సర్వాయుధధరం దృష్ట్వా ప్రణేముః సర్వదేవతాః విత్రేసుర్ దైత్యదనుజాః కృతాఞ్జలిపుటాః సురాః
అన్ని ఆయుధాలు ధరించిన మన్యువుని చూసి, అన్ని దేవతలు నమస్కరించాయి; దైత్యులు, దానవులు భయంతో వణికిపోయారు; దేవతలు చేతులు జోడించి నిలబడ్డారు.
భూత్వా మన్యుమ్ అథోచుస్ తే త్వం సేనానీః ప్రభో భవ త్వయా దత్తమ్ ఇదం రాజ్యం మన్యో భోక్ష్యామహే వయమ్
అంతట మన్యువుగా మారి, వారు ఇలా అన్నారు: 'ప్రభూ! నీవే మా సేనాధిపతి కావాలి. నీ వల్ల లభించిన రాజ్యాన్ని మేము ఆనందంగా పాలిస్తాము.'
తస్మాత్ సర్వేషు కార్యేషు జేతా త్వం జయవర్ధనః త్వమ్ ఇన్ద్రస్ త్వం చ వరుణో లోకపాలాస్ త్వమ్ ఏవ చ
అందువల్ల, అన్ని కార్యాలలో నీవే విజేత, విజయాన్ని పెంచేవాడు; నీవే ఇంద్రుడు, నీవే వరుణుడు, నీవే లోకపాలకులు.
అస్మాసు సర్వదేవేషు ప్రవిశ త్వం జయాయ వై మన్యుః ప్రోవాచ తాన్ సర్వాన్ వినా మత్తో న కించన
విజయానికి మమ్మల్ని, అన్ని దేవతల్లోనూ ప్రవేశించు. మన్యూ వారందరితో ఇలా అన్నాడు: 'నా లేకుండా ఏదీ ఉండదు.'
సర్వేష్వ్ అన్తః ప్రవిష్టో ఽహం న మాం జానాతి కశ్చన స ఏవ భగవాన్ మన్యుస్ తతో జాతః పృథక్ పృథక్
నేను అందరిలోనూ అంతర్లీనంగా ఉన్నాను, కానీ నన్నెవరూ తెలుసుకోరు. ఆ పరమేశ్వరుడే మన్యూ, ప్రతి ఒక్కరిలో వేరుగా కనిపిస్తాడు.
స ఏవ రుద్రరూపీ స్యాద్ రుద్రో మన్యుః శివో ఽభవత్ స్థావరం జఙ్గమం చైవ సర్వం వ్యాప్తం హి మన్యునా
ఆయనే రుద్రుని రూపాన్ని ధరించేవాడు; రుద్రుడే మన్యూ, మన్యువే శివుడు అయ్యాడు. స్థావరజంగమములన్నింటినీ మన్యూ వ్యాపించాడు.
తమ్ అవాప్య సురాః సర్వే జయమ్ ఆపుశ్ చ సంగరే జయో మన్యుశ్ చ శౌర్యం చ ఈశతేజఃసముద్భవమ్
అతడిని పొందిన తరువాత, అన్ని దేవతలు యుద్ధంలో విజయాన్ని సాధించాయి; విజయం, శౌర్యం, పరమేశ్వరుని తేజస్సు మన్యువునుంచి పుట్టాయి.
మన్యునా జయమ్ ఆప్యాథ కృత్వా దైత్యైశ్ చ సంగమమ్ యథాగతం యయుః సర్వే మన్యునా పరిరక్షితాః
మన్యువుని వల్ల విజయం సాధించి, దైత్యులతో యుద్ధం చేసి, మన్యూ రక్షణతో అందరూ యథావిధిగా తిరిగి వెళ్లారు.
యత్ర వై గౌతమీతీరే శివమ్ ఆరాధ్య తే సురాః మన్యుమ్ ఆపుర్ జయం చైవ మన్యుతీర్థం తద్ ఉచ్యతే
గౌతమీ నది తీరంలో దేవతలు శివుని ఆరాధించి, కోపాన్ని, విజయాన్ని పొందారు. అందుకే ఆ ప్రదేశాన్ని మన్యుతీర్థం అని పిలుస్తారు.
ఉత్పత్తిం చ తథా మన్యోర్ యో నరః ప్రయతః స్మరేత్ విజయో జాయతే తస్య న కైశ్చిత్ పరిభూయతే
ఎవరైనా శుద్ధమైన మనసుతో అక్కడ మన్యువు ఉద్భవాన్ని స్మరించితే, వారికి విజయం లభిస్తుంది; ఎవరూ వారిని ఓడించలేరు.
న మన్యుతీర్థసదృశం పావనం హి మహామునే యత్ర సాక్షాన్ మన్యురూపీ సర్వదా శంకరః స్థితః తత్ర స్నానం చ దానం చ స్మరణం సర్వకామదమ్
మహామునీ, మన్యుతీర్థానికి సమానంగా పవిత్రతనిచ్చే స్థలం మరొకటి లేదు. అక్కడ శంకరుడు మన్యురూపంలో ఎల్లప్పుడూ ఉన్నాడు. అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, స్మరించటం అన్నీ సమస్త కోరికలను తీరుస్తాయి.
సారస్వతం నామ తీర్థం సర్వకామప్రదం శుభమ్ భుక్తిముక్తిప్రదం నౄణాం సర్వపాపప్రణాశనమ్
సారస్వతం అనే పవిత్రతీర్థం ఉంది. అది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, శుభప్రదంగా ఉంటుంది, భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది, అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
సర్వరోగప్రశమనం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ తత్రేమం శృణు వృత్తాన్తం విస్తరేణాథ నారద
అది అన్ని వ్యాధులను పోగొట్టి, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. నారదా, అక్కడ జరిగిన ఈ కథను ఇప్పుడు విస్తృతంగా విను.
పుష్పోత్కటాత్ పూర్వభాగే పర్వతో లోకవిశ్రుతః శుభ్రో నామ గిరిశ్రేష్ఠో గౌతమ్యా దక్షిణే తటే
పుష్పోత్కటానికి తూర్పున, లోకంలో ప్రసిద్ధమైన శుభ్ర అనే ఉత్తమమైన పర్వతం ఉంది. అది గౌతమీ నది దక్షిణ తీరంలో ఉంది.
శాకల్య ఇతి విఖ్యాతో మునిః పరమనైష్ఠికః తస్మిఞ్ శుభ్రే పుణ్యగిరౌ తపస్ తేపే హ్య్ అనుత్తమమ్
ఆ పవిత్రమైన శుభ్ర పర్వతంపై, శాకల్యుడు అనే మహర్షి, పరమమైన వైరాగ్యంతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, అతి ఉత్తమమైన తపస్సు చేశాడు.
తపస్యన్తం ద్విజశ్రేష్ఠం గౌతమీతీరమ్ ఆశ్రితమ్ సర్వే భూతగణా నిత్యం ప్రణమన్తి స్తువన్తి తమ్
ఆ గౌతమీ తీరంలో తపస్సు చేస్తున్న ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని, అన్ని భూతగణాలు ఎప్పుడూ నమస్కరించి, స్తుతిస్తూ ఉంటాయి.
అగ్నిశుశ్రూషణపరం వేదాధ్యయనతత్పరమ్ ఋషిగన్ధర్వసుమనఃసేవితే తత్ర పర్వతే
అతడు అగ్నికి సేవ చేయడంలో, వేదపఠనంలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు. ఆ పర్వతంలో ఋషులు, గంధర్వులు, దేవతలు అతనికి సేవ చేసేవారు.
తస్మిన్ గిరౌ మహాపుణ్యే దేవద్విజభయంకరః యజ్ఞద్వేషీ బ్రహ్మహన్తా పరశుర్ నామ రాక్షసః
ఆ మహాపుణ్య పర్వతంలో దేవతలకు, ద్విజులకు భయానకుడైన పరశు అనే రాక్షసుడు ఉండేవాడు. అతడు యజ్ఞాలను ద్వేషించేవాడు, బ్రాహ్మణులను హతమార్చేవాడు.
కామరూపీ విచరతి నానారూపధరో వనే క్షణం చ బ్రహ్మరూపేణ కదాచిద్ వ్యాఘ్రరూపధృక్
అతడు కావాలనుకుంటే ఏ రూపమైనా ధరించి అడవిలో సంచరిస్తాడు. కొన్నిసార్లు బ్రాహ్మణుడిగా, మరికొన్ని సార్లు పులిరూపంలో కనిపించేవాడు.
కదాచిద్ దేవరూపేణ కదాచిత్ పశురూపధృక్ కదాచిత్ ప్రమదారూపః కదాచిన్ మృగరూపతః
కొన్నిసార్లు దేవతారూపంలో, మరికొన్ని సార్లు జంతురూపంలో, మరొకసారి స్త్రీగా, ఇంకొకసారి మృగరూపంలో కనిపించేవాడు.
కదాచిద్ బాలరూపేణ ఏవం చరతి పాపకృత్ యత్రాస్తే బ్రాహ్మణో విద్వాఞ్ శాకల్యో మునిసత్తమః
కొన్నిసార్లు బాలుడి రూపంలో కూడా ఉంటాడు. ఇలా ఆ పాపకారి, పండితుడైన శాకల్యుడు ఉన్న చోట తిరుగుతూ ఉంటాడు.
తమ్ ఆయాతి మహాపాపీ పరశూ రాక్షసాధమః శుచిష్మన్తం ద్విజశ్రేష్ఠం పరశుర్ నిత్యమ్ ఏవ చ
ఆ పరశు అనే దుష్ట రాక్షసుడు, పవిత్రుడైన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడైన శాకల్యుని దగ్గరకు మళ్లీ మళ్లీ వస్తూ ఉండేవాడు.
నేతుం హన్తుం ప్రవృత్తో ఽపి న శశాక స పాపకృత్ స కదాచిద్ ద్విజశ్రేష్ఠో దేవాన్ అభ్యర్చ్య యత్నతః
అతడిని తీసుకెళ్లాలని, హత్య చేయాలని ప్రయత్నించినా, ఆ పాపకారి సాధించలేకపోయాడు. ఒకసారి ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు, దేవతలను శ్రద్ధగా పూజించి—
భోక్తుకామః కిలాయాతస్ తత్రాయాత్ పరశుర్ మునే బ్రహ్మరూపధరో భూత్వా శిథిలః పలితో ఽబలీ కన్యామ్ ఆదాయ కాంచిచ్ చ శాకల్యం వాక్యమ్ అబ్రవీత్
ఆహారం కోసం పరశు అక్కడికి వచ్చాడు, మునీంద్రా! అతడు బ్రాహ్మణుడి రూపంలో, బలహీనంగా, తెల్లజుట్టుతో, శక్తిలేని వృద్ధుడిగా, ఒక యువతిని తీసుకుని వచ్చి, శాకల్యునితో ఇలా అన్నాడు—
భోజనస్యార్థినం విద్ధి మాం చ కన్యామ్ ఇమాం ద్విజ ఆతిథ్యకాలే సంప్రాప్తం కృతకృత్యో ఽసి మానద
బ్రాహ్మణా, నన్ను ఆహారం కోరువాడిగా, ఈ యువతిని కూడా అలాగే తెలుసుకో. అతిథి కాలంలో మేము వచ్చినందుకు, నీవు పూర్ణంగా ధర్మాన్ని నెరవేర్చినవాడవు, గౌరవించేవాడవు.
త ఏవ ధన్యా లోకే ఽస్మిన్ యేషామ్ అతిథయో గృహాత్ పూర్ణాభిలాషా నిర్యాన్తి జీవన్తో ఽపి మృతాః పరే
ఈ లోకంలో నిజంగా ధన్యులు వారు, వారి ఇంటి అతిథులు సంతృప్తితో, కోరినది పొందినవారిగా, బ్రతికినా, చనిపోయినా వెళ్లగలిగితే.
భోజనే తూపవిష్టే తు ఆత్మార్థం కల్పితం తు యత్ అతిథిభ్యస్ తు యో దద్యాద్ దత్తా తేన వసుంధరా
భోజనానికి కూర్చున్నప్పుడు మన కోసం పెట్టుకున్నది ఎవరో అతిథులకు ఇస్తే, ఆ దానంతో భూమి అంతా దానం చేసినట్లే.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా తు శాకల్యో దదామీత్య్ ఏవమ్ అబ్రవీత్ ఆసనే చోపవేశ్యాథాజ్ఞానాత్ తం పరశుం ద్విజమ్
ఇది విని శాకल्यుడు, 'నేను ఇస్తాను' అని చెప్పాడు. తరువాత అతన్ని ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, ఆ ఆజ్ఞ ప్రకారం పరశువుకు కర్రను ఇచ్చాడు.
యథాన్యాయం పూజయిత్వా శాకల్యో భోజనం దదౌ ఆపోశనం కరే కృత్వా పరశుర్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
శాకల్యుడిని యథావిధిగా సత్కరించి, భోజనం ఇచ్చాడు. చేతులు కడిగి, పరశువు ఇలా అన్నాడు.
దూరాద్ అభ్యాగతం శ్రాన్తమ్ అనుగచ్ఛన్తి దేవతాః తస్మింస్ తృప్తే తు తృప్తాః స్యుర్ అతృప్తే తు విపర్యయః
దూరం నుంచి అలసిపోయి వచ్చినవాడిని దేవతలు అనుసరిస్తారు. అతను తృప్తిగా ఉంటే వారు కూడా సంతృప్తి చెందుతారు; అతను తృప్తి చెందకపోతే, విరుద్ధం జరుగుతుంది.