నాగపత్న్యశ్ చ శతశో హారిహారోపశోభితాః ప్రకమ్పితతనూత్క్షేపచలత్కుణ్డలకాన్తయః
వందలాది నాగపత్నులు, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, వారి శరీరాలు కంపించుతూ, కుండలాలు ఊగుతూ మెరిసిపోతున్నారు.
తతః ప్రవేష్టితః సర్పైః స కృష్ణో భోగబన్ధనైః దదంశుశ్ చాపి తే కృష్ణం విషజ్వాలావిలైర్ ముఖైః
తర్వాత ఆ పాములు తమ వలయాలతో కృష్ణుడిని చుట్టుముట్టాయి. విషజ్వాలలు పొంగుతున్న నోళ్లతో అతన్ని కొరికాయి.
తం తత్ర పతితం దృష్ట్వా నాగభోగనిపీడితమ్ గోపా వ్రజమ్ ఉపాగత్య చుక్రుశుః శోకలాలసాః
అక్కడ పడిపోయి, నాగపు వలయాల్లో నలిగిపోతున్న కృష్ణుడిని చూసి, గోపులు బాధతో వ్రజకు పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్ళారు.
ఏష కృష్ణో గతో మోహమగ్నో వై కాలియే హ్రదే భక్ష్యతే సర్పరాజేన తద్ ఆగచ్ఛత మా చిరమ్
"కృష్ణుడు స్పృహ కోల్పోయి, కాలియుని హ్రదంలో మునిగిపోయాడు. పామురాజు అతన్ని మింగేస్తున్నాడు — త్వరగా రండి, ఆలస్యం చేయకండి!"
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా తతో గోపా వజ్రపాతోపమం వచః గోప్యశ్ చ త్వరితా జగ్ముర్ యశోదాప్రముఖా హ్రదమ్
ఈ గర్జనలాంటివి మాటలు విని, గోపులు, యశోదా ముందుండగా గోపికలు కూడా, హ్రదానికి వేగంగా పరుగెత్తారు.
హా హా క్వాసావ్ ఇతి జనో గోపీనామ్ అతివిహ్వలః యశోదయా సమం భ్రాన్తో ద్రుతః ప్రస్ఖలితో యయౌ
"హాయ్! హాయ్! ఎక్కడ ఉన్నాడు?" అని గోపికలు అత్యంత కలతతో, యశోదాతో కలిసి, తొందరగా పరుగెత్తుతూ, తడబడుతూ వెళ్ళారు.
నన్దగోపశ్ చ గోపాశ్ చ రామశ్ చాద్భుతవిక్రమః త్వరితం యమునాం జగ్ముః కృష్ణదర్శనలాలసాః
నందగోపుడు, ఇతర గోపులు, అద్భుతమైన శక్తి కలిగిన రాముడు — వీరంతా కృష్ణుడిని చూడాలనే ఆత్రుతతో త్వరగా యమునా నదికి వెళ్లారు.
దదృశుశ్ చాపి తే తత్ర సర్పరాజవశంగతమ్ నిష్ప్రయత్నం కృతం కృష్ణం సర్పభోగేన వేష్టితమ్
అక్కడ వారు కృష్ణుడిని పాము రాజు బలానికి లోనై, ఏమీ చేయలేక, ఆ పాము చుట్టూ చుట్టబడి, కదలలేని స్థితిలో చూశారు.
నన్దగోపశ్ చ నిశ్చేష్టః పశ్యన్ పుత్రముఖం భృశమ్ యశోదా చ మహాభాగా బభూవ మునిసత్తమాః
నందుడు తన కుమారుని ముఖాన్ని చూసుకుంటూ, ఏమీ చేయలేక నిలబడి ఉన్నాడు. మహాభాగ్యశాలి యశోద కూడా, మునులారా, తీవ్రంగా కలవరపడి పోయింది.
గోప్యస్ త్వ్ అన్యా రుదత్యశ్ చ దదృశుః శోకకాతరాః ప్రోచుశ్ చ కేశవం ప్రీత్యా భయకాతరగద్గదమ్
ఇతర గోపికలు కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, కేశవుని చూసి ప్రేమతో, భయంతో వణికిన గొంతుతో మాట్లాడారు.
సర్వా యశోదయా సార్ధం విశామో ఽత్ర మహాహ్రదే నాగరాజస్య నో గన్తుమ్ అస్మాకం యుజ్యతే వ్రజే
మేమంతా యశోదతో కలిసి ఈ పెద్ద చెరువులోకి దిగిపోతాం. పాము రాజు అనుమతించకపోతే, కృష్ణుడి లేకుండా వ్రజకు తిరిగి వెళ్లడం మాకు తగదు.
దివసః కో వినా సూర్యం వినా చన్ద్రేణ కా నిశా వినా దుగ్ధేన కా గావో వినా కృష్ణేన కో వ్రజః వినాకృతా న యాస్యామః కృష్ణేనానేన గోకులమ్
సూర్యుడు లేకుండా దినం ఏమిటి? చంద్రుడు లేకుండా రాత్రి ఎలా ఉంటుంది? పాలు లేకుండా ఆవులు ఎలా ఉంటాయి? కృష్ణుడు లేకుండా వ్రజం ఏమిటి? ఆయన లేకుండా మేము గోకులానికి తిరిగి వెళ్లము.
ఇతి గోపీవచః శ్రుత్వా రౌహిణేయో మహాబలః ఉవాచ గోపాన్ విధురాన్ విలోక్య స్తిమితేక్షణః
గోపికల మాటలు విని, బలమైన రోహిణీపుత్రుడు, దుఃఖంతో మౌనంగా ఉన్న గోపులను చూసి మాట్లాడాడు.
నన్దం చ దీనమ్ అత్యర్థం న్యస్తదృష్టిం సుతాననే మూర్ఛాకులాం యశోదాం చ కృష్ణమాహాత్మ్యసంజ్ఞయా
నందుడు తన కుమారుని ముఖాన్ని చూస్తూ, తీవ్రంగా బాధపడుతూ ఉన్నాడు. యశోద కూడా కృష్ణుని మహిమను ఆలోచిస్తూ, మూర్చిపోయినట్టు ఉంది.
కిమ్ అయం దేవదేవేశ భావో ఽయం మానుషస్ త్వయా వ్యజ్యతే స్వం తమ్ ఆత్మానం కిమ్ అన్యం త్వం న వేత్సి యత్
దేవదేవా, నీవు ఎందుకు మానవ స్వభావాన్ని చూపిస్తున్నావు? నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని ప్రదర్శించు. నీవు ఎవరో నీకు తెలియదా?
త్వమ్ అస్య జగతో నాభిః సురాణామ్ ఏవ చాశ్రయః కర్తాపహర్తా పాతా చ త్రైలోక్యం త్వం త్రయీమయః
ఈ జగత్తుకు నీవే కేంద్రం, దేవతలకు ఆశ్రయం నీవే. మూడు లోకాలకు నీవే సృష్టికర్త, సంహారకుడు, రక్షకుడు. మూడు వేదాల సారమూ నీవే.
అత్రావతీర్ణయోః కృష్ణ గోపా ఏవ హి బాన్ధవాః గోప్యశ్ చ సీదతః కస్మాత్ త్వం బన్ధూన్ సముపేక్షసే
ఇక్కడ, కృష్ణా, నీవు అవతరించినప్పుడు గోపులే నీ బంధువులు. గోపికలు ఇక్కడ కూర్చున్నారు. నీవు ఎందుకు నీ బంధువులను పట్టించుకోకుండా ఉన్నావు?
దర్శితో మానుషో భావో దర్శితం బాలచేష్టితమ్ తద్ అయం దమ్యతాం కృష్ణ దురాత్మా దశనాయుధః
నీవు మానవ స్వభావాన్ని, బాల్యచేష్టలను చూపించావు. ఇప్పుడు, కృష్ణా, ఆ దుష్టమైన, పదునైన పళ్లున్న పామును జయించు.
ఇతి సంస్మారితః కృష్ణః స్మితభిన్నౌష్ఠసంపుటః ఆస్ఫాల్య మోచయామ్ ఆస స్వం దేహం భోగబన్ధనాత్
ఇలా గుర్తు చేసినప్పుడు, కృష్ణుడు చిరునవ్వుతో పెదవులు విప్పి, పాము చుట్టిన బంధాన్ని కొట్టి, తనను తాను విముక్తం చేసుకున్నాడు.
ఆనామ్య చాపి హస్తాభ్యామ్ ఉభాభ్యాం మధ్యమం ఫణమ్ ఆరుహ్య భుగ్నశిరసః ప్రననర్తోరువిక్రమః
తన రెండు చేతులతో మధ్య ఫణంపైకి ఎక్కి, తల వంచి, మహాశక్తితో కృష్ణుడు ఆ ఫణంపై నాట్యం చేశాడు.
వ్రణాః ఫణే ఽభవంస్ తస్య కృష్ణస్యాఙ్ఘ్రివికుట్టనైః యత్రోన్నతిం చ కురుతే ననామాస్య తతః శిరః
కృష్ణుడి పాదముద్రలతో ఆ పాము ఫణంపై గాయాలు పడ్డాయి. ఎక్కడ నొక్కితే అక్కడ ఆ పాము తల వంగిపోయింది.
మూర్ఛామ్ ఉపాయయౌ భ్రాన్త్యా నాగః కృష్ణస్య కుట్టనైః దణ్డపాతనిపాతేన వవామ రుధిరం బహు
కృష్ణుడి దెబ్బలకు, బలమైన తాకిడికి ఆ పాము తల తిరిగి, మూర్చిపోయి, నోటినుంచి విపరీతంగా రక్తం వాంతి చేసింది.
తం నిర్భుగ్నశిరోగ్రీవమ్ ఆస్యప్రస్రుతశోణితమ్ విలోక్య శరణం జగ్ముస్ తత్పత్న్యో మధుసూదనమ్
తల, మెడ వంగిపోయి, నోటినుంచి రక్తం కారుతున్న అతడిని చూసి, ఆ పాము భార్యలు మధుసూదనుని ఆశ్రయించడానికి వచ్చారు.
జ్ఞాతో ఽసి దేవదేవేశ సర్వేశస్ త్వమ్ అనుత్తమ పరం జ్యోతిర్ అచిన్త్యం యత్ తదంశః పరమేశ్వరః
దేవదేవా, నీవు అందరికీ అధిపతి, అత్యుత్తముడు, పరమజ్యోతి, ఎవరికీ అందని పరమేశ్వరుని భాగమని మేము తెలుసు.
న సమర్థాః సుర స్తోతుం యమ్ అనన్యభవం ప్రభుమ్ స్వరూపవర్ణనం తస్య కథం యోషిత్ కరిష్యతి
దేవతలు కూడా యముని తత్వాన్ని, అతని అసలైన స్వరూపాన్ని వర్ణించలేరు. అలాంటప్పుడు ఒక స్త్రీ ఎలా వర్ణించగలదు?
యస్యాఖిలమహీవ్యోమజలాగ్నిపవనాత్మకమ్ బ్రహ్మాణ్డమ్ అల్పకాంశాంశః స్తోష్యామస్ తం కథం వయమ్
ఈ భూమి, ఆకాశం, నీరు, అగ్ని, గాలి అన్నీ కలిసిన బ్రహ్మాండం ఆయన చిన్న భాగమే. అలాంటి వాడిని మేము ఎలా స్తుతించగలం?
తతః కురు జగత్స్వామిన్ ప్రసాదమ్ అవసీదతః ప్రాణాంస్ త్యజతి నాగో ఽయం భర్తృభిక్షా ప్రదీయతామ్
కాబట్టి, జగత్తు అధినాయకుడా! ఈ బలహీనుడికి దయ చూపించు. ఈ పాము ప్రాణాలు విడిచిపెడుతోంది. దయచేసి దానికి ఒక యజమాని వరంగా ఇవ్వు.
ఇత్య్ ఉక్తే తాభిర్ ఆశ్వాస్య క్లాన్తదేహో ఽపి పన్నగః ప్రసీద దేవదేవేతి ప్రాహ వాక్యం శనైః శనైః
అవీ ఇలా చెప్పిన తర్వాత, శరీరం అలసిపోయినా ఆ పాము ధైర్యం తెచ్చుకుని, 'దేవదేవా! దయచేయు' అని మెల్లగా మాటలు చెప్పింది.
తవాష్టగుణమ్ ఐశ్వర్యం నాథ స్వాభావికం పరమ్ నిరస్తాతిశయం యస్య తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
ప్రభూ! నీ ఎనిమిది విధాల ఐశ్వర్యం సహజంగా ఉన్నది, దానికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?
త్వం పరస్ త్వం పరస్యాద్యః పరం త్వం తత్పరాత్మకమ్ పరస్మాత్ పరమో యస్ త్వం తస్య స్తోష్యామి కిం న్వ్ అహమ్
నీవే పరమాత్మ, పరమాత్మకి మూలమైనవాడవు, పరమాత్మ తత్వమే నీవు. అందరికన్నా ఎత్తైనవాడవు. అలాంటి నిన్ను నేను ఎలా స్తుతించగలను?