కదాచిద్ బాలరూపేణ ఏవం చరతి పాపకృత్ యత్రాస్తే బ్రాహ్మణో విద్వాఞ్ శాకల్యో మునిసత్తమః
కొన్నిసార్లు బాలుడి రూపంలో కూడా ఉంటాడు. ఇలా ఆ పాపకారి, పండితుడైన శాకల్యుడు ఉన్న చోట తిరుగుతూ ఉంటాడు.
తమ్ ఆయాతి మహాపాపీ పరశూ రాక్షసాధమః శుచిష్మన్తం ద్విజశ్రేష్ఠం పరశుర్ నిత్యమ్ ఏవ చ
ఆ పరశు అనే దుష్ట రాక్షసుడు, పవిత్రుడైన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడైన శాకల్యుని దగ్గరకు మళ్లీ మళ్లీ వస్తూ ఉండేవాడు.
నేతుం హన్తుం ప్రవృత్తో ఽపి న శశాక స పాపకృత్ స కదాచిద్ ద్విజశ్రేష్ఠో దేవాన్ అభ్యర్చ్య యత్నతః
అతడిని తీసుకెళ్లాలని, హత్య చేయాలని ప్రయత్నించినా, ఆ పాపకారి సాధించలేకపోయాడు. ఒకసారి ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు, దేవతలను శ్రద్ధగా పూజించి—
భోక్తుకామః కిలాయాతస్ తత్రాయాత్ పరశుర్ మునే బ్రహ్మరూపధరో భూత్వా శిథిలః పలితో ఽబలీ కన్యామ్ ఆదాయ కాంచిచ్ చ శాకల్యం వాక్యమ్ అబ్రవీత్
ఆహారం కోసం పరశు అక్కడికి వచ్చాడు, మునీంద్రా! అతడు బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, బలహీనంగా, తెల్లజుట్టుతో, శక్తిలేని వృద్ధుడిగా, ఒక యువతిని తీసుకుని వచ్చి, శాకల్యునితో ఇలా అన్నాడు—
భోజనస్యార్థినం విద్ధి మాం చ కన్యామ్ ఇమాం ద్విజ ఆతిథ్యకాలే సంప్రాప్తం కృతకృత్యో ఽసి మానద
బ్రాహ్మణా, నన్ను ఆహారం కోరువాడిగా, ఈ యువతిని కూడా అలాగే తెలుసుకో. అతిథి కాలంలో మేము వచ్చినందుకు, నీవు పూర్ణంగా ధర్మాన్ని నెరవేర్చినవాడవు, గౌరవించేవాడవు.
త ఏవ ధన్యా లోకే ఽస్మిన్ యేషామ్ అతిథయో గృహాత్ పూర్ణాభిలాషా నిర్యాన్తి జీవన్తో ఽపి మృతాః పరే
ఈ లోకంలో నిజంగా ధన్యులు వారు, వారి ఇంటి అతిథులు సంతృప్తితో, కోరినది పొందినవారిగా, బ్రతికినా, చనిపోయినా వెళ్లగలిగితే.
భోజనే తూపవిష్టే తు ఆత్మార్థం కల్పితం తు యత్ అతిథిభ్యస్ తు యో దద్యాద్ దత్తా తేన వసుంధరా
భోజనానికి కూర్చున్నప్పుడు మన కోసం పెట్టుకున్నది ఎవరో అతిథులకు ఇస్తే, ఆ దానంతో భూమి అంతా దానం చేసినట్లే.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా తు శాకల్యో దదామీత్య్ ఏవమ్ అబ్రవీత్ ఆసనే చోపవేశ్యాథాజ్ఞానాత్ తం పరశుం ద్విజమ్
ఇది విని శాకल्यుడు, 'నేను ఇస్తాను' అని చెప్పాడు. తరువాత అతన్ని ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, ఆ ఆజ్ఞ ప్రకారం పరశువుకు కర్రను ఇచ్చాడు.
యథాన్యాయం పూజయిత్వా శాకల్యో భోజనం దదౌ ఆపోశనం కరే కృత్వా పరశుర్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
శాకల్యుడిని యథావిధిగా సత్కరించి, భోజనం ఇచ్చాడు. చేతులు కడిగి, పరశువు ఇలా అన్నాడు.
దూరాద్ అభ్యాగతం శ్రాన్తమ్ అనుగచ్ఛన్తి దేవతాః తస్మింస్ తృప్తే తు తృప్తాః స్యుర్ అతృప్తే తు విపర్యయః
దూరం నుంచి అలసిపోయి వచ్చినవాడిని దేవతలు అనుసరిస్తారు. అతను తృప్తిగా ఉంటే వారు కూడా సంతృప్తి చెందుతారు; అతను తృప్తి చెందకపోతే, విరుద్ధం జరుగుతుంది.
అతిథిశ్ చాపవాదీ చ ద్వావ్ ఏతౌ విశ్వబాన్ధవౌ అపవాదీ హరేత్ పాపమ్ అతిథిః స్వర్గసంక్రమః
అతిథి, అపవాదుడు—ఈ ఇద్దరూ అందరికీ బంధువులే. అపవాదుడు పాపాన్ని పోగొట్టేస్తాడు, అతిథి స్వర్గానికి మార్గం కల్పిస్తాడు.
అభ్యాగతం పథి శ్రాన్తం సావజ్ఞం యో ఽభివీక్షతే తత్క్షణాద్ ఏవ నశ్యన్తి తస్య ధర్మయశఃశ్రియః
దారిలో అలసిపోయి వచ్చినవాడిని ఎవడు తక్కువగా చూస్తాడో, వెంటనే అతని ధర్మం, యశస్సు, ఐశ్వర్యం నశించిపోతాయి.
తస్మాద్ అభ్యాగతః శ్రాన్తో యాచే ఽహం త్వాం ద్విజోత్తమ దాస్యసే యది మే కామం తద్ భోక్ష్యే ఽహం న చాన్యథా
కాబట్టి, ద్విజోత్తమా! నేను అలసిపోయి నీ వద్దకు వచ్చాను. నేను అడిగినది నీవు ఇస్తేనే భోజనం చేస్తాను, లేనిపక్షంలో కాదు.
దత్తమ్ ఇత్య్ ఏవ శాకల్యో భుఙ్క్ష్వేత్య్ ఏవాహ రాక్షసమ్ తతః ప్రోవాచ పరశుర్ అహం రాక్షససత్తమః
'ఇచ్చాను' అన్నాడు శాకల్యుడు. 'తిను' అన్నాడు రాక్షసుడు. అప్పుడు పరశువు ఇలా అన్నాడు: 'నేను రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడిని.'
నాహం ద్విజస్ తవ రిపుర్ న వృద్ధః పలితః కృశః బహూని మే వ్యతీతాని వర్షాణి త్వాం ప్రపశ్యతః
'నేను ద్విజుడు కాదు, నీ శత్రువు కాదు, వృద్ధుడూ కాదు, పొడవుగా తెల్లజుట్టు గలవాడూ కాదు, బలహీనుడూ కాదు. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా నిన్ను చూస్తున్నాను.'
శుష్యన్తి మమ గాత్రాణి గ్రీష్మే స్వల్పోదకం యథా తస్మాన్ నేష్యే సానుగం త్వాం భక్షయిష్యే ద్విజోత్తమ
'వేసవిలో నీరు తక్కువగా ఉండగా శరీరం ఎండిపోతుందిగా, అలాగే నా అవయవాలు ఎండిపోతున్నాయి. అందుకే, నిన్ను నీ అనుచరులతో పాటు తీసుకెళ్లి తినేస్తాను, ద్విజోత్తమా!'
శ్రుత్వా పరశువాక్యం తచ్ ఛాకల్యో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
పరశువు మాటలు విని, శాకల్యుడు ఇలా అన్నాడు.
యే మహాకులసంభూతా విజ్ఞాతసకలాగమాః తత్ ప్రతిశ్రుతమ్ అభ్యేతి న జాత్వ్ అత్ర విపర్యయమ్
మహా కుటుంబాల్లో పుట్టి, అన్ని శాస్త్రాలు తెలిసినవారు ఏది వాగ్దానం చేస్తారో దాన్ని తప్పక నెరవేర్చుతారు; ఇందులో ఎప్పుడూ మార్పు ఉండదు.
యథోచితం కురు సఖే తథాపి శృణు మే వచః నిహన్తుమ్ అప్య్ ఉద్యతేషు వక్తవ్యం హితమ్ ఉత్తమైః
'స్నేహితా! యథావిధిగా చేయు. అయినా నా మాట విను. చావు దగ్గర ఉన్నా కూడా, మేలైనవారు శ్రేయస్సు కోసం చెప్పాలి.'
బ్రాహ్మణో ఽహం వజ్రతనుః సర్వతో రక్షకో హరిః పాదౌ రక్షతు మే విష్ణుః శిరో దేవో జనార్దనః
'నేను బ్రాహ్మణుడిని, నా శరీరం వజ్రంలా బలంగా ఉంది. హరి అన్ని వైపులా నన్ను కాపాడుతున్నాడు. విష్ణువు నా పాదాలను, జనార్దనుడు నా తలను రక్షించుగాక.'
బాహూ రక్షతు వారాహః పృష్ఠం రక్షతు కూర్మరాట్ హృదయం రక్షతాత్ కృష్ణో హ్య్ అఙ్గులీ రక్షతాన్ మృగః
'వారాహుడు నా భుజాలను, కూర్మరాజు నా వెన్నెముకను, కృష్ణుడు నా హృదయాన్ని, మృగం నా వేళ్లను రక్షించుగాక.'
ముఖం రక్షతు వాగీశో నేత్రే రక్షతు పక్షిగః శ్రోత్రం రక్షతు విత్తేశః సర్వతో రక్షతాద్ భవః నానాపత్స్వ్ ఏకశరణం దేవో నారాయణః స్వయమ్
'వాగీశుడు నా నోటిని, పక్షిరాజు నా కళ్లను, కుబేరుడు నా చెవులను, శివుడు అన్ని వైపులా నన్ను కాపాడుగాక. ఎన్నో కష్టాల్లో దేవుడు నారాయణుడు నాకు ఒక్కటే ఆశ్రయం.'
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు శాకల్యో నయ వా భక్ష వా సుఖమ్ మాం రాక్షసేన్ద్ర పరశో త్వమ్ ఇదానీమ్ అతన్ద్రితః
ఇలా చెప్పి, శాకల్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాక్షసేంద్ర పరశూ! నన్ను వెంట తీసుకెళ్ళు లేదా నీ ఇష్టం వచ్చినట్లు తిను. ఇక ఆలస్యం చేయకు.'
రాక్షసస్ తస్య వచనాద్ భక్షణాయ సముద్యతః నాస్త్య్ ఏవ హృదయే నూనం పాపినాం కరుణాకణః
అతని మాట విని, రాక్షసుడు తినడానికి సిద్ధమయ్యాడు. దుష్టుల హృదయంలో కనీసం కరుణ చుక్క కూడా ఉండదు.
దంష్ట్రాకరాలవదనో గత్వా తస్యాన్తికం తదా బ్రాహ్మణం తం నిరీక్ష్యైవం పరశుర్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
పెద్ద దవడలు, భయంకరమైన ముఖంతో పరశురుడు అక్కడికి వెళ్లి, అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
శఙ్ఖచక్రగదాపాణిం త్వాం పశ్యే ఽహం ద్విజోత్తమ సహస్రపాదశిరసం సహస్రాక్షకరం విభుమ్
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! నేను నిన్ను శంఖం, చక్రం, గదను పట్టుకుని, వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి చేతులు కలిగిన పరమేశ్వరుడిగా చూస్తున్నాను.
సర్వభూతైకనిలయం ఛన్దోరూపం జగన్మయమ్ త్వామ్ అద్య విప్ర పశ్యామి నాస్తి తే పూర్వకం వపుః
ఓ బ్రాహ్మణా! నిన్ను నేను ఈ రోజు అన్ని జీవులకు ఆధారంగా, వేద స్వరూపంగా, జగత్తునంతా వ్యాపించి ఉన్నవాడిగా చూస్తున్నాను. నీకు ముందు మరొక రూపం లేదు.
తస్మాత్ ప్రసాదయే విప్ర త్వమ్ ఏవ శరణం భవ జ్ఞానం దేహి మహాబుద్ధే తీర్థం బ్రూహ్య్ అఘనిష్కృతిమ్
కాబట్టి, ఓ బ్రాహ్మణా! నేను నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను. నీవే నాకు ఆశ్రయం కావాలి. ఓ మహాబుద్ధిశాలి! నాకు జ్ఞానం ఇవ్వు. పాపాలు పోవడానికి ఏ తీర్థం చెప్పు.
మహతాం దర్శనం బ్రహ్మఞ్ జాయతే నహి నిష్ఫలమ్ ద్వేషాద్ అజ్ఞానతో వాపి ప్రసఙ్గాద్ వా ప్రమాదతః
మహానుభావులను చూడటం ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు, ఓ బ్రాహ్మణా! ద్వేషంతో అయినా, అజ్ఞానంతో అయినా, యాదృచ్ఛికంగా అయినా, నిర్లక్ష్యంగా అయినా, ఫలితం తప్పకుండా కలుగుతుంది.
అయసః స్పర్శసంస్పర్శో రుక్మత్వాయైవ జాయతే
ఒకటి మరొకదాన్ని తాకినప్పుడు, ఇనుము కూడా బంగారమవుతుంది.