వ్రణాః ఫణే ఽభవంస్ తస్య కృష్ణస్యాఙ్ఘ్రివికుట్టనైః యత్రోన్నతిం చ కురుతే ననామాస్య తతః శిరః
కృష్ణుడి పాదముద్రలతో ఆ పాము ఫణంపై గాయాలు పడ్డాయి. ఎక్కడ నొక్కితే అక్కడ ఆ పాము తల వంగిపోయింది.
మూర్ఛామ్ ఉపాయయౌ భ్రాన్త్యా నాగః కృష్ణస్య కుట్టనైః దణ్డపాతనిపాతేన వవామ రుధిరం బహు
కృష్ణుడి దెబ్బలకు, బలమైన తాకిడికి ఆ పాము తల తిరిగి, మూర్చిపోయి, నోటినుంచి విపరీతంగా రక్తం వాంతి చేసింది.
తం నిర్భుగ్నశిరోగ్రీవమ్ ఆస్యప్రస్రుతశోణితమ్ విలోక్య శరణం జగ్ముస్ తత్పత్న్యో మధుసూదనమ్
తల, మెడ వంగిపోయి, నోటినుంచి రక్తం కారుతున్న అతడిని చూసి, ఆ పాము భార్యలు మధుసూదనుని ఆశ్రయించడానికి వచ్చారు.
జ్ఞాతో ఽసి దేవదేవేశ సర్వేశస్ త్వమ్ అనుత్తమ పరం జ్యోతిర్ అచిన్త్యం యత్ తదంశః పరమేశ్వరః
దేవదేవా, నీవు అందరికీ అధిపతి, అత్యుత్తముడు, పరమజ్యోతి, ఎవరికీ అందని పరమేశ్వరుని భాగమని మేము తెలుసు.
న సమర్థాః సుర స్తోతుం యమ్ అనన్యభవం ప్రభుమ్ స్వరూపవర్ణనం తస్య కథం యోషిత్ కరిష్యతి
దేవతలు కూడా యముని తత్వాన్ని, అతని అసలైన స్వరూపాన్ని వర్ణించలేరు. అలాంటప్పుడు ఒక స్త్రీ ఎలా వర్ణించగలదు?
యస్యాఖిలమహీవ్యోమజలాగ్నిపవనాత్మకమ్ బ్రహ్మాణ్డమ్ అల్పకాంశాంశః స్తోష్యామస్ తం కథం వయమ్
ఈ భూమి, ఆకాశం, నీరు, అగ్ని, గాలి అన్నీ కలిసిన బ్రహ్మాండం ఆయన చిన్న భాగమే. అలాంటి వాడిని మేము ఎలా స్తుతించగలం?
తతః కురు జగత్స్వామిన్ ప్రసాదమ్ అవసీదతః ప్రాణాంస్ త్యజతి నాగో ఽయం భర్తృభిక్షా ప్రదీయతామ్
కాబట్టి, జగత్తు అధినాయకుడా! ఈ బలహీనుడికి దయ చూపించు. ఈ పాము ప్రాణాలు విడిచిపెడుతోంది. దయచేసి దానికి ఒక యజమాని వరంగా ఇవ్వు.
ఇత్య్ ఉక్తే తాభిర్ ఆశ్వాస్య క్లాన్తదేహో ఽపి పన్నగః ప్రసీద దేవదేవేతి ప్రాహ వాక్యం శనైః శనైః
అవీ ఇలా చెప్పిన తర్వాత, శరీరం అలసిపోయినా ఆ పాము ధైర్యం తెచ్చుకుని, 'దేవదేవా! దయచేయు' అని మెల్లగా మాటలు చెప్పింది.
తవాష్టగుణమ్ ఐశ్వర్యం నాథ స్వాభావికం పరమ్ నిరస్తాతిశయం యస్య తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
ప్రభూ! నీ ఎనిమిది విధాల ఐశ్వర్యం సహజంగా ఉన్నది, దానికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
త్వం పరస్ త్వం పరస్యాద్యః పరం త్వం తత్పరాత్మకమ్ పరస్మాత్ పరమో యస్ త్వం తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
నీవే పరమాత్మ, పరమాత్మకి మూలమైనవాడవు, పరమాత్మ తత్వమే నీవు. అందరికన్నా ఎత్తైనవాడవు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
యథాహం భవతా సృష్టో జాత్యా రూపేణ చేశ్వరః స్వభావేన చ సంయుక్తస్ తథేదం చేష్టితం మయా
ప్రభూ! నీవు నన్ను ఎలా సృష్టించావో, ఏ రూపంలో, ఏ స్వభావంతో పుట్టించావో, అలాగే నేను కూడా ఈ కార్యాన్ని చేసాను.
యద్య్ అన్యథా ప్రవర్తేయ దేవదేవ తతో మయి న్యాయ్యో దణ్డనిపాతస్ తే తవైవ వచనం యథా
దేవదేవా! నేను వేరే విధంగా ప్రవర్తించి ఉంటే, నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం నన్ను శిక్షించడమే న్యాయమవుతుంది.
తథాపి యం జగత్స్వామీ దణ్డం పాతితవాన్ మయి స సోఢో ఽయం వరో దణ్డస్ త్వత్తో నాన్యో ఽస్తు మే వరః
అయినా, జగత్తు అధిపతి నీవు నాపై వేసిన శిక్షను నేను భరించాను. నీ శిక్ష తప్ప నాకు ఇంకో వరం అవసరం లేదు.
హతవీర్యో హతవిషో దమితో ఽహం త్వయాచ్యుత జీవితం దీయతామ్ ఏకమ్ ఆజ్ఞాపయ కరోమి కిమ్
నా బలం పోయింది, విషం లేను, నీవు నన్ను అదుపులోకి తీసుకున్నావు. నాకొకసారి ప్రాణం ఇవ్వు. చెప్పు, నేను ఏమి చేయాలి?
నాత్ర స్థేయం త్వయా సర్ప కదాచిద్ యమునాజలే సభృత్యపరివారస్ త్వం సముద్రసలిలం వ్రజ
ఈ యమునా నదిలో నీవు ఇక ఎప్పుడూ ఉండకూడదు, పామూ! నీ కుటుంబంతో కలిసి సముద్రపు నీళ్లకు వెళ్ళిపో.
మత్పదాని చ తే సర్ప దృష్ట్వా మూర్ధని సాగరే గరుడః పన్నగరిపుస్ త్వయి న ప్రహరిష్యతి
సర్పా! సముద్రంలో నీ తలపై నా పాదముద్రలు కనిపిస్తే, పక్షిరాజు గరుడుడు నిన్ను దాడి చేయడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా సర్పరాజానం ముమోచ భగవాన్ హరిః ప్రణమ్య సో ఽపి కృష్ణాయ జగామ పయసాం నిధిమ్
ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు హరి ఆ పాముల రాజును విడిచిపెట్టాడు. అతను కృష్ణుడికి నమస్కరించి, నీటి లోకానికి వెళ్ళిపోయాడు.
పశ్యతాం సర్వభూతానాం సభృత్యాపత్యబన్ధవః సమస్తభార్యాసహితః పరిత్యజ్య స్వకం హ్రదమ్
అన్ని జీవులు చూస్తుండగా, తన కుటుంబం, పిల్లలు, బంధువులు, భార్యలతో కలిసి, ఆ పాము తన స్వంత చెరువు వదిలి వెళ్ళిపోయాడు.
గతే సర్పే పరిష్వజ్య మృతం పునర్ ఇవాగతమ్ గోపా మూర్ధని గోవిన్దం సిషిచుర్ నేత్రజైర్ జలైః
పాము వెళ్లిపోయిన తరువాత, గోపులు మళ్ళీ జీవించి వచ్చినట్లు గోవిందుడిని ఆలింగనం చేసి, కన్నీటి చినుకులతో అతనిపై జల్లించారు.
కృష్ణమ్ అక్లిష్టకర్మాణమ్ అన్యే విస్మితచేతసః తుష్టువుర్ ముదితా గోపా దృష్ట్వా శివజలాం నదీమ్
కృష్ణుడు పాపం లేని కార్యాలు చేసినవాడని చూసి, ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంగా గోపులు అతన్ని స్తుతించారు. పవిత్రమైన నదిని చూసి వారు హర్షించారు.
గీయమానో ఽథ గోపీభిశ్ చరితైశ్ చారుచేష్టితైః సంస్తూయమానో గోపాలైః కృష్ణో వ్రజమ్ ఉపాగమత్
ఆ సమయంలో, గోపికలు కృష్ణుని చరిత్రలు, అందమైన క్రీడలను పాడుతూ, గోపులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, కృష్ణుడు వ్రజలోకి ప్రవేశించాడు.
గాః పాలయన్తౌ చ పునః సహితౌ రామకేశవౌ భ్రమమాణౌ వనే తత్ర రమ్యం తాలవనం గతౌ
మళ్ళీ రాముడు, కేశవుడు కలిసి ఆవులను కాపాడుతూ, అడవిలో సంచరిస్తూ, ఆహ్లాదకరమైన తాళవనానికి చేరుకున్నారు.
తచ్ చ తాలవనం నిత్యం ధేనుకో నామ దానవః నృగోమాంసకృతాహారః సదాధ్యాస్తే ఖరాకృతిః
ఆ తాళవనంలో ధేనుకుడు అనే రాక్షసుడు ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, గాడిద రూపంలో మనుషులూ, పశువుల మాంసాన్ని తినేవాడు.
తత్ర తాలవనం రమ్యం ఫలసంపత్సమన్వితమ్ దృష్ట్వా స్పృహాన్వితా గోపాః ఫలాదానే ఽబ్రువన్ వచః
అక్కడ ఆ తాళవనం పండ్లతో నిండినదిగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించడంతో, గోపాలు పండ్లు తినాలని ఆశతో మాట్లాడారు.
హే రామ హే కృష్ణ సదా ధేనుకేనైవ రక్ష్యతే భూప్రదేశో యతస్ తస్మాత్ త్యక్తానీమాని సన్తి వై
రామా, కృష్ణా! ఈ భూమిని ధేనుకుడు ఎప్పుడూ కాపాడుతున్నాడు. అందుకే ఈ పండ్లు ఇక్కడే వదిలిపెట్టబడ్డాయి.
ఫలాని పశ్య తాలానాం గన్ధమోదయుతాని వై వయమ్ ఏతాన్య్ అభీప్సామః పాత్యన్తాం యది రోచతే
ఈ తాళపండ్లు చూడండి, ఎంత పరిమళంగా, పండిపోయి ఉన్నాయి! మేము వీటిని తినాలని కోరుకుంటున్నాం. మీకు ఇష్టం ఉంటే కింద పడేయండి.
ఇతి గోపకుమారాణాం శ్రుత్వా సంకర్షణో వచః కృష్ణశ్ చ పాతయామ్ ఆస భువి తాలఫలాని వై
గోపబాలుల మాటలు విని, సంకర్షణుడు, కృష్ణుడు కలిసి తాళపండ్లను భూమిపైకి పడేయడం ప్రారంభించారు.
తాలానాం పతతాం శబ్దమ్ ఆకర్ణ్యాసురరాట్ తతః ఆజగామ స దుష్టాత్మా కోపాద్ దైతేయగర్దభః
తాళపండ్లు పడిపోతున్న శబ్దం విని, ఆ దుష్ట హృదయుడు, రాక్షసరాజు అయిన గాడిద రూప దైత్యుడు కోపంతో అక్కడికి వచ్చాడు.
పద్భ్యామ్ ఉభాభ్యాం స తదా పశ్చిమాభ్యాం చ తం బలీ జఘానోరసి తాభ్యాం చ స చ తేనాప్య్ అగృహ్యత
అప్పుడు ఆ బలవంతుడు తన రెండు వెనుక కాళ్లతో బలరాముడి ఛాతీపై తన్నాడు. కానీ బలరాముడు ఆ కాళ్లతోనే అతన్ని పట్టుకున్నాడు.
గృహీత్వా భ్రామణేనైవ చామ్బరే గతజీవితమ్ తస్మిన్న్ ఏవ ప్రచిక్షేప వేగేన తృణరాజని
అతన్ని పట్టుకుని, బలరాముడు గాల్లో తిప్పి, ప్రాణం పోయినట్టుగా, వేగంగా ఒక తాళపైన వేసేశాడు.