యత్ పురా విహితం కర్మ ప్రాణినా సాధ్వ్ అసాధు వా ఫలం తదనురోధేన ప్రాప్యతే ఽపి భవాన్తరే
ప్రాణి గతంలో చేసిన పనులు, మంచివైనా చెడ్డవైనా, వాటి ఫలితాలు తప్పక వస్తాయి, ఇంకో జన్మలోనైనా.
స్వదోష ఏవ తత్ పిత్రా పరిహర్తవ్య ఆదరాత్ తాదృగ్ ఏవ ఫలం తు స్యాద్ యాదృగ్ ఆచరితం పురా
తండ్రి తన తప్పులను జాగ్రత్తగా నివారించాలి; గతంలో చేసినట్టు ఫలితం తప్పక వస్తుంది.
తస్మాత్ తద్దానసంబన్ధం స్వవంశానుగతం పితా కరోతి శేషం దైవేన యద్ భావ్యం తద్ భవిష్యతి
అందుకే, తండ్రి తన వంశానుసారం సంబంధాన్ని ఏర్పరుస్తాడు; మిగతాదంతా విధి ప్రకారం జరుగుతుంది—ఏది జరగాలో అది జరుగుతుంది.
తచ్ ఛ్రుత్వా దుహితుర్ వాక్యం త్వష్టుః పుత్రాయ భీషణామ్ విశ్వరూపాయ తాం ప్రాదాద్ విష్టిం లోకభయంకరీమ్
తన కుమార్తె మాటలు విని, త్వష్టుడు భయంకరమైన, లోకానికి భయాన్ని కలిగించే విష్టిని తన కుమారుడు విశ్వరూపునికి ఇచ్చాడు.
విశ్వరూపో ఽపి తద్వచ్ చ భీషణో భీషణాకృతిః ఏవం మిథః సంచరతోః శీలరూపసమానయోః
విశ్వరూపుడు కూడా అంతే భయంకరుడు, భయానక రూపంతో ఉండేవాడు. ఇద్దరూ కలసి జీవించేటప్పుడు వారి స్వభావం, రూపం ఒకేలా ఉండేవి.
ప్రీతిః కదాచిద్ వైషమ్యం దంపత్యోర్ అభవన్ మిథః గణ్డో నామాభవత్ పుత్రో హ్య్ అతిగణ్డస్ తథైవ చ
కొన్నిసార్లు వారిద్దరి మధ్య ప్రేమ ఉండేది, మరికొన్నిసార్లు కలహం. వారికి గండ అనే కుమారుడు, అతిగండ అనే మరొక కుమారుడు పుట్టారు.
రక్తాక్షః క్రోధనశ్ చైవ వ్యయో దుర్ముఖ ఏవ చ తేభ్యః కనీయాన్ అభవద్ ధర్షణో నామ పుణ్యభాక్
రక్తవర్ణ కళ్ళు, కోపం, వ్యర్థ వ్యయం, చెడు మాటలు—వీటితో కూడినవారు. వారిలో చిన్నవాడు ధర్షణుడు, పుణ్యఫలం పొందినవాడు.
సుతః సుశీలః సుభగః శాన్తః శుద్ధమతిః శుచిః స కదాచిద్ యమగృహం ద్రష్టుం మాతులమ్ అభ్యగాత్
ఒక కుమారుడు మంచి స్వభావం గలవాడు, అదృష్టవంతుడు, శాంతుడు, పవిత్రమైన మనస్సు కలవాడు, శుభ్రుడూ. ఒకసారి అతడు యమలోకానికి తన మామను దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
స దదర్శ బహూఞ్ జన్తూన్ స్వర్గస్థాన్ ఇవ దుఃఖినః స మాతులం తు పప్రచ్ఛ నత్వా ధర్మం సనాతనమ్
అక్కడ అతడు అనేక జీవులను చూశాడు, వారు స్వర్గంలో ఉన్నట్లే బాధపడుతూ ఉండేవారు. తరువాత, నమస్కరించి, తన మామను శాశ్వత ధర్మం గురించి అడిగాడు.
క ఇమే సుఖినస్ తాత పచ్యన్తే నరకే చ కే
తండ్రీ, వీరిలో ఎవరు సుఖంగా ఉన్నారు? నరకంలో ఎవరు శిక్షలు అనుభవిస్తున్నారు?
ఏవం పృష్టో ధర్మరాజః సర్వం ప్రాహ యథార్థవత్ తత్కర్మణాం గతిం సర్వామ్ అశేషేణ న్యవేదయత్
అలా అడిగినప్పుడు, ధర్మరాజు నిజాయితీగా ప్రతీ విషయం వివరించాడు; అన్ని కర్మల ఫలితాలను పూర్తిగా చెప్పాడు.
విహితస్య న కుర్వన్తి యే కదాచిద్ అతిక్రమమ్ న తే పశ్యన్తి నిరయం కదాచిద్ అపి మానవాః
ఎవరైతే నియమించిన పనులను ఎప్పుడూ అతిక్రమించరు, వారు ఎప్పుడూ నరకాన్ని చూడరు, ఓ మనుష్యులారా.
న మానయన్తి యే శాస్త్రం నాచారం న బహుశ్రుతాన్ విహితాతిక్రమం కుర్యుర్ యే తే నరకగామినః
శాస్త్రాలను, సద్ఆచారాన్ని, పండితులను గౌరవించని వారు, నిషిద్ధమైన పనులు చేసే వారు నరకానికి పోవాల్సిందే.
స తు శ్రుత్వా ధర్మవాక్యం హర్షణః పునర్ అబ్రవీత్
ధర్మవాక్యాన్ని వినిన హర్షణుడు ఆనందంతో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
పితా త్వాష్ట్రో భీషణశ్ చ మాతా విష్టిశ్ చ భీషణా భ్రాతరశ్ చ మహాత్మానో యేన తే శాన్తబుద్ధయః
నీ తండ్రి త్వష్టా భయంకరుడు, తల్లి విష్టి కూడా భయపెట్టేవాడే. నీ అన్నదమ్ములు గొప్ప మనసు కలవారు. వాళ్ల వల్లే నీ మనస్సు శాంతించింది.
సురూపాశ్ చ భవిష్యన్తి నిర్దోషా మఙ్గలప్రదాః తన్ మే కర్మ వదస్వాద్య తత్కర్తాస్మి సురోత్తమ
వాళ్లు అందంగా, నిష్కళంకంగా, మంగళాన్ని ప్రసాదించే వారవుతారు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! నేను చేయదగిన కార్యాన్ని నీవు చెప్పు, నేను తప్పక చేస్తాను.
అన్యథా తాన్ న గచ్ఛేయమ్ ఇత్య్ ఉక్తః ప్రాహ ధర్మరాట్ హర్షణం శుద్ధబుద్ధిం తం హర్షణో ఽసి న సంశయః
లేకపోతే వాళ్ల దగ్గరకు నేను చేరుకోలేను. అలా అన్న ధర్మరాజు, 'హర్షణా! నీ మనస్సు పవిత్రంగా ఉంది. నీవు నిజంగా హర్షణుడివే, ఇందులో సందేహం లేదు' అని చెప్పాడు.
బహవః స్యుః సుతాః కేచిన్ నైవ తే కులతన్తవః ఏక ఏవ సుతః కశ్చిద్ యేన తద్ ధ్రియతే కులమ్
కొంతమంది కుమారులు ఉండొచ్చు, కానీ అందరూ వంశాన్ని కొనసాగించరు. ఒక్క కుమారుడే వంశాన్ని నిలబెడతాడు.
కులస్యాధారభూతో యో యః పిత్రోః ప్రియకారకః యః పూర్వజాన్ ఉద్ధరతి స పుత్రస్ త్వ్ ఇతరో గదః
వంశానికి ఆధారంగా ఉండి, తల్లిదండ్రులకు ప్రీతిగా ఉండి, పూర్వీకులను ఉద్ధరించేవాడే కుమారుడు. మిగతావాడు వ్యాధిలాంటివాడు.
యస్మాత్ త్వయానురూపం మే ప్రోక్తం మాతామహ ప్రియమ్ తస్మాత్ త్వం గౌతమీం గచ్ఛ స్నాత్వా నియతమానసః
మామయ్యా! నీవు నాకు అనుకూలంగా, హృదయానికి హాయిగా మాట్లాడావు. అందుకే, స్నానం చేసి, నియమితమైన మనస్సుతో గౌతమీ దగ్గరకు వెళ్ళు.
స్తుహి విష్ణుం జగద్యోనిం శాన్తం ప్రీతేన చేతసా స తు ప్రీతో యది భవేత్ సర్వమ్ ఇష్టం ప్రదాస్యతి
ప్రపంచానికి మూలమైన, శాంత స్వరూపుడైన విష్ణువును ఆనందభరితమైన హృదయంతో స్తుతించు. ఆయన సంతోషిస్తే, కావలసినదంతా ప్రసాదిస్తాడు.
ఇతి శ్రుత్వా ధర్మవాక్యం హర్షణో గౌతమీం యయౌ శుచిస్ తుష్టావ దేవేశం హరిం ప్రీతో ఽభవద్ ధరిః
ఈ ధర్మవాక్యాన్ని విన్న హర్షణుడు పవిత్రుడై గౌతమీకి వెళ్లి దేవతల అధిపతియైన హరిని స్తుతించాడు. హరి సంతోషించాడు.
హర్షణాయ తతః ప్రాదాత్ కులభద్రం తతస్ తు సః సర్వాభద్రప్రశమనపూర్వకం భద్రమ్ అస్తు తే
అంతట హరిదేవుడు హర్షణుడికి వంశాభద్రతను ప్రసాదించాడు. అన్ని అపశకునాలను తొలగించి, 'నీకు మంగళం కలుగుగాక' అని ఆశీర్వదించాడు.
తద్ భద్రా ప్రోచ్యతే విష్టిః పితా భద్రస్ తథా సుతాః తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం భద్రతీర్థం తద్ ఉచ్యతే
అందుకే విష్టిని భద్రగా, తండ్రిని భద్రంగా, కుమారులను కూడా భద్రంగా అంటారు. అప్పటి నుంచి ఆ తీర్థాన్ని భద్రతీర్థం అని పిలుస్తారు.
సర్వమఙ్గలదం పుంసాం తత్ర భద్రపతిర్ హరిః తత్తీర్థసేవినాం పుంసాం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ మఙ్గలైకనిధిః సాక్షాద్ దేవదేవో జనార్దనః
అక్కడ భద్రపతి అయిన హరి అందరికీ మంగళాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఆ తీర్థాన్ని సేవించే వారికి అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి. మంగళానికి నిలయమైన దేవదేవుడు జనార్దనుడు అక్కడ ప్రత్యక్షంగా ఉంటాడు.
పతత్రితీర్థమ్ ఆఖ్యాతం రోగఘ్నం పాపనాశనమ్ తస్య శ్రవణమాత్రేణ కృతకృత్యో భవేన్ నరః
పతత్రితీర్థం అని పిలవబడే ఈ స్థలం రోగాలను, పాపాలను నశింపజేస్తుంది. దాని పేరు వినడమే మనిషికి పరిపూర్ణతను ఇస్తుంది.
బభూవతుః కశ్యపస్య సుతావ్ అరుణావ్ ఈశ్వరౌ సంపాతిశ్ చ జటాయుశ్ చ సంభవేతాం తదన్వయే
కశ్యపునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. వారు అరుణుడు, సంపాతి అనే ఇద్దరూ దైవస్వరూపులు. ఆ వంశంలో సంపాతి, జటాయువు జన్మించారు.
తార్క్ష్యప్రజాపతేః పుత్రావ్ అరుణో గరుడస్ తథా తదన్వయే సంభూతః చ సంపాతిః పతగోత్తమః
తార్క్ష్యప్రజాపతికి అరుణుడు, గరుత్మంతుడు కుమారులు. ఆ వంశంలోనే పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన సంపాతి పుట్టాడు.
జటాయుర్ ఇతి విఖ్యాతో హ్య్ అపరః సోదరో ఽనుజః అన్యోన్యస్పర్ధయా యుక్తావ్ ఉన్మత్తౌ స్వబలేన తౌ
మరొకడు జటాయువు అని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, అతను తమ్ముడు. ఇద్దరూ పరస్పర పోటీతో, తమ బలంతో మత్తులో ఉండేవారు.
సంజగ్మతుర్ దినకరం నమస్కర్తుం విహాయసి యావత్ సూర్యస్య సామీప్యం ప్రాప్తౌ తౌ విహగోత్తమౌ
ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ పక్షులు ఆకాశంలోకి ఎగిరి, సూర్యునికి నమస్కరించడానికి వెళ్లారు. వారు సూర్యుని సమీపానికి చేరుకున్నారు.