ్దం చ కేశవః
గోపాలు, గోపికలు అందరూ 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని అరవసాగారు. అప్పుడు కేశవుడు సింహం గర్జనలా శబ్దం చేసి, తన చేయితో మట్టి కొట్టాడు.
తచ్ఛబ్దశ్రవణాచ్ చాసౌ దామోదరముఖం యయౌ అగ్రన్యస్తవిషాణాగ్రః కృష్ణకుక్షికృతేక్షణః
ఆ శబ్దాన్ని విని అరిష్టుడు దామోదరుని వైపు వచ్చాడు. ముందుగా కొమ్ములు వంచి, కృష్ణుని ఛాతీపై దృష్టి పెట్టాడు.
అభ్యధావత దుష్టాత్మా దైత్యో వృషభరూపధృక్ ఆయాన్తం దైత్యవృషభం దృష్ట్వా కృష్ణో మహాబలమ్
ఆ దుష్టాత్ముడు, ఎద్దు రూపంలో ఉన్న దానవుడు, వేగంగా దూకాడు. ఆ మహాబలశాలి దానవ ఎద్దు వస్తున్నదాన్ని చూసి కృష్ణుడు నిలబడి ఎదుర్కొన్నాడు.
న చచాల తతః స్థానాద్ అవజ్ఞాస్మితలీలయా ఆసన్నం చైవ జగ్రాహ గ్రాహవన్ మధుసూదనః
ఆయన తన స్థానం నుంచి కదలలేదు. ఆటగా చిన్నచూపుతో నవ్వుతూ, అరిష్టుడు దగ్గరికి రాగానే మధుసూదనుడు సింహం ఎలా పశువును పట్టుకుంటాడో అలా పట్టుకున్నాడు.
జఘాన జానునా కుక్షౌ విషాణగ్రహణాచలమ్ తస్య దర్పబలం హత్వా గృహీతస్య విషాణయోః
ఆయన తన మోకాళితో అరిష్టుని పొట్టను బలంగా కొట్టి, అతని కొమ్ములను గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. అతని గర్వాన్ని, బలాన్ని అణచివేశాడు.