న మన్యుతీర్థసదృశం పావనం హి మహామునే యత్ర సాక్షాన్ మన్యురూపీ సర్వదా శంకరః స్థితః తత్ర స్నానం చ దానం చ స్మరణం సర్వకామదమ్
మహామునీ, మన్యుతీర్థానికి సమానంగా పవిత్రతనిచ్చే స్థలం మరొకటి లేదు. అక్కడ శంకరుడు మన్యురూపంలో ఎల్లప్పుడూ ఉన్నాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, స్మరించటం అన్నీ సమస్త కోరికలను తీరుస్తాయి.
సారస్వతం నామ తీర్థం సర్వకామప్రదం శుభమ్ భుక్తిముక్తిప్రదం నౄణాం సర్వపాపప్రణాశనమ్
సారస్వతం అనే పవిత్రతీర్థం ఉంది. అది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, శుభప్రదంగా ఉంటుంది, భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది, అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
సర్వరోగప్రశమనం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ తత్రేమం శృణు వృత్తాన్తం విస్తరేణాథ నారద
అది అన్ని వ్యాధులను పోగొట్టి, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. నారదా, అక్కడ జరిగిన ఈ కథను ఇప్పుడు విస్తృతంగా విను.
పుష్పోత్కటాత్ పూర్వభాగే పర్వతో లోకవిశ్రుతః శుభ్రో నామ గిరిశ్రేష్ఠో గౌతమ్యా దక్షిణే తటే
పుష్పోత్కటానికి తూర్పున, లోకంలో ప్రసిద్ధమైన శుభ్ర అనే ఉత్తమమైన పర్వతం ఉంది. అది గౌతమీ నది దక్షిణ తీరంలో ఉంది.
శాకల్య ఇతి విఖ్యాతో మునిః పరమనైష్ఠికః తస్మిఞ్ శుభ్రే పుణ్యగిరౌ తపస్ తేపే హ్య్ అనుత్తమమ్
ఆ పవిత్రమైన శుభ్ర పర్వతంపై, శాకల్యుడు అనే మహర్షి, పరమమైన వైరాగ్యంతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, అతి ఉత్తమమైన తపస్సు చేశాడు.
తపస్యన్తం ద్విజశ్రేష్ఠం గౌతమీతీరమ్ ఆశ్రితమ్ సర్వే భూతగణా నిత్యం ప్రణమన్తి స్తువన్తి తమ్
ఆ గౌతమీ తీరంలో తపస్సు చేస్తున్న ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని, అన్ని భూతగణాలు ఎప్పుడూ నమస్కరించి, స్తుతిస్తూ ఉంటాయి.
అగ్నిశుశ్రూషణపరం వేదాధ్యయనతత్పరమ్ ఋషిగన్ధర్వసుమనఃసేవితే తత్ర పర్వతే
అతడు అగ్నికి సేవ చేయడంలో, వేదపఠనంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు. ఆ పర్వతంలో ఋషులు, గంధర్వులు, దేవతలు అతనికి సేవ చేసేవారు.
తస్మిన్ గిరౌ మహాపుణ్యే దేవద్విజభయంకరః యజ్ఞద్వేషీ బ్రహ్మహన్తా పరశుర్ నామ రాక్షసః
ఆ మహాపుణ్య పర్వతంలో దేవతలకు, ద్విజులకు భయానకుడైన పరశు అనే రాక్షసుడు ఉండేవాడు. అతడు యజ్ఞాలను ద్వేషించేవాడు, బ్రాహ్మణులను హతమార్చేవాడు.
కామరూపీ విచరతి నానారూపధరో వనే క్షణం చ బ్రహ్మరూపేణ కదాచిద్ వ్యాఘ్రరూపధృక్
అతడు కావాలనుకుంటే ఏ రూపమైనా ధరించి అడవిలో సంచరిస్తాడు. కొన్నిసార్లు బ్రాహ్మణుడిగా, మరికొన్ని సార్లు పులిరూపంలో కనిపించేవాడు.
కదాచిద్ దేవరూపేణ కదాచిత్ పశురూపధృక్ కదాచిత్ ప్రమదారూపః కదాచిన్ మృగరూపతః
కొన్నిసార్లు దేవతారూపంలో, మరికొన్ని సార్లు జంతురూపంలో, మరొకసారి స్త్రీగా, ఇంకొకసారి మృగరూపంలో కనిపించేవాడు.
కదాచిద్ బాలరూపేణ ఏవం చరతి పాపకృత్ యత్రాస్తే బ్రాహ్మణో విద్వాఞ్ శాకల్యో మునిసత్తమః
కొన్నిసార్లు బాలుడి రూపంలో కూడా ఉంటాడు. ఇలా ఆ పాపకారి, పండితుడైన శాకల్యుడు ఉన్న చోట తిరుగుతూ ఉంటాడు.
తమ్ ఆయాతి మహాపాపీ పరశూ రాక్షసాధమః శుచిష్మన్తం ద్విజశ్రేష్ఠం పరశుర్ నిత్యమ్ ఏవ చ
ఆ పరశు అనే దుష్ట రాక్షసుడు, పవిత్రుడైన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడైన శాకల్యుని దగ్గరకు మళ్లీ మళ్లీ వస్తూ ఉండేవాడు.
నేతుం హన్తుం ప్రవృత్తో ఽపి న శశాక స పాపకృత్ స కదాచిద్ ద్విజశ్రేష్ఠో దేవాన్ అభ్యర్చ్య యత్నతః
అతడిని తీసుకెళ్లాలని, హత్య చేయాలని ప్రయత్నించినా, ఆ పాపకారి సాధించలేకపోయాడు. ఒకసారి ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు, దేవతలను శ్రద్ధగా పూజించి—
భోక్తుకామః కిలాయాతస్ తత్రాయాత్ పరశుర్ మునే బ్రహ్మరూపధరో భూత్వా శిథిలః పలితో ఽబలీ కన్యామ్ ఆదాయ కాంచిచ్ చ శాకల్యం వాక్యమ్ అబ్రవీత్
ఆహారం కోసం పరశు అక్కడికి వచ్చాడు, మునీంద్రా! అతడు బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, బలహీనంగా, తెల్లజుట్టుతో, శక్తిలేని వృద్ధుడిగా, ఒక యువతిని తీసుకుని వచ్చి, శాకల్యునితో ఇలా అన్నాడు—
భోజనస్యార్థినం విద్ధి మాం చ కన్యామ్ ఇమాం ద్విజ ఆతిథ్యకాలే సంప్రాప్తం కృతకృత్యో ఽసి మానద
బ్రాహ్మణా, నన్ను ఆహారం కోరువాడిగా, ఈ యువతిని కూడా అలాగే తెలుసుకో. అతిథి కాలంలో మేము వచ్చినందుకు, నీవు పూర్ణంగా ధర్మాన్ని నెరవేర్చినవాడవు, గౌరవించేవాడవు.
త ఏవ ధన్యా లోకే ఽస్మిన్ యేషామ్ అతిథయో గృహాత్ పూర్ణాభిలాషా నిర్యాన్తి జీవన్తో ఽపి మృతాః పరే
ఈ లోకంలో నిజంగా ధన్యులు వారు, వారి ఇంటి అతిథులు సంతృప్తితో, కోరినది పొందినవారిగా, బ్రతికినా, చనిపోయినా వెళ్లగలిగితే.
భోజనే తూపవిష్టే తు ఆత్మార్థం కల్పితం తు యత్ అతిథిభ్యస్ తు యో దద్యాద్ దత్తా తేన వసుంధరా
భోజనానికి కూర్చున్నప్పుడు మన కోసం పెట్టుకున్నది ఎవరో అతిథులకు ఇస్తే, ఆ దానంతో భూమి అంతా దానం చేసినట్లే.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా తు శాకల్యో దదామీత్య్ ఏవమ్ అబ్రవీత్ ఆసనే చోపవేశ్యాథాజ్ఞానాత్ తం పరశుం ద్విజమ్
ఇది విని శాకल्यుడు, 'నేను ఇస్తాను' అని చెప్పాడు. తరువాత అతన్ని ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, ఆ ఆజ్ఞ ప్రకారం పరశువుకు కర్రను ఇచ్చాడు.
యథాన్యాయం పూజయిత్వా శాకల్యో భోజనం దదౌ ఆపోశనం కరే కృత్వా పరశుర్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
శాకల్యుడిని యథావిధిగా సత్కరించి, భోజనం ఇచ్చాడు. చేతులు కడిగి, పరశువు ఇలా అన్నాడు.
దూరాద్ అభ్యాగతం శ్రాన్తమ్ అనుగచ్ఛన్తి దేవతాః తస్మింస్ తృప్తే తు తృప్తాః స్యుర్ అతృప్తే తు విపర్యయః
దూరం నుంచి అలసిపోయి వచ్చినవాడిని దేవతలు అనుసరిస్తారు. అతను తృప్తిగా ఉంటే వారు కూడా సంతృప్తి చెందుతారు; అతను తృప్తి చెందకపోతే, విరుద్ధం జరుగుతుంది.
అతిథిశ్ చాపవాదీ చ ద్వావ్ ఏతౌ విశ్వబాన్ధవౌ అపవాదీ హరేత్ పాపమ్ అతిథిః స్వర్గసంక్రమః
అతిథి, అపవాదుడు—ఈ ఇద్దరూ అందరికీ బంధువులే. అపవాదుడు పాపాన్ని పోగొట్టేస్తాడు, అతిథి స్వర్గానికి మార్గం కల్పిస్తాడు.
అభ్యాగతం పథి శ్రాన్తం సావజ్ఞం యో ఽభివీక్షతే తత్క్షణాద్ ఏవ నశ్యన్తి తస్య ధర్మయశఃశ్రియః
దారిలో అలసిపోయి వచ్చినవాడిని ఎవడు తక్కువగా చూస్తాడో, వెంటనే అతని ధర్మం, యశస్సు, ఐశ్వర్యం నశించిపోతాయి.
తస్మాద్ అభ్యాగతః శ్రాన్తో యాచే ఽహం త్వాం ద్విజోత్తమ దాస్యసే యది మే కామం తద్ భోక్ష్యే ఽహం న చాన్యథా
కాబట్టి, ద్విజోత్తమా! నేను అలసిపోయి నీ వద్దకు వచ్చాను. నేను అడిగినది నీవు ఇస్తేనే భోజనం చేస్తాను, లేనిపక్షంలో కాదు.
దత్తమ్ ఇత్య్ ఏవ శాకల్యో భుఙ్క్ష్వేత్య్ ఏవాహ రాక్షసమ్ తతః ప్రోవాచ పరశుర్ అహం రాక్షససత్తమః
'ఇచ్చాను' అన్నాడు శాకల్యుడు. 'తిను' అన్నాడు రాక్షసుడు. అప్పుడు పరశువు ఇలా అన్నాడు: 'నేను రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడిని.'
నాహం ద్విజస్ తవ రిపుర్ న వృద్ధః పలితః కృశః బహూని మే వ్యతీతాని వర్షాణి త్వాం ప్రపశ్యతః
'నేను ద్విజుడు కాదు, నీ శత్రువు కాదు, వృద్ధుడూ కాదు, పొడవుగా తెల్లజుట్టు గలవాడూ కాదు, బలహీనుడూ కాదు. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా నిన్ను చూస్తున్నాను.'
శుష్యన్తి మమ గాత్రాణి గ్రీష్మే స్వల్పోదకం యథా తస్మాన్ నేష్యే సానుగం త్వాం భక్షయిష్యే ద్విజోత్తమ
'వేసవిలో నీరు తక్కువగా ఉండగా శరీరం ఎండిపోతుందిగా, అలాగే నా అవయవాలు ఎండిపోతున్నాయి. అందుకే, నిన్ను నీ అనుచరులతో పాటు తీసుకెళ్లి తినేస్తాను, ద్విజోత్తమా!'
శ్రుత్వా పరశువాక్యం తచ్ ఛాకల్యో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
పరశువు మాటలు విని, శాకల్యుడు ఇలా అన్నాడు.
యే మహాకులసంభూతా విజ్ఞాతసకలాగమాః తత్ ప్రతిశ్రుతమ్ అభ్యేతి న జాత్వ్ అత్ర విపర్యయమ్
మహా కుటుంబాల్లో పుట్టి, అన్ని శాస్త్రాలు తెలిసినవారు ఏది వాగ్దానం చేస్తారో దాన్ని తప్పక నెరవేర్చుతారు; ఇందులో ఎప్పుడూ మార్పు ఉండదు.
యథోచితం కురు సఖే తథాపి శృణు మే వచః నిహన్తుమ్ అప్య్ ఉద్యతేషు వక్తవ్యం హితమ్ ఉత్తమైః
'స్నేహితా! యథావిధిగా చేయు. అయినా నా మాట విను. చావు దగ్గర ఉన్నా కూడా, మేలైనవారు శ్రేయస్సు కోసం చెప్పాలి.'
బ్రాహ్మణో ఽహం వజ్రతనుః సర్వతో రక్షకో హరిః పాదౌ రక్షతు మే విష్ణుః శిరో దేవో జనార్దనః
'నేను బ్రాహ్మణుడిని, నా శరీరం వజ్రంలా బలంగా ఉంది. హరి అన్ని వైపులా నన్ను కాపాడుతున్నాడు. విష్ణువు నా పాదాలను, జనార్దనుడు నా తలను రక్షించుగాక.'