శశాప తాన్ అతిక్రుద్ధో యయాతిర్ అపరాజితః యథావత్ కథితం సర్వం మయాస్య ద్విజసత్తమాః
అపరాజితుడైన యయాతి తీవ్రమైన కోపంతో వారందరినీ శపించాడు. నేను మీకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాను ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
ఏవం శప్త్వా సుతాన్ సర్వాంశ్ చతురః పురుపూర్వజాన్ తద్ ఏవ వచనం రాజా పురుమ్ అప్య్ ఆహ భో ద్విజాః
ఇలా తన నలుగురు పెద్ద కుమారులను శపించిన తరువాత, అదే మాట పురువునికీ రాజు చెప్పాడు, బ్రాహ్మణులారా.
తరుణస్ తవ రూపేణ చరేయం పృథివీమ్ ఇమామ్ జరాం త్వయి సమాధాయ త్వం పురో యది మన్యసే
నీ అనుమతి ఉంటే, నీ యవ్వన రూపంలో ఈ భూమిని సంచరిస్తాను. వృద్ధాప్యాన్ని నీ మీద ఉంచుతాను.
స జరాం ప్రతిజగ్రాహ పితుః పురుః ప్రతాపవాన్ యయాతిర్ అపి రూపేణ పురోః పర్యచరన్ మహీమ్
పురువు తన తండ్రి వృద్ధాప్యాన్ని అంగీకరించాడు. యయాతి, పురువు యవ్వనాన్ని తీసుకొని, భూమి మీద సంచరించాడు.
స మార్గమాణః కామానామ్ అన్తం నృపతిసత్తమః విశ్వాచ్యా సహితో రేమే వనే చైత్రరథే ప్రభుః
ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, కోరికలకు అంతం తెలుసుకోవాలని విశ్వాచితో కలిసి చైత్రరథ వనంలో ఆనందంగా గడిపాడు.
యదా చ తృప్తః కామేషు భోగేషు చ నరాధిపః తదా పురోః సకాశాద్ వై స్వాం జరాం ప్రత్యపద్యత
రాజు కోరికలు, భోగాలలో తృప్తి పొందినప్పుడు, తన వృద్ధాప్యాన్ని మళ్లీ పురువుకు ఇచ్చాడు.
యత్ర గాథా మునిశ్రేష్ఠా గీతాః కిల యయాతినా యాభిః ప్రత్యాహరేత్ కామాన్ సర్వశో ఽఙ్గాని కూర్మవత్
అక్కడ, మునిశ్రేష్ఠులారా, యయాతి కొన్ని గీతలు పాడాడు. వాటివల్ల మనిషి తన కోరికలను, కూర్మం తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకునేలా, పూర్తిగా ఉపసంహరించుకోవచ్చు.
న జాతు కామః కామానామ్ ఉపభోగేన శామ్యతి హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే
కామాన్ని అనుభవించడం వల్ల ఎప్పుడూ కోరికలు తీరవు; నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా అవి ఇంకా పెరుగుతాయి.
యత్ పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః నాలమ్ ఏకస్య తత్ సర్వమ్ ఇతి కృత్వా న ముహ్యతి
ఈ భూమిపై ఉన్న అన్నం, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు — ఇవన్నీ కలిపినా, ఒకరికి సరిపోవు, అతడు తాను తానే అదుపు చేసుకోకపోతే.
యదా భావం న కురుతే సర్వభూతేషు పాపకమ్ కర్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
ఎవరైనా మనసు, మాట, చేతల ద్వారా ఏ జీవికి కూడా చెడు చేయకుండా ఉంటే, అప్పుడు వారు బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు.
యదా తేభ్యో న బిభేతి యదా చాస్మాన్ న బిభ్యతి యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా
ఎవరైనా ఇతరులను భయపడకుండా, ఇతరులకు భయం కలిగించకుండా, ఆశపడకుండా, ద్వేషించకుండా ఉంటే, అప్పుడు వారు బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు.
యా దుస్త్యజా దుర్మతిభిర్ యా న జీర్యతి జీర్యతః యో ఽసౌ ప్రాణాన్తికో రోగస్ తాం తృష్ణాం త్యజతః సుఖమ్
మూర్ఖులకు విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టమైన, వృద్ధాప్యంతో కూడినవారికీ వృద్ధాప్యం రాని, ప్రాణాంతక వ్యాధిలాంటి తృష్ణను విడిచినవారికి సుఖం లభిస్తుంది.
జీర్యన్తి జీర్యతః కేశా దన్తా జీర్యన్తి జీర్యతః ధనాశా జీవితాశా చ జీర్యతో ఽపి న జీర్యతి
వృద్ధాప్యంతో జుట్టు పండుతుంది, పళ్ళు పాడవుతాయి. కాని ధనాస, జీవనాస మాత్రం వృద్ధాప్యంతో కూడినవారికీ వృద్ధాప్యం రావు.
యచ్ చ కామసుఖం లోకే యచ్ చ దివ్యం మహత్ సుఖమ్ తృష్ణాక్షయసుఖస్యైతే నార్హన్తి షోడశీం కలామ్
ఈ లోకంలోని అన్ని కామసుఖాలు, దివ్యమైన మహాసుఖాలు కూడా తృష్ణను విడిచిన ఆనందానికి పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతుకూడా సరిపోవు.
ఏవమ్ ఉక్త్వా స రాజర్షిః సదారః ప్రావిశద్ వనమ్ కాలేన మహతా చాయం చచార విపులం తపః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ రాజర్షి తన భార్యతో కలిసి అడవిలోకి వెళ్లి, చాలా కాలం గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
భృగుతుఙ్గే గతిం ప్రాప తపసో ఽన్తే మహాయశాః అనశ్నన్ దేహమ్ ఉత్సృజ్య సదారః స్వర్గమ్ ఆప్తవాన్
తపస్సు ముగిసినప్పుడు, మహాప్రతిష్ఠ గలవాడు భృగుతుంగ పర్వతాన్ని చేరి, ఆహారం తీసుకోకుండా శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, భార్యతో కలిసి స్వర్గాన్ని పొందాడు.
తస్య వంశే మునిశ్రేష్ఠాః పఞ్చ రాజర్షిసత్తమాః యైర్ వ్యాప్తా పృథివీ సర్వా సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః
అతని వంశంలో ఐదుగురు మహర్షులు, రాజర్షులు పుట్టారు. వారు సూర్యుని కిరణాల్లా భూమంతా వ్యాపించారు.
యదోస్ తు వంశం వక్ష్యామి శృణుధ్వం రాజసత్కృతమ్ యత్ర నారాయణో జజ్ఞే హరిర్ వృష్ణికులోద్వహః
ఇప్పుడు యదు వంశాన్ని, రాజులచే గౌరవించబడినదాన్ని వర్ణిస్తాను. అందులోనే నారాయణుడు, హరి, వృష్ణికుల మహిమగా జన్మించాడు.
సుస్థః ప్రజావాన్ ఆయుష్మాన్ కీర్తిమాంశ్ చ భవేన్ నరః యయాతిచరితం నిత్యమ్ ఇదం శృణ్వన్ ద్విజోత్తమాః
యయాతి చరిత్రను ఎవరైనా ఎప్పుడూ వినితే, వారు ఆరోగ్యంగా, సంతానవంతులుగా, దీర్ఘాయుష్మంతులుగా, కీర్తివంతులుగా ఉంటారు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
పురోర్ వంశం వయం సూత శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామ తత్త్వతః ద్రుహ్యస్యానోర్ యదోశ్ చైవ తుర్వసోశ్ చ పృథక్ పృథక్
సూతా! మేము పురువు, ద్రుహ్యు, అను, యదు, తుర్వసు వంశాలను వేరువేరుగా నిజంగా వినాలని కోరుతున్నాము.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః పురోర్ వంశం మహాత్మనః విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ ప్రథమం వదతో మమ
మునిశ్రేష్ఠులారా! మీరు శ్రద్ధగా వినండి. నేను పురువు వంశాన్ని, ఆ మహాత్ముడి వంశాన్ని, మొదటి నుండి క్రమంగా, పూర్తిగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
పురోః పుత్రః సువీరో ఽభూన్ మనస్యుస్ తస్య చాత్మజః రాజా చాభయదో నామ మనస్యోర్ అభవత్ సుతః
పురువుకు సువీరుడు అనే పరాక్రమీ కుమారుడు జన్మించాడు. సువీరునికి మనస్యుడు పుట్టాడు. మనస్యునికి అభయదుడు అనే రాజు కుమారుడిగా జన్మించాడు.
తథైవాభయదస్యాసీత్ సుధన్వా నామ పార్థివః సుధన్వనః సుబాహుశ్ చ రౌద్రాశ్వస్ తస్య చాత్మజః
అభయదునికి సుధన్వుడు అనే రాజు కుమారుడు. సుధన్వునికి సుబాహుడు పుట్టాడు. సుబాహునికి రౌద్రాశ్వుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.
రౌద్రాశ్వస్య దశార్ణేయుః కృకణేయుస్ తథైవ చ కక్షేయుస్థణ్డిలేయుశ్ చ సన్నతేయుస్ తథైవ చ
రౌద్రాశ్వునికి దశార్ణేయుడు, కృకణేయుడు, కాక్షేయుడు, స్థండిలేయుడు, సన్నతేయుడు అనే కుమారులు పుట్టారు.
ఋచేయుశ్ చ జలేయుశ్ చ స్థలేయుశ్ చ మహాబలః ధనేయుశ్ చ వనేయుశ్ చ పుత్రకాశ్ చ దశ స్త్రియః
అలాగే ఋచేయుడు, జలేయుడు, మహాబలుడు అయిన స్థలేయుడు, ధనేయుడు, వనేయుడు—ఇలా పది మంది కుమారులు, పది మంది కుమార్తెలు కూడా పుట్టారు.
భద్రా శూద్రా చ మద్రా చ శలదా మలదా తథా ఖలదా చ తతో విప్రా నలదా సురసాపి చ
భద్రా, శూద్రా, మద్రా, శలదా, మలదా, ఖలదా, విప్రా, నలదా, సురసా, గోచపలా—ఇవే ఆ పది మంది కుమార్తెలు.
తథా గోచపలా చ స్త్రీరత్నకూటా చ తా దశ ఋషిర్ జాతో ఽత్రివంశే చ తాసాం భర్తా ప్రభాకరః
అలాగే గోచపలా, స్త్రీరత్నకూటా—ఇలా పది మంది కుమార్తెలు. అత్రివంశంలో ఒక ఋషి జన్మించాడు. ఆ పది మందికి ప్రభాకరుడు భర్తగా అయ్యాడు.
భద్రాయాం జనయామ్ ఆస సుతం సోమం యశస్వినమ్ స్వర్భానునా హతే సూర్యే పతమానే దివో మహీమ్
భద్రా ద్వారా ప్రభాకరుడు యశస్సుగల సోముని కుమారుడిగా పొందాడు. ఆ సమయంలో స్వర్భాను సూర్యుని దెబ్బతీయగా, సూర్యుడు ఆకాశం నుండి భూమికి పడిపోతున్నాడు.
తమోభిభూతే లోకే చ ప్రభా యేన ప్రవర్తితా స్వస్తి తే ఽస్త్వ్ ఇతి చోక్త్వా వై పతమానో దివాకరః
ప్రపంచం అంతా చీకటిలో మునిగిపోయినప్పుడు, ఆ కుమారుడు వెలుగును ప్రసాదించాడు. పడిపోతున్న సూర్యుడు, 'నీకు మంగళం కలగాలి' అని పలికాడు.
వచనాత్ తస్య విప్రర్షేర్ న పపాత దివో మహీమ్ అత్రిశ్రేష్ఠాని గోత్రాణి యశ్ చకార మహాతపాః
ఆ విప్రర్షి మాట వల్ల సూర్యుడు ఆకాశం నుండి భూమికి పడిపోలేదు. మహాతపస్వి అత్రి గొప్ప వంశాలను స్థాపించాడు.