కణ్డుర్ నామ మహాతేజా ఋషిః పరమధార్మికః సత్యవాదీ శుచిర్ దాన్తః సర్వభూతహితే రతః
కండుడు అనే మహాతేజస్సుతో, పరమధార్మికుడు, ఎప్పుడూ సత్యం మాట్లాడే వాడు, పవిత్రుడు, మనస్సును అదుపులో పెట్టుకున్నవాడు, అన్ని జీవుల శ్రేయస్సు కోసం నిత్యం తపించే వాడు.
జితేన్ద్రియో జితక్రోధో వేదవేదాఙ్గపారగః అవాప పరమాం సిద్ధిమ్ ఆరాధ్య పురుషోత్తమమ్
ఇంద్రియాలను, కోపాన్ని జయించినవాడు, వేదాలు మరియు వాటి శాఖల్లో నిపుణుడైన కండుడు, పరమపురుషుడిని ఆరాధించి అత్యున్నత సిద్ధిని పొందాడు.
అన్యే ఽపి తత్ర సంసిద్ధా మునయః సంశితవ్రతాః సర్వభూతహితా దాన్తా జితక్రోధా విమత్సరాః
అక్కడ మరికొంతమంది మునులు కూడా ఉండేవారు. వారు కఠిన వ్రతాలు పాటిస్తూ, అన్ని జీవుల శ్రేయస్సు కోసం జీవిస్తూ, మనస్సును అదుపులో పెట్టుకొని, కోపాన్ని జయించి, అసూయ లేని వారు.
కో ఽసౌ కణ్డుః కథం తత్ర జగామ పరమాం గతిమ్ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే తస్య చరితం బ్రూహి సత్తమ
ఈ కండుడు ఎవరు? ఆయన అక్కడ ఎలా పరమగతిని పొందాడు? ఆయన జీవిత కథను వినాలని మేము కోరుతున్నాము. దయచేసి ఆ కథను చెప్పండి, ఓ ఉత్తమునీ!
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః కథాం తస్య మనోహరామ్ ప్రవక్ష్యామి సమాసేన మునేస్ తస్య విచేష్టితమ్
ఓ మునిశార్దూలులారా! ఆయన కథ ఎంత మధురంగా ఉంటుందో వినండి. ఆ మునివర్యుని కార్యాలను సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను.
పవిత్రే గోమతీతీరే విజనే సుమనోహరే కన్దమూలఫలైః పూర్ణే సమిత్పుష్పకుశాన్వితైః
పవిత్రమైన, అందమైన గోమతి నది తీరంలో, శాంతమైన, ఆకర్షణీయమైన ప్రదేశంలో, కందులు, మూలికలు, పండ్లు, పుష్పాలు సమృద్ధిగా ఉండే చోట, సమిత్, పుష్పాలు, దర్భలు సమృద్ధిగా ఉండేవి.
నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానాపుష్పోపశోభితే నానాపక్షిరుతే రమ్యే నానామృగగణాన్వితే
అక్కడ色色 చెట్లు, వల్లీలు విరివిగా పెరిగి ఉండేవి.色色 పుష్పాలతో అలంకరించబడి,色色 పక్షుల గానాలతో మధురంగా,色色 మృగసమూహాలతో నిండిన ఆ ప్రదేశం ఎంతో రమణీయంగా ఉండేది.
తత్రాశ్రమపదం కణ్డోర్ బభూవ మునిసత్తమాః సర్వర్తుఫలపుష్పాఢ్యం కదలీఖణ్డమణ్డితమ్
అలాంటి ప్రదేశంలో కండుడు ఆశ్రమం ఉండేది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! అన్ని ఋతువుల పండ్లు, పుష్పాలతో నిండినది, అరటి చెట్ల గుళికలతో అలంకరించబడినది.
తపస్ తేపే మునిస్ తత్ర సుమహత్ పరమాద్భుతమ్ వ్రతోపవాసైర్ నియమైః స్నానమౌనసుసంయమైః
అక్కడ ఆ ముని గొప్ప తపస్సు చేశాడు. వ్రతాలు, ఉపవాసాలు, నియమాలు, స్నానం, మౌనం, మనస్సు నియంత్రణతో అతని తపస్సు అద్భుతంగా సాగింది.
గ్రీష్మే పఞ్చతపా భూత్వా వర్షాసు స్థణ్డిలేశయః ఆర్ద్రవాసాస్ తు హేమన్తే స తేపే సుమహత్ తపః
వేసవిలో అయిదు అగ్నుల మధ్య తపస్సు చేసేవాడు. వర్షాకాలంలో నేలమీదే పడుకుని ఉండేవాడు. చలికాలంలో తడిప్పటి వస్త్రాలు ధరించి, తీవ్రమైన తపస్సు చేసేవాడు.
దృష్ట్వా తు తపసో వీర్యం మునేస్ తస్య సువిస్మితాః బభూవుర్ దేవగన్ధర్వాః సిద్ధవిద్యాధరాస్ తథా
ఆ ముని తపస్సు శక్తిని చూసి, దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
భూమిం తథాన్తరిక్షం చ దివం చ మునిసత్తమాః కణ్డుః సంతాపయామ్ ఆస త్రైలోక్యం తపసో బలాత్
కండుడు తన తపస్సు శక్తితో భూమిని, ఆకాశాన్ని, స్వర్గాన్ని వేడెక్కించాడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! మూడు లోకాలు కూడా ప్రభావితమయ్యాయి.
అహో ఽస్య పరమం ధైర్యమ్ అహో ఽస్య పరమం తపః ఇత్య్ అబ్రువంస్ తదా దృష్ట్వా దేవాస్ తం తపసి స్థితమ్
ఆయన తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న 모습을 చూసి, దేవతలు 'అయ్యో! ఎంత గొప్ప ధైర్యం! ఎంత గొప్ప తపస్సు!' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.
మన్త్రయామ్ ఆసుర్ అవ్యగ్రాః శక్రేణ సహితాస్ తదా భయాత్ తస్య సముద్విగ్నాస్ తపోవిఘ్నమ్ అభీప్సవః
అప్పుడు దేవతలు ఇంద్రునితో కలిసి భయంతో, ఆ ముని తపస్సును అడ్డుకోవాలని ఆలోచించసాగారు.
జ్ఞాత్వా తేషామ్ అభిప్రాయం శక్రస్ త్రిభువనేశ్వరః ప్రమ్లోచాఖ్యాం వరారోహాం రూపయౌవనగర్వితామ్
వారి ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకున్న ఇంద్రుడు, మూడు లోకాల అధిపతి, అందమైన రూపం, యవ్వనంతో గర్వపడే ప్రమ్లోచ అనే అప్సరసను పిలిపించాడు.
సుమధ్యాం చారుజఙ్ఘాం తాం పీనశ్రోణిపయోధరామ్ సర్వలక్షణసంపన్నాం ప్రోవాచ ఫలసూదనః
ఆమె నాజూకైన నడుము, అందమైన కాళ్లు, పుష్టిగా ఉన్న నితంబాలు, వక్షోజాలు కలిగి, అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉండేది. ఆమెతో ఫలసూదనుడు మాట్లాడాడు.
ప్రమ్లోచే గచ్ఛ శీఘ్రం త్వం యదాసౌ తప్యతే మునిః విఘ్నార్థం తస్య తపసః క్షోభయస్వాంశు సుప్రభే
'ప్రమ్లోచా! ఆ ముని తపస్సులో ఉన్నప్పుడు వెంటనే వెళ్లి, అతని తపస్సును భంగపరచడానికి ప్రయత్నించు, ఓ ప్రకాశవంతమైనవాడా!'
తవ వాక్యం సురశ్రేష్ఠ కరోమి సతతం ప్రభో కింతు శఙ్కా మమైవాత్ర జీవితస్య చ సంశయః
'ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! మీ ఆజ్ఞను ఎప్పుడూ పాటిస్తాను. కానీ ఈ విషయంలో నాకు కొంత భయం ఉంది. నా ప్రాణం మీద కూడా సందేహం కలుగుతోంది.'
బిభేమి తం మునివరం బ్రహ్మచర్యవ్రతే స్థితమ్ అత్యుగ్రం దీప్తతపసం జ్వలనార్కసమప్రభమ్
బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిలకడగా ఉన్న ఆ మహర్షిని, అతని ఘోరమైన తపస్సు, అగ్ని, సూర్యునిలా ప్రకాశించే తేజస్సు చూసి నాకు భయం కలుగుతోంది.
జ్ఞాత్వా మాం స మునిః క్రోధాద్ విఘ్నార్థం సముపాగతామ్ కణ్డుః పరమతేజస్వీ శాపం దాస్యతి దుఃసహమ్
ఆ మహర్షి, నేను కోపంతో అతని తపస్సుకు అడ్డంగా వచ్చానని తెలుసుకుని, పరమ తేజస్సుతో ఉన్న కండుమహర్షి భరించలేని శాపం వేస్తాడని నాకు భయం.
ఉర్వశీ మేనకా రమ్భా ఘృతాచీ పుఞ్జికస్థలా విశ్వాచీ సహజన్యా చ పూర్వచిత్తిస్ తిలోత్తమా
ఉర్వశి, మేనక, రంభ, ఘృతాచీ, పుంజికస్థల, విశ్వాచీ, సహజన్య, పూర్వచిత్తి, తిలోత్తమ—
అలమ్బుషా మిశ్రకేశీ శశిలేఖా చ వామనా అన్యాశ్ చాప్సరసః సన్తి రూపయౌవనగర్వితాః
అలంబుష, మిశ్రకేశి, శశిలేఖ, వామన—ఇలా అందచందాలూ, యవ్వన గర్వంతో ఉన్న ఇతర అప్సరసలు కూడా ఉన్నాయి.
సుమధ్యాశ్ చారువదనాః పీనోన్నతపయోధరాః కామప్రధానకుశలాస్ తాస్ తత్ర సంనియోజయ
సన్నని నడుము, అందమైన ముఖాలు, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలు, కామక్రీడల్లో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ అప్సరసలను అక్కడ నియమించు.
తస్యాస్ తద్ వచనం శ్రుత్వా పునః ప్రాహ శచీపతిః తిష్ఠన్తు నామ చాన్యాస్ తాస్ త్వం చాత్ర కుశలా శుభే
ఆమె మాటలు విని, శచీపతి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "ఇతరులు అక్కడే ఉండాలి, శుభే! నీవు ఇక్కడ నైపుణ్యంతో ఉండు."
కామం వసన్తం వాయుం చ సహాయార్థే దదామి తే తైః సార్ధం గచ్ఛ సుశ్రోణి యత్రాస్తే స మహామునిః
నీకు సహాయంగా కాముడు, వసంతుడు, వాయువును ఇస్తున్నాను. వారితో కలిసి, సుందర నడుము కలిగినవాడా, ఆ మహర్షి ఉన్న చోటికి వెళ్ళు.
శక్రస్య వచనం శ్రుత్వా తదా సా చారులోచనా జగామాకాశమార్గేణ తైః సార్ధం చాశ్రమం మునేః
శక్రుని మాటలు విని, ఆ అందమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె, వారితో కలిసి ఆకాశమార్గంలో ఆ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్ళింది.
గత్వా సా తత్ర రుచిరం దదర్శ వనమ్ ఉత్తమమ్ మునిం చ దీప్తతపసమ్ ఆశ్రమస్థమ్ అకల్మషమ్
అక్కడికి చేరుకుని, ఆమె అద్భుతమైన, శోభాయమానమైన అడవిని చూసింది. తపస్సుతో ప్రకాశించే, పాపరహితుడైన మహర్షిని ఆశ్రమంలో దర్శించింది.
అపశ్యత్ సా వనం రమ్యం తైః సార్ధం నన్దనోపమమ్ సర్వర్తువరపుష్పాఢ్యం శాఖామృగగణాకులమ్
ఆమె వారితో కలిసి నందనవనాన్ని పోలిన ఆ రమణీయమైన అడవిని చూసింది. అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో నిండినది, కొమ్మలపై జంతువులతో కిటకిటలాడుతోంది.
పుణ్యం పద్మబలోపేతం సపల్లవమహాబలమ్ శ్రోత్రరమ్యాన్ సుమధురాఞ్ శబ్దాన్ ఖగముఖేరితాన్
పుణ్యమైనది, పద్మబలంతో నిండినది, పెద్ద ఆకులు, కొత్త మొగ్గలతో నిండినది, పక్షుల మధురమైన, హర్షకరమైన స్వరాలతో మారుమోగుతోంది.
సర్వర్తుఫలభారాఢ్యాన్ సర్వర్తుకుసుమోజ్జ్వలాన్ అపశ్యత్ పాదపాంశ్ చైవ విహంగైర్ అనునాదితాన్
ప్రతి ఋతువులో ఫలాలతో నిండిన చెట్లు, అన్ని కాలాల్లో పువ్వులతో మెరిసే చెట్లు, పక్షుల కిలకిలారావంతో మారుమోగుతున్న చెట్లు ఆమె చూసింది.