యేన విశ్వమ్ ఇదం వ్యాప్తమ్ అజేన సచరాచరమ్ ఆవిర్భావతిరోభావదృష్టాదృష్టవిలక్షణమ్
ఈ సృష్టిలోని చలించేవి, అచలించేవి అన్నీ వ్యాపించి ఉన్న, జన్మించని, కనిపించేది, కనిపించనిది, వ్యక్తమైనది, అవ్యక్తమైనది, వీటన్నిటికీ భిన్నమైన పరమాత్మ ద్వారా ఈ జగత్తు నిండిపోయింది.
వదన్తి యత్ సృష్టమ్ ఇతి తథైవాప్య్ ఉపసంహృతమ్ బ్రహ్మణే చాదిదేవాయ నమస్కృత్య సమాధినా
సృష్టి, లయమని చెప్పబడే వాటిని, ఆదిదేవుడైన బ్రహ్మను నమస్కరించి, ధ్యానం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
అవికారాయ శుద్ధాయ నిత్యాయ పరమాత్మనే సదైకరూపరూపాయ జిష్ణవే విష్ణవే నమః
మార్పులేని, శుద్ధమైన, నిత్యమైన, ఎప్పుడూ ఒకే రూపంలో ఉన్న, విజయవంతుడైన పరమాత్మ విష్ణువుకు నమస్కారం.
నమో హిరణ్యగర్భాయ హరయే శంకరాయ చ వాసుదేవాయ తారాయ సర్గస్థిత్యన్తకారిణే
హిరణ్యగర్భుడు, హరి, శంకరుడు, వాసుదేవుడు, లోకాలను సృష్టించేవాడు, నిలిపే వాడు, లయంచేసేవాడు, రక్షకుడు అయిన ఆ దేవునికి నమస్కారం.
ఏకానేకస్వరూపాయ స్థూలసూక్ష్మాత్మనే నమః అవ్యక్తవ్యక్తభూతాయ విష్ణవే ముక్తిహేతవే
ఒక్కటి, అనేకం అన్నీ రూపాలుగా ఉన్న, స్థూలమైనది, సూక్ష్మమైనది, వ్యక్తమైనది, అవ్యక్తమైనది, మోక్షానికి కారణమైన విష్ణువుకు నమస్కారం.
సర్గస్థితివినాశానాం జగతో యో జగన్మయః మూలభూతో నమస్ తస్మై విష్ణవే పరమాత్మనే
సృష్టి, స్థితి, లయాలకు మూలకారణమైన, జగత్తు అంతటికి ఆధారమైన, పరమాత్మ అయిన విష్ణువుకు నమస్కారం.
ఆధారభూతం విశ్వస్యాప్య్ అణీయాంసమ్ అణీయసామ్ ప్రణమ్య సర్వభూతస్థమ్ అచ్యుతం పురుషోత్తమమ్
ఈ విశ్వానికి ఆధారమైన, అతి సూక్ష్మమైన, అన్ని భూతాల్లో నివసించే, ఎప్పుడూ తప్పు లేని, ఉత్తమ పురుషుడైన ఆచ్యుతునికి నమస్కరిస్తాను.
జ్ఞానస్వరూపమ్ అత్యన్తం నిర్మలం పరమార్థతః తమ్ ఏవార్థస్వరూపేణ భ్రాన్తిదర్శనతః స్థితమ్
యథార్థంగా జ్ఞానస్వరూపుడై, పరమశుద్ధుడై, అన్ని వస్తువుల సత్యస్వరూపంగా, భ్రమ వల్ల వేర్వేరుగా కనిపించే ఆ పరమాత్మనే ఉన్నాడు.
విష్ణుం గ్రసిష్ణుం విశ్వస్య స్థితిసర్గే తథా ప్రభుమ్ అనాదిం జగతామ్ ఈశమ్ అజమ్ అక్షయమ్ అవ్యయమ్
సృష్టి, స్థితి, లయ సమయంలో ప్రభువై, జగత్కర్త, ఆదిలేని, జన్మించని, నశించని, క్షయించని విష్ణువుకు నమస్కారం.
కథయామి యథా పూర్వం యక్షాద్యైర్ మునిసత్తమైః పృష్టః ప్రోవాచ భగవాన్ అబ్జయోనిః పితామహః
పూర్వం యక్షులు, గొప్ప మునులు అడిగినప్పుడు, పద్మలోకుడైన పితామహుడు చెప్పినదాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను.
ఋక్సామాన్య్ ఉద్గిరన్ వక్త్రైర్ యః పునాతి జగత్త్రయమ్ ప్రణిపత్య తథేశానమ్ ఏకార్ణవవినిర్గతమ్
తన వాక్కులతో ఋగ్వేద, సామవేద మంత్రాలను ఉచ్చరిస్తూ, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసే, ఏకార్ణవం నుండి ఉద్భవించిన ఆ ఈశ్వరుడికి నమస్కరిస్తాను.
యస్యాసురగణా యజ్ఞాన్ విలుమ్పన్తి న యాజినామ్ ప్రవక్ష్యామి మతం కృత్స్నం బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః
యజ్ఞం చేసే వారికి, అసురగణాలు యజ్ఞఫలితాన్ని దోచలేని, అవ్యక్త జన్ముడైన బ్రహ్మ యొక్క సంపూర్ణ తత్వాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను.
యేన సృష్టిం సముద్దిశ్య ధర్మాద్యాః ప్రకటీకృతాః ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తా మునిభిస్ తత్త్వదర్శిభిః
సృష్టిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ధర్మాది విషయాలను స్పష్టంగా చేసిన వాడే, ఆపోలను 'నారా' అని తత్వాన్ని గ్రహించిన మునులు అన్నారు.
అయనం తస్య తాః పూర్వం తేన నారాయణః స్మృతః స దేవో భగవాన్ సర్వం వ్యాప్య నారాయణో విభుః
ఆ ఆపాలు అతని మొదటి నివాసస్థానంగా ఉండటంతో, అతడిని నారాయణుడు అని పిలుస్తారు. ఆ భగవంతుడు, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్న నారాయణుడే.
చతుర్ధా సంస్థితో బ్రహ్మా సగుణో నిర్గుణస్ తథా ఏకా మూర్తిర్ అనుద్దేశ్యా శుక్లాం పశ్యన్తి తాం బుధాః
బ్రహ్మ నాలుగు రూపాలలో ఉన్నాడు: గుణాలతో కూడినవాడు, గుణరహితుడు. ఒకటి మాత్రమే, వర్ణించలేని, శుద్ధమైన రూపాన్ని జ్ఞానులు దర్శిస్తారు.
జ్వాలామాలావనద్ధాఙ్గీ నిష్ఠా సా యోగినాం పరా దూరస్థా చాన్తికస్థా చ విజ్ఞేయా సా గుణాతిగా
ఆమె శరీరం జ్వాలామాలలతో చుట్టబడింది. యోగులకు ఆమె పరమగమ్యం, దూరంగా ఉన్నా దగ్గరగా ఉన్నట్టు, గుణాలకు అతీతమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.
వాసుదేవాభిధానాసౌ నిర్మమత్వేన దృశ్యతే రూపవర్ణాదయస్ తస్యా న భావాః కల్పనామయాః
ఆమెను వాసుదేవి అని అంటారు. అసక్తిగా చూస్తే ఆమె రూపం, రంగు మొదలైనవి ఊహాజనితమైనవి కావు.
ఆస్తే చ సా సదా శుద్ధా సుప్రతిష్ఠైకరూపిణీ ద్వితీయా పృథివీం మూర్ధ్నా శేషాఖ్యా ధారయత్య్ అధః
ఆమె ఎప్పుడూ శుద్ధంగా, ఒకే స్థిరమైన రూపంలో ఉంటుంది. రెండవదైన శేషుడు తన తలపై భూమిని క్రింద నుండి మోయుచున్నాడు.
తామసీ సా సమాఖ్యాతా తిర్యక్త్వం సముపాగతా తృతీయా కర్మ కురుతే ప్రజాపాలనతత్పరా
తమోగుణంతో కూడిన ఆ రూపం జంతువుల రూపాన్ని ధరించింది. మూడవ రూపం జీవులను కాపాడడంలో నిమగ్నమై, కర్మలను చేస్తుంది.
సత్త్వోద్రిక్తా తు సా జ్ఞేయా ధర్మసంస్థానకారిణీ చతుర్థీ జలమధ్యస్థా శేతే పన్నగతల్పగా
సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉన్న ఆ రూపమే ధర్మాన్ని స్థాపించేది. నాలుగవది జలమధ్యంలో పాము పైన పడుకుని విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది.
రజస్ తస్యా గుణః సర్గం సా కరోతి సదైవ హి యా తృతీయా హరేర్ మూర్తిః ప్రజాపాలనతత్పరా
ఆమెకు రాజోగుణమే స్వభావం. ఆమె ఎప్పుడూ సృష్టిని చేస్తుంది. హరిలోని ఈ మూడవ రూపం ప్రాణులను కాపాడడంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది.
సా తు ధర్మవ్యవస్థానం కరోతి నియతం భువి ప్రోద్ధతాన్ అసురాన్ హన్తి ధర్మవ్యుచ్ఛిత్తికారిణః
ఆమె భూమిపై ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ స్థిరంగా నిలిపి ఉంచుతుంది. ధర్మాన్ని నాశనం చేయదలచిన గర్విష్టులైన అసురులను సంహరిస్తుంది.
పాతి దేవాన్ సగన్ధర్వాన్ ధర్మరక్షాపరాయణాన్ యదా యదా చ ధర్మస్య గ్లానిః సముపజాయతే
ధర్మాన్ని కాపాడడంలో నిమగ్నమైన దేవతలు, గంధర్వులను ఆమె రక్షిస్తుంది. ధర్మం ఎప్పుడైతే తగ్గిపోతుందో
అభ్యుత్థానమ్ అధర్మస్య తదాత్మానం సృజత్య్ అసౌ భూత్వా పురా వరాహేణ తుణ్డేనాపో నిరస్య చ
అధర్మం పెరిగినప్పుడు, ఆమె తనను తానే అవతరించుకుంటుంది. ఒకప్పుడు వరాహరూపంలో తునకతో నీటిని తొలగించింది.
ఏకయా దంష్ట్రయోత్ఖాతా నలినీవ వసుంధరా కృత్వా నృసింహరూపం చ హిరణ్యకశిపుర్ హతః
ఒకే దంతంతో భూమిని కమలంలా పైకి ఎత్తింది. నరసింహరూపంలో హిరణ్యకశిపును సంహరించింది.
విప్రచిత్తిముఖాశ్ చాన్యే దానవా వినిపాతితాః వామనం రూపమ్ ఆస్థాయ బలిం సంయమ్య మాయయా
విప్రచిత్తి మొదలైన ఇతర దానవులను కూడా ఆమె సంహరించింది. వామనరూపంలో మాయతో బలిని వశపరిచింది.
త్రైలోక్యం క్రాన్తవాన్ ఏవ వినిర్జిత్య దితేః సుతాన్ భృగోర్ వంశే సముత్పన్నో జామదగ్న్యః ప్రతాపవాన్
దితి కుమారులను జయించి, మూడు లోకాలను దాటి, భృగువంశంలో జన్మించి, జమదగ్ని కుమారుడిగా మహాశక్తివంతుడైంది.
జఘాన క్షత్రియాన్ రామః పితుర్ వధమ్ అనుస్మరన్ తథాత్రితనయో భూత్వా దత్తాత్రేయః ప్రతాపవాన్
రాముడు తన తండ్రి వధను గుర్తు చేసుకుని క్షత్రియులను సంహరించాడు. అలాగే అత్రి కుమారుడిగా దత్తాత్రేయుడు మహాశక్తితో అవతరించాడు.
యోగమ్ అష్టాఙ్గమ్ ఆచఖ్యావ్ అలర్కాయ మహాత్మనే రామో దాశరథిర్ భూత్వా స తు దేవః ప్రతాపవాన్
అలర్కుడికి అష్టాంగయోగాన్ని బోధించాడు. దశరథుని కుమారుడిగా అవతరించి, ఆ దేవుడు రాముడయ్యాడు.
జఘాన రావణం సంఖ్యే త్రైలోక్యస్య భయంకరమ్ యదా చైకార్ణవే సుప్తో దేవదేవో జగత్పతిః
మూడు లోకాలకు భయంకరుడైన రావణుడిని యుద్ధంలో సంహరించాడు. జగత్పతి దేవదేవుడు ఏకసముద్రంలో నిద్రించగా,