సర్వా యశోదయా సార్ధం విశామో ఽత్ర మహాహ్రదే నాగరాజస్య నో గన్తుమ్ అస్మాకం యుజ్యతే వ్రజే
మేమంతా యశోదతో కలిసి ఈ పెద్ద చెరువులోకి దిగిపోతాం. పాము రాజు అనుమతించకపోతే, కృష్ణుడి లేకుండా వ్రజకు తిరిగి వెళ్లడం మాకు తగదు.
దివసః కో వినా సూర్యం వినా చన్ద్రేణ కా నిశా వినా దుగ్ధేన కా గావో వినా కృష్ణేన కో వ్రజః వినాకృతా న యాస్యామః కృష్ణేనానేన గోకులమ్
సూర్యుడు లేకుండా దినం ఏమిటి? చంద్రుడు లేకుండా రాత్రి ఎలా ఉంటుంది? పాలు లేకుండా ఆవులు ఎలా ఉంటాయి? కృష్ణుడు లేకుండా వ్రజం ఏమిటి? ఆయన లేకుండా మేము గోకులానికి తిరిగి వెళ్లము.
ఇతి గోపీవచః శ్రుత్వా రౌహిణేయో మహాబలః ఉవాచ గోపాన్ విధురాన్ విలోక్య స్తిమితేక్షణః
గోపికల మాటలు విని, బలమైన రోహిణీపుత్రుడు, దుఃఖంతో మౌనంగా ఉన్న గోపులను చూసి మాట్లాడాడు.
నన్దం చ దీనమ్ అత్యర్థం న్యస్తదృష్టిం సుతాననే మూర్ఛాకులాం యశోదాం చ కృష్ణమాహాత్మ్యసంజ్ఞయా
నందుడు తన కుమారుని ముఖాన్ని చూస్తూ, తీవ్రంగా బాధపడుతూ ఉన్నాడు. యశోద కూడా కృష్ణుని మహిమను ఆలోచిస్తూ, మూర్చిపోయినట్టు ఉంది.
కిమ్ అయం దేవదేవేశ భావో ఽయం మానుషస్ త్వయా వ్యజ్యతే స్వం తమ్ ఆత్మానం కిమ్ అన్యం త్వం న వేత్సి యత్
దేవదేవా, నీవు ఎందుకు మానవ స్వభావాన్ని చూపిస్తున్నావు? నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించు. నీవు ఎవరో నీకు తెలియదా?
త్వమ్ అస్య జగతో నాభిః సురాణామ్ ఏవ చాశ్రయః కర్తాపహర్తా పాతా చ త్రైలోక్యం త్వం త్రయీమయః
ఈ జగత్తుకు నీవే కేంద్రం, దేవతలకు ఆశ్రయం నీవే. మూడు లోకాలకు నీవే సృష్టికర్త, సంహారకుడు, రక్షకుడు. మూడు వేదాల సారమూ నీవే.
అత్రావతీర్ణయోః కృష్ణ గోపా ఏవ హి బాన్ధవాః గోప్యశ్ చ సీదతః కస్మాత్ త్వం బన్ధూన్ సముపేక్షసే
ఇక్కడ, కృష్ణా, నీవు అవతరించినప్పుడు గోపులే నీ బంధువులు. గోపికలు ఇక్కడ కూర్చున్నారు. నీవు ఎందుకు నీ బంధువులను పట్టించుకోకుండా ఉన్నావు?
దర్శితో మానుషో భావో దర్శితం బాలచేష్టితమ్ తద్ అయం దమ్యతాం కృష్ణ దురాత్మా దశనాయుధః
నీవు మానవ స్వభావాన్ని, బాల్యచేష్టలను చూపించావు. ఇప్పుడు, కృష్ణా, ఆ దుష్టమైన, పదునైన పళ్లున్న పామును జయించు.
ఇతి సంస్మారితః కృష్ణః స్మితభిన్నౌష్ఠసంపుటః ఆస్ఫాల్య మోచయామ్ ఆస స్వం దేహం భోగబన్ధనాత్
ఇలా గుర్తు చేసినప్పుడు, కృష్ణుడు చిరునవ్వుతో పెదవులు విప్పి, పాము చుట్టిన బంధాన్ని కొట్టి, తనను తాను విముక్తం చేసుకున్నాడు.
ఆనామ్య చాపి హస్తాభ్యామ్ ఉభాభ్యాం మధ్యమం ఫణమ్ ఆరుహ్య భుగ్నశిరసః ప్రననర్తోరువిక్రమః
తన రెండు చేతులతో మధ్య ఫణంపైకి ఎక్కి, తల వంచి, మహాశక్తితో కృష్ణుడు ఆ ఫణంపై నాట్యం చేశాడు.
వ్రణాః ఫణే ఽభవంస్ తస్య కృష్ణస్యాఙ్ఘ్రివికుట్టనైః యత్రోన్నతిం చ కురుతే ననామాస్య తతః శిరః
కృష్ణుడి పాదముద్రలతో ఆ పాము ఫణంపై గాయాలు పడ్డాయి. ఎక్కడ నొక్కితే అక్కడ ఆ పాము తల వంగిపోయింది.
మూర్ఛామ్ ఉపాయయౌ భ్రాన్త్యా నాగః కృష్ణస్య కుట్టనైః దణ్డపాతనిపాతేన వవామ రుధిరం బహు
కృష్ణుడి దెబ్బలకు, బలమైన తాకిడికి ఆ పాము తల తిరిగి, మూర్చిపోయి, నోటినుంచి విపరీతంగా రక్తం వాంతి చేసింది.
తం నిర్భుగ్నశిరోగ్రీవమ్ ఆస్యప్రస్రుతశోణితమ్ విలోక్య శరణం జగ్ముస్ తత్పత్న్యో మధుసూదనమ్
తల, మెడ వంగిపోయి, నోటినుంచి రక్తం కారుతున్న అతడిని చూసి, ఆ పాము భార్యలు మధుసూదనుని ఆశ్రయించడానికి వచ్చారు.
జ్ఞాతో ఽసి దేవదేవేశ సర్వేశస్ త్వమ్ అనుత్తమ పరం జ్యోతిర్ అచిన్త్యం యత్ తదంశః పరమేశ్వరః
దేవదేవా, నీవు అందరికీ అధిపతి, అత్యుత్తముడు, పరమజ్యోతి, ఎవరికీ అందని పరమేశ్వరుని భాగమని మేము తెలుసు.
న సమర్థాః సుర స్తోతుం యమ్ అనన్యభవం ప్రభుమ్ స్వరూపవర్ణనం తస్య కథం యోషిత్ కరిష్యతి
దేవతలు కూడా యముని తత్వాన్ని, అతని అసలైన స్వరూపాన్ని వర్ణించలేరు. అలాంటప్పుడు ఒక స్త్రీ ఎలా వర్ణించగలదు?
యస్యాఖిలమహీవ్యోమజలాగ్నిపవనాత్మకమ్ బ్రహ్మాణ్డమ్ అల్పకాంశాంశః స్తోష్యామస్ తం కథం వయమ్
ఈ భూమి, ఆకాశం, నీరు, అగ్ని, గాలి అన్నీ కలిసిన బ్రహ్మాండం ఆయన చిన్న భాగమే. అలాంటి వాడిని మేము ఎలా స్తుతించగలం?
తతః కురు జగత్స్వామిన్ ప్రసాదమ్ అవసీదతః ప్రాణాంస్ త్యజతి నాగో ఽయం భర్తృభిక్షా ప్రదీయతామ్
కాబట్టి, జగత్తు అధినాయకుడా! ఈ బలహీనుడికి దయ చూపించు. ఈ పాము ప్రాణాలు విడిచిపెడుతోంది. దయచేసి దానికి ఒక యజమాని వరంగా ఇవ్వు.
ఇత్య్ ఉక్తే తాభిర్ ఆశ్వాస్య క్లాన్తదేహో ఽపి పన్నగః ప్రసీద దేవదేవేతి ప్రాహ వాక్యం శనైః శనైః
అవీ ఇలా చెప్పిన తర్వాత, శరీరం అలసిపోయినా ఆ పాము ధైర్యం తెచ్చుకుని, 'దేవదేవా! దయచేయు' అని మెల్లగా మాటలు చెప్పింది.
తవాష్టగుణమ్ ఐశ్వర్యం నాథ స్వాభావికం పరమ్ నిరస్తాతిశయం యస్య తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
ప్రభూ! నీ ఎనిమిది విధాల ఐశ్వర్యం సహజంగా ఉన్నది, దానికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
త్వం పరస్ త్వం పరస్యాద్యః పరం త్వం తత్పరాత్మకమ్ పరస్మాత్ పరమో యస్ త్వం తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
నీవే పరమాత్మ, పరమాత్మకి మూలమైనవాడవు, పరమాత్మ తత్వమే నీవు. అందరికన్నా ఎత్తైనవాడవు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
యథాహం భవతా సృష్టో జాత్యా రూపేణ చేశ్వరః స్వభావేన చ సంయుక్తస్ తథేదం చేష్టితం మయా
ప్రభూ! నీవు నన్ను ఎలా సృష్టించావో, ఏ రూపంలో, ఏ స్వభావంతో పుట్టించావో, అలాగే నేను కూడా ఈ కార్యాన్ని చేసాను.
యద్య్ అన్యథా ప్రవర్తేయ దేవదేవ తతో మయి న్యాయ్యో దణ్డనిపాతస్ తే తవైవ వచనం యథా
దేవదేవా! నేను వేరే విధంగా ప్రవర్తించి ఉంటే, నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం నన్ను శిక్షించడమే న్యాయమవుతుంది.
తథాపి యం జగత్స్వామీ దణ్డం పాతితవాన్ మయి స సోఢో ఽయం వరో దణ్డస్ త్వత్తో నాన్యో ఽస్తు మే వరః
అయినా, జగత్తు అధిపతి నీవు నాపై వేసిన శిక్షను నేను భరించాను. నీ శిక్ష తప్ప నాకు ఇంకో వరం అవసరం లేదు.
హతవీర్యో హతవిషో దమితో ఽహం త్వయాచ్యుత జీవితం దీయతామ్ ఏకమ్ ఆజ్ఞాపయ కరోమి కిమ్
నా బలం పోయింది, విషం లేను, నీవు నన్ను అదుపులోకి తీసుకున్నావు. నాకొకసారి ప్రాణం ఇవ్వు. చెప్పు, నేను ఏమి చేయాలి?
నాత్ర స్థేయం త్వయా సర్ప కదాచిద్ యమునాజలే సభృత్యపరివారస్ త్వం సముద్రసలిలం వ్రజ
ఈ యమునా నదిలో నీవు ఇక ఎప్పుడూ ఉండకూడదు, పామూ! నీ కుటుంబంతో కలిసి సముద్రపు నీళ్లకు వెళ్ళిపో.
మత్పదాని చ తే సర్ప దృష్ట్వా మూర్ధని సాగరే గరుడః పన్నగరిపుస్ త్వయి న ప్రహరిష్యతి
సర్పా! సముద్రంలో నీ తలపై నా పాదముద్రలు కనిపిస్తే, పక్షిరాజు గరుడుడు నిన్ను దాడి చేయడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా సర్పరాజానం ముమోచ భగవాన్ హరిః ప్రణమ్య సో ఽపి కృష్ణాయ జగామ పయసాం నిధిమ్
ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు హరి ఆ పాముల రాజును విడిచిపెట్టాడు. అతను కృష్ణుడికి నమస్కరించి, నీటి లోకానికి వెళ్ళిపోయాడు.
పశ్యతాం సర్వభూతానాం సభృత్యాపత్యబన్ధవః సమస్తభార్యాసహితః పరిత్యజ్య స్వకం హ్రదమ్
అన్ని జీవులు చూస్తుండగా, తన కుటుంబం, పిల్లలు, బంధువులు, భార్యలతో కలిసి, ఆ పాము తన స్వంత చెరువు వదిలి వెళ్ళిపోయాడు.
గతే సర్పే పరిష్వజ్య మృతం పునర్ ఇవాగతమ్ గోపా మూర్ధని గోవిన్దం సిషిచుర్ నేత్రజైర్ జలైః
పాము వెళ్లిపోయిన తరువాత, గోపులు మళ్ళీ జీవించి వచ్చినట్లు గోవిందుడిని ఆలింగనం చేసి, కన్నీటి చినుకులతో అతనిపై జల్లించారు.
కృష్ణమ్ అక్లిష్టకర్మాణమ్ అన్యే విస్మితచేతసః తుష్టువుర్ ముదితా గోపా దృష్ట్వా శివజలాం నదీమ్
కృష్ణుడు పాపం లేని కార్యాలు చేసినవాడని చూసి, ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంగా గోపులు అతన్ని స్తుతించారు. పవిత్రమైన నదిని చూసి వారు హర్షించారు.