సప్తర్షీణాం చ యా భార్యా అరున్ధతిపురోగమాః భర్తృభిః సహితాః సర్వా ఆనయ త్వం తదా త్వ్ అహమ్
అరుంధతి మొదలైన సప్తర్షుల భార్యలను, వారి భర్తలతో కలిసి ఇక్కడికి తీసుకురా. అప్పుడు నేను అలా చేస్తాను.
అల్పభూతా భవిష్యామి తతః స్యాం తవ సంగతా తథేత్య్ ఉక్త్వా సప్తర్షీణాం భార్యాభిర్ ఋషిభిర్ వృతః
అప్పుడు నేను చిన్నదానిగా మారి నీతో కలిసిపోతాను. అని చెప్పి, సప్తర్షుల భార్యలు, ఋషులతో కూడి ఆయనను చుట్టుముట్టారు.
ఆనయామ్ ఆస తాం దేవీ సప్తధా సా వ్యభజ్యత సా చేయం గౌతమీ గఙ్గా సప్తధా సాగరం గతా
దేవి ఆమెను అక్కడికి తీసుకువచ్చింది. ఆ గంగా ఏడుగా విడిపోయింది. ఈ గౌతమీ గంగా ఏడుగా విడిపోయి సముద్రాన్ని చేరింది.
సప్తర్షీణాం తు నామ్నా తు సప్త గఙ్గాస్ తతో ఽభవన్ తత్ర స్నానం చ దానం చ శ్రవణం పఠనం తథా
సప్తర్షుల పేర్లతో ఏడుగంగా గంగలు ఏర్పడ్డాయి. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, వినడం, పఠించడం—all ఇవన్నీ మంగళకరమైనవి.
స్మరణం చాపి యద్ భక్త్యా సర్వకామప్రదం భవేత్ నాస్మాద్ అన్యత్ పరం తీర్థం సముద్రాద్ భువనత్రయే పాపహానౌ భుక్తిముక్తిప్రాప్తౌ చ మనసో ముదే
అక్కడ భక్తితో స్మరించేది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది. మూడు లోకాల్లో సముద్రానికి మించిన పవిత్రతీర్థం లేదు. పాపాలు పోవడానికీ, భోగముక్తులు పొందడానికీ, మనసుకు ఆనందానికీ ఇదే శ్రేష్ఠమైనది.
ఋషిసత్త్రమ్ ఇతి ఖ్యాతమ్ ఋషయః సప్త నారద నిషేదుస్ తపసే యత్ర యత్ర భీమేశ్వరః శివః
ఋషిసత్త్రమ్ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ స్థలంలో, సప్తర్షులు, నారదుడు తపస్సు చేశారు. అక్కడే భీమేశ్వరుడు శివుడు ఉన్నాడు.
తత్రేదం వృత్తమ్ ఆఖ్యాస్యే దేవర్షిపితృబృంహితమ్ శృణు యత్నేన వక్ష్యామి సర్వకామప్రదం శుభమ్
అక్కడ జరిగిన ఈ ఘట్టాన్ని, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు ప్రశంసించినదాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను. ఇది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, శుభప్రదమైనది, జాగ్రత్తగా విను.
సప్తధా వ్యభజన్ గఙ్గామ్ ఋషయః సప్త నారద వాసిష్ఠీ దాక్షిణేయీ స్యాద్ వైశ్వామిత్రీ తదుత్తరా
సప్తర్షులు, నారదా! గంగను ఏడుగా విడగొట్టారు. వాటిలో వసిష్ఠీ, దాక్షిణేయీ, వైశ్వామిత్రీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
వామదేవ్య్ అపరా జ్ఞేయా గౌతమీ మధ్యతః శుభా భారద్వాజీ స్మృతా చాన్యా ఆత్రేయీ చేత్య్ అథాపరా
ఇంకొకరు వామదేవి అని పిలవబడతారు, మధ్యలో ఉన్న గౌతమీ శుభమయమైనది, మరొకరు భారద్వాజి అని, ఇంకొకరు ఆత్రేయి అని పేర్లు కలవారు.
జామదగ్నీ తథా చాన్యా వ్యపదిష్టా తు సప్తధా తైః సర్వైర్ ఋషిభిస్ తత్ర యష్టుమ్ ఇష్టైర్ మహాత్మభిః
అలాగే, జామదగ్ని అనే మరోవారు కూడా ఉన్నారు. వీరందరినీ కలిపి ఏడుగురు అంటారు. ఈ మహాత్ములు అందరూ అక్కడ తాము కోరిన విధంగా యజ్ఞాలు చేశారు.
నిష్పాదితం మహాసత్త్రమ్ ఋషిభిః పారదర్శిభిః ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర దేవానాం ప్రబలో రిపుః
ఆ ఋషులు, సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారు, అక్కడ గొప్ప యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. అదే సమయంలో, అక్కడ దేవతలకు శక్తివంతమైన శత్రువు పుట్టుకొచ్చాడు.
విశ్వరూప ఇతి ఖ్యాతో మునీనాం సత్త్రమ్ అభ్యగాత్ బ్రహ్మచర్యేణ తపసా తాన్ ఆరాధ్య యథావిధి వినయేనాథ పప్రచ్ఛ ఋషీన్ సర్వాన్ అనుక్రమాత్
విశ్వరూపుడు అని పేరుగలవాడు ఆ ఋషుల యజ్ఞస్థలానికి వచ్చాడు. బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ, తపస్సు చేసి, విధిగా వారిని గౌరవించి, వినయంతో అందరిని వరుసగా అడిగాడు.
ధ్రువం సర్వే యథాకామం మమ స్వాస్థ్యేన హేతునా యథా స్యాద్ బలవాన్ పుత్రో దేవానామ్ అపి దుర్ధరః యజ్ఞైర్ వా తపసా వాపి మునయో వక్తుమ్ అర్హథ
మీ అందరితో నేను కోరుకున్నట్లు, నా మేలు కోసం, దేవతలకూ దుర్జయుడైన బలమైన కుమారుడు నాకు ఎలా కలుగుతాడు? యజ్ఞాల ద్వారా లేదా తపస్సు ద్వారా? దయచేసి చెప్పండి.
తత్ర ప్రాహ మహాబుద్ధిర్ విశ్వామిత్రో మహామనాః
అప్పుడు మహామతి, మహాత్ముడు అయిన విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు.
కర్మణా తాత లభ్యన్తే ఫలాని వివిధాని చ త్రయాణాం కారణానాం చ కర్మ ప్రథమకారణమ్
ప్రియమైనవాడా, ఎన్నో విధాలుగా ఫలితాలు కర్మ ద్వారా లభిస్తాయి. మూడు కారణాలలో కర్మే ప్రధానమైనది.
తతశ్ చ కారణం కర్తా తతశ్ చాన్యత్ ప్రకీర్తితమ్ ఉపాదానం తథా బీజం న చ కర్మ విదుర్ బుధాః
ఆ తరువాత, కర్త కూడా ఒక కారణం, ఇంకొకటి పదార్థం, అలాగే బీజం అని కూడా అంటారు. కానీ, కేవలం కర్మే కారణమని జ్ఞానులు అనరు.
కర్మణాం కారణత్వం చ కారణే పుష్కలే సతి భావాభావౌ ఫలే దృష్టౌ తస్మాత్ కర్మాశ్రితం ఫలమ్
కర్మలకు కారణత్వం, కారణాలు చాలినపుడు ఉంటుంది. ఫలితాలు కలుగుతాయా లేదా అనేది కారణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ఫలం కర్మపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.
కర్మాపి ద్వివిధం జ్ఞేయం క్రియమాణం తథా కృతమ్ కర్తవ్యం క్రియమాణస్య సాధనం యద్ యద్ ఉచ్యతే
కర్మ రెండు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి — జరుగుతున్నది, జరిగిపోయినది. చేయవలసినదానికి సాధనంగా ఏది చెప్పబడుతుందో అదే.
తద్భావాః కర్మసిద్ధౌ చ ఉభయత్రాపి కారణమ్ యద్ యద్ భావయతే జన్తుః కర్మ కుర్వన్ విచక్షణః
ఆ సాధనాల ఉనికి, రెండు సందర్భాల్లోనూ కర్మ సిద్ధికి కారణం. జ్ఞానవంతుడు ఏది భావిస్తాడో, ఆ భావంతో కర్మ చేస్తే అదే కారణమవుతుంది.
తద్భావనానురూపేణ ఫలనిష్పత్తిర్ ఉచ్యతే కరోతి కర్మ విధివద్ వినా భావనయా యది
ఎలా భావిస్తే, ఫలితాలు కూడా అలాగే కలుగుతాయని చెబుతారు. నియమం ప్రకారం కర్మ చేసినా, భావన లేకుండా చేస్తే,
అన్యథా స్యాత్ ఫలం సర్వం తస్య భావానురూపతః తస్మాత్ తపో వ్రతం దానం జపయజ్ఞాదికాః క్రియాః
అప్పుడు ఫలితాలు అన్నీ ఆ భావానికి అనుగుణంగా వేరుగా వస్తాయి. అందువల్ల తపస్సు, వ్రతం, దానం, జపం, యజ్ఞం వంటి కార్యాలు
కర్మణస్ త్వ్ అనురూపేణ ఫలం దాస్యన్తి భావతః తస్మాద్ భావానురూపేణ కర్మ వై దాస్యతే ఫలమ్
కర్మకు అనుగుణమైన భావంతో చేస్తే ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. అందువల్ల భావానికి అనుగుణంగా ఫలం లభిస్తుంది.
భావస్ తు త్రివిధో జ్ఞేయః సాత్త్వికో రాజసస్ తథా తామసస్ తు తథా జ్ఞేయః ఫలం కర్మానుసారతః
భావం మూడు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి — సాత్వికం, రాజసం, అలాగే తామసం. ఫలం కర్మ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తుంది.
భావనానుగుణం చేతి విచిత్రా కర్మణాం స్థితిః తస్మాద్ ఇచ్ఛానుసారేణ భావం కుర్యాద్ విచక్షణః
భావానికి అనుగుణంగా కర్మల స్థితి అనేక విధాలుగా ఉంటుంది. అందువల్ల జ్ఞానవంతుడు తన కోరికకు తగినట్లు భావాన్ని ఏర్పరచుకోవాలి.
పశ్చాత్ కర్మాపి కర్తవ్యం ఫలదాతాపి తద్విధమ్ ఫలం దదాతి ఫలినాం ఫలే యది ప్రవర్తతే
తర్వాత కూడా కర్మ చేయాలి; ఫలాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఫలాన్ని కోరినవాడు ఫలంలో నిమగ్నమైతే, అదే విధమైన ఫలాన్ని ఇస్తాడు.
కర్మకారో న తత్రాస్తి కుర్యాత్ కర్మ స్వభావతః తద్ ఏవ చోపదానాది సత్త్వాదిగుణభేదతః
అక్కడ కర్మను సృష్టించేవాడు ఎవ్వరూ ఉండరు; ప్రతి ఒక్కరూ తన స్వభావాన్ని అనుసరించి కర్మ చేస్తారు. అదే పదార్థం మొదలైన కారణాలతో, సత్వాది గుణాల వేరుపాటు ద్వారా జరుగుతుంది.
భావాత్ ప్రారభతే తద్వద్ భావైః ఫలమ్ అవాప్యతే ధర్మార్థకామమోక్షాణాం కర్మ చైవ హి కారణమ్
మనసులో ఉద్భవించే సంకల్పాల వల్లే కార్యాలు మొదలవుతాయి. అలాగే, ఆ సంకల్పాల ప్రకారమే ఫలితాలు కూడా లభిస్తాయి. ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం — వీటన్నిటికీ కారణం మన కర్మలు మాత్రమే.
భావస్థితం భవేత్ కర్మ ముక్తిదం బన్ధకారణమ్ స్వభావానుగుణం కర్మ స్వస్యైవేహ పరత్ర చ
మనసులో ఉన్న భావం ప్రకారం చేసే కర్మలు మోక్షానికైనా, బంధానికి అయినా దారి తీస్తాయి. మన స్వభావానికి అనుగుణంగా చేసే కర్మలు మనకే ఇహలోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
ఫలాని వివిధాన్య్ ఆశు కరోతి సమతానుగమ్ ఏక ఏవ పదార్థో ఽసౌ భావైర్ భేదః ప్రదృశ్యతే
మన భావానికి అనుగుణంగా అనేక విధమైన ఫలితాలు త్వరగా కలుగుతాయి. అసలు వస్తువు ఒక్కటే అయినా, భావాల వలన అది వేర్వేరు రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
క్రియతే భుజ్యతే వాపి తస్మాద్ భావో విశిష్యతే యథాభావం కర్మ కురు యథేప్సితమ్ అవాప్స్యసి
మనసులో ఉన్న భావమే ముఖ్యమైనది — మనం చేసే కార్యానికైనా, అనుభవించే ఫలితానికైనా. మన భావానికి తగినట్లు కర్మ చేయి, అప్పుడు నీకు కావలసినది నీవు పొందుతావు.