యాని కర్మాణి చక్రుస్ తే సముత్పన్నా మహీతలే విస్తరేణ మునే తాని బ్రూహి నో వదతాం వర
ఓ మునీశ్వరా! వారు భూమిపై జన్మించినప్పుడు ఏ పనులు చేసారు? వాటిని పూర్తిగా వివరంగా మాకు చెప్పండి, మీరు గొప్పగా చెప్పగలవారు.
సమగ్రం చరితం తేషామ్ అద్భుతం చాతిమానుషమ్ కథం స భగవాన్ దేవః సురేశః సురసత్తమః
వారి అద్భుతమైన, మానవులకు అందని ఆచరణను, ఆ మహాత్ముడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, దేవతల దేవుడు ఎలా ప్రవర్తించాడో మాకు వివరంగా చెప్పండి.
వసుదేవకులే ధీమాన్ వాసుదేవత్వమ్ ఆగతః అమరైశ్ చావృతం పుణ్యం పుణ్యకృద్భిర్ అలంకృతమ్
వాసుదేవుని వంశంలో, జ్ఞానవంతుడిగా, అమరులతో కూడి, పుణ్యాత్ములతో అలంకరించబడి, వాసుదేవుడిగా ఎలా అవతరించాడు?
దేవలోకం కిమ్ ఉత్సృజ్య మర్త్యలోక ఇహాగతః దేవమానుషయోర్ నేతా ద్యోర్ భువః ప్రభవో ఽవ్యయః
దేవతల లోకాన్ని వదిలి, ఈ మానవ లోకానికి ఎందుకు వచ్చాడు? దేవతలూ, మనుషులకూ నాయకుడైన, ఆకాశ భూములకు మూలమైన, నశించని వాడు ఎందుకు వచ్చాడు?
కిమర్థం దివ్యమ్ ఆత్మానం మానుషేషు న్యయోజయత్ యశ్ చక్రం వర్తయత్య్ ఏకో మానుషాణామ్ అనామయమ్
ఆ పరమాత్ముడు, మానవులలో ప్రవేశించడానికి ఏ కారణం ఉంది? జగత్తుకు శుభాన్ని కలిగించే చక్రాన్ని తిప్పే వాడు, ఒక్కడే మానవులకు మేలు చేసే వాడు ఎందుకు వచ్చాడు?
స మానుష్యే కథం బుద్ధిం చక్రే చక్రగదాధరః గోపాయనం యః కురుతే జగతః సార్వభౌతికమ్
చక్రాయుధాన్ని, గదను ధరించిన వాడు, గోపాలుడిగా, సమస్త జీవులకు రక్షకుడిగా మారి, మానవుల పట్ల ఎలా మనస్సు పెట్టాడు?
స కథం గాం గతో విష్ణుర్ గోపత్వమ్ అకరోత్ ప్రభుః మహాభూతాని భూతాత్మా యో దధార చకార చ
విష్ణువు, ఆ ప్రభువు, మహాభూతాలను ధరిస్తూ, సమస్త భూతాలకు ఆత్మగా ఉండే వాడు, భూమికి వచ్చి, గోపాలుడిగా ఎలా మారాడు?
శ్రీగర్భః స కథం గర్భే స్త్రియా భూచరయా ధృతః యేన లోకాన్ క్రమైర్ జిత్వా త్రిభిర్ వై త్రిదశేప్సయా
శ్రీమంతుడు, భూమిపై ఒక స్త్రీ గర్భంలో ఎలా స్థిరంగా ఉన్నాడు? దేవతలు కోరినట్లు, మూడు అడుగులతో లోకాలను జయించిన వాడు ఎలా గర్భంలో ఉన్నాడు?
స్థాపితా జగతో మార్గాస్ త్రివర్గాశ్ చాభవంస్ త్రయః యో ఽన్తకాలే జగత్ పీత్వా కృత్వా తోయమయం వపుః
జగత్తుకు మార్గాలను స్థాపించిన వాడు, ధర్మార్థకామాల్ని ప్రబోధించిన వాడు, అంత్యకాలంలో జగత్తును తాగి, నీటి రూపాన్ని ధరించిన వాడు ఎవరు?
లోకమ్ ఏకార్ణవం చక్రే దృశ్యాదృశ్యేన చాత్మనా యః పురాణః పురాణాత్మా వారాహం రూపమ్ ఆస్థితః
తన కనబడే, కనబడని స్వరూపంతో లోకాన్ని ఒకే సముద్రంగా చేసిన వాడు, పురాతనుడు, పురాణాత్ముడు, ఎప్పుడో వరాహరూపాన్ని ధరించిన వాడు ఎవరు?
విషాణాగ్రేణ వసుధామ్ ఉజ్జహారారిసూదనః యః పురా పురుహూతార్థే త్రైలోక్యమ్ ఇదమ్ అవ్యయమ్
శత్రువులను సంహరించేవాడు, తన కొమ్ము అగ్రభాగంతో భూమిని పైకి ఎత్తిన వాడు, ఇంద్రుని కోసం ఈ మూడు లోకాలను జయించిన వాడు ఎవరు?
దదౌ జిత్వా వసుమతీం సురాణాం సురసత్తమః యేన సైంహవపుః కృత్వా ద్విధా కృత్వా చ తత్ పునః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, భూమిని జయించి, దేవతలకు దానం చేసిన వాడు, సింహరూపం ధరించి, దాన్ని రెండుగా చేసి, మళ్లీ కలిపిన వాడు ఎవరు?
పూర్వదైత్యో మహావీర్యో హిరణ్యకశిపుర్ హతః యః పురా హ్య్ అనలో భూత్వా ఔర్వః సంవర్తకో విభుః
పూర్వకాలంలో మహాశక్తివంతుడైన హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన వాడు, కాలాంతంలో అగ్నిరూపంగా అవతరించి, ఉర్వాగ్ని రూపంలో సంహారాన్ని చేసిన వాడు ఎవరు?
పాతాలస్థో ఽర్ణవరసం పపౌ తోయమయం హరిః సహస్రచరణం బ్రహ్మ సహస్రాంశుసహస్రదమ్
పాతాళంలో నివసిస్తూ, సముద్రజలాన్ని తాగిన హరిః, వెయ్యి కాళ్లు కలిగిన బ్రహ్మ, వెయ్యి కిరణాలు, వెయ్యి దానాలు ఇచ్చే వాడు ఎవరు?
సహస్రశిరసం దేవం యమ్ ఆహుర్ వై యుగే యుగే నాభ్యాం పద్మం సముద్భూతం యస్య పైతామహం గృహమ్
ప్రతి యుగంలో వేర్వేరు పేర్లతో పిలవబడే, వెయ్యి తలలు కలిగిన దేవుడు, య dessen నాభి నుండి పితామహుని ఇంటైన పద్మం పుట్టిన వాడు ఎవరు?
ఏకార్ణవే నాగలోకే సద్ధిరణ్మయపఙ్కజమ్ యేన తే నిహతా దైత్యాః సంగ్రామే తారకామయే
ఒకే సముద్రంలో, నాగలోకంలో, బంగారు తాడుతో కూడిన పద్మాన్ని ఉంచిన వాడు, తారకాసురునితో యుద్ధంలో దానవులను సంహరించిన వాడు ఎవరు?
యేన దేవమయం కృత్వా సర్వాయుధధరం వపుః గుహాసంస్థేన చోత్సిక్తః కాలనేమిర్ నిపాతితః
యువనుడు దేవతల స్వరూపాన్ని ధరించి, అన్ని ఆయుధాలతో అలంకరించుకొని, గుహలో నివసించే ఆంతర్యామి ప్రభావంతో కలినేమిని సంహరించాడు.
ఉత్తరాన్తే సముద్రస్య క్షీరోదస్యామృతోదధౌ యః శేతే శాశ్వతం యోగమ్ ఆస్థాయ తిమిరం మహత్
పాలసముద్రం చివర భాగంలో, అమృతసముద్రంలో, శాశ్వతమైన యోగంలో లీనమై, మహా చీకటిలో ఆయన విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాడు.
సురారణీ గర్భమ్ అధత్త దివ్యం తపఃప్రకర్షాద్ అదితిః పురాణమ్ శక్రం చ యో దైత్యగణావరుద్ధం గర్భావధానేన కృతం చకార
దివ్యమైన తపస్సుతో ఆదితి దేవతల మథన ఫలంగా పురాతన ఇంద్రుని గర్భంలో ధరించింది. ఆ గర్భాన్ని ఉంచి, దైత్యగణాలు ఇంద్రుని చుట్టుముట్టినపుడు, ఇంద్రునికి రక్షణ కల్పించాడు.
పదాని యో యోగమయాని కృత్వా చకార దైత్యాన్ సలిలేశయస్థాన్ కృత్వా చ దేవాంస్ త్రిదశేశ్వరాంస్ తు చక్రే సురేశం పురుహూతమ్ ఏవ
యోగమయమైన అడుగులను సృష్టించి, దైత్యులను నీటిలో పడేసి, దేవతలను మూడు లోకాల పాలకులుగా చేసి, ఇంద్రునిని దేవేంద్రునిగా స్థాపించాడు.
గార్హపత్యేన విధినా అన్వాహార్యేణ కర్మణా అగ్నిమ్ ఆహవనీయం చ వేదం దీక్షాం సమిద్ ధ్రువమ్
గార్హపత్యాగ్ని విధానంతో, అన్వాహార్యకర్మతో, ఆహవనీయాగ్నిని, వేదాన్ని, దీక్షను, సమిధును స్థిరంగా ఏర్పాటు చేశాడు.
ప్రోక్షణీయం స్రువం చైవ ఆవభృథ్యం తథైవ చ అవాక్పాణిస్ తు యశ్ చక్రే హవ్యభాగభుజస్ తథా
ప్రోక్షణ పాత్రను, స్రువాన్ని, ఆవభృథ్య స్నానాన్ని, చేతులు కిందికి ఉంచి, హవిభాగాలను పంచుకునే వారికి కూడా ఏర్పరిచాడు.
హవ్యాదాంశ్ చ సురాంశ్ చక్రే కవ్యాదాంశ్ చ పితౄన్ అథ భోగార్థే యజ్ఞవిధినా ఽయోజయద్ యజ్ఞకర్మణి
దేవతలను హవిస్సు స్వీకర్తలుగా, పితృదేవతలను పిండప్రదాన స్వీకర్తలుగా చేసి, అనుభవార్థంగా యజ్ఞకర్మలో భాగస్వామ్యాన్ని కల్పించాడు.
పాత్రాణి దక్షిణాం దీక్షాం చరూంశ్ చోలూఖలాని చ యూపం సమిత్ స్రువం సోమం పవిత్రాన్ పరిధీన్ అపి
పాత్రలు, దక్షిణ, దీక్ష, చరులు, ఉలూఖలాలు, యూపం, సమిధు, స్రువం, సోమం, పవిత్రాలు, పరిధులను సృష్టించాడు.
యజ్ఞియాని చ ద్రవ్యాణి చమసాంశ్ చ తథాపరాన్ సదస్యాన్ యజమానాంశ్ చ మేధాదీంశ్ చ క్రతూత్తమాన్
యజ్ఞానికి కావలసిన పదార్థాలు, వివిధ రకాల చమసాలు, సహాయకులు, యజమానులు, ఋత్వికులు, శ్రేష్ఠమైన క్రతువులను ఏర్పరిచాడు.
విబభాజ పురా యస్ తు పారమేష్ఠ్యేన కర్మణా యుగానురూపం యః కృత్వా లోకాన్ అనుపరాక్రమాత్
ప్రాచీనకాలంలో పరమమైన కర్మతో యుగాలకు అనుగుణంగా వాటిని విభజించి, తన శక్తితో లోకాలను సృష్టించాడు.
క్షణా నిమేషాః కాష్ఠాశ్ చ కలాస్ త్రైకాల్యమ్ ఏవ చ ముహూర్తాస్ తిథయో మాసా దినం సంవత్సరస్ తథా
క్షణాలు, నిమిషాలు, కష్టాలు, కాలా భాగాలు, మూడు కాల విభాగాలు, ముహూర్తాలు, తిథులు, మాసాలు, రోజులు, సంవత్సరాన్ని కూడా ఏర్పరిచాడు.
ఋతవః కాలయోగాశ్ చ ప్రమాణం త్రివిధం త్రిషు ఆయుఃక్షేత్రాణ్య్ ఉపచయో లక్షణం రూపసౌష్ఠవమ్
ఋతువులు, కాలయోగాలు, మూడు విధాల ప్రమాణాలు, ఆయుర్దాయ క్షేత్రాలు, అభివృద్ధి, లక్షణాలు, రూప సౌందర్యాన్ని ఏర్పరిచాడు.
త్రయో లోకాస్ త్రయో దేవాస్ త్రైవిద్యం పావకాస్ త్రయః త్రైకాల్యం త్రీణి కర్మాణి త్రయో వర్ణాస్ త్రయో గుణాః
మూడు లోకాలు, మూడు దేవతలు, త్రివేదాలు, మూడు అగ్నులు, త్రికాల విభాగం, మూడు కర్మలు, మూడు వర్ణాలు, మూడు గుణాలను ఏర్పరిచాడు.
సృష్టా లోకాః పురా సర్వే యేనానన్తేన కర్మణా సర్వభూతగతః స్రష్టా సర్వభూతగుణాత్మకః
అంతులేని కర్మతో అన్ని లోకాలను సృష్టించినవాడు, సమస్త భూతాల్లో ఉన్న సృష్టికర్త, అన్ని భూత లక్షణాలను కలిగి ఉన్నవాడు.