మత్స్థాపితాన్య్ ఉత్తమమన్త్రవిద్భిస్ తథేతరైః శంకరకింకరైశ్ చ నోద్వాస్య పూజాం పరశంకరేణ బాహ్యం సమాయోజ్యమ్ అహో భవస్య
నేను ప్రతిష్ఠించినవి, ఉత్తమ మంత్రజ్ఞులు మరియు శంకరుని సేవకులు ప్రతిష్ఠించిన లింగాలను తొలగించకూడదు. పరశంకరుని పూజను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. భవుని పూజలో బాహ్య క్రియలు కలిపి చేయకూడదు.
తిష్ఠన్తి సుస్థాస్ తదనాదరేణ తే ఖడ్గపత్త్రాదిషు సంభవన్తి యే ఽశ్రద్దధానాః శివలిఙ్గపూజాం విధాయ కృత్యం న సమాచరన్తి
శివలింగ పూజను నిర్లక్ష్యంగా చేయని వారు, బయటకు బాగానే కనిపించినా, వారు ఖడ్గం, ఆకుల మధ్య జన్మిస్తారు. విశ్వాసం లేని వారు తమ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చరు.
యథోచితం తే యమకింకరైర్ హి పచ్యన్త ఏవాఖిలదుర్గతీషు రామాజ్ఞయా వాయుసుతో జగామ దోర్భ్యాం న చోత్పాటయితుం శశాక
రాముని ఆజ్ఞతో, అటువంటి వారు యముని సేవకుల చేత అన్ని విధాలుగా బాధలు అనుభవిస్తారు. వాయుపుత్రుడు వెళ్లి, తన చేతులతో లింగాన్ని పెక్కొట్టలేకపోయాడు.
తతః స్వపుచ్ఛేన గ్రహీతుకామః సంవేష్ట్య లిఙ్గం తు విసృష్టకామః నైవాశకత్ తన్ మహద్ అద్భుతం స్యాత్ కపీశ్వరాణాం నృపతేస్ తథైవ
తర్వాత, తన తోకతో లింగాన్ని చుట్టి, దాన్ని తీసివేయాలని ప్రయత్నించాడు హనుమంతుడు. అయినా, అతనికి అది సాధ్యపడలేదు. ఇది వానరాధిపతికి, రాజుకూ గొప్ప ఆశ్చర్యంగా మారింది.
కశ్ చాలయేల్ లబ్ధమహానుభావం మహేశలిఙ్గం పురుషో మనస్వీ తన్ నిశ్చలం ప్రేక్ష్య మహానుభావో నృపప్రవీరః సహసా జగామ
మహేశ్వరుడు ప్రతిష్ఠించిన మహాశక్తి లింగాన్ని ఎవరు కదిలించగలరు? అది కదలకుండా ఉండటాన్ని చూసి, ఆ మహాత్ముడు, మహారాజు వెంటనే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
విప్రాన్ అథామన్త్ర్య విధాయ పూజాం ప్రదక్షిణీకృత్య చ రామచన్ద్రః శుద్ధాతిశుద్ధేన హృదాఖిలైస్ తైర్ లిఙ్గాని సర్వాణి ననామ రామః
తర్వాత బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి, పూజ చేసి, ప్రదక్షిణ చేసి, రామచంద్రుడు పరమపవిత్రమైన హృదయంతో తనతో ఉన్నవారితో కలిసి ఆ లింగాలన్నింటికీ నమస్కరించాడు.
కిష్కిన్ధవాసిప్రవరైర్ అశేషైః సంసేవితం తీర్థమ్ అతో బభూవ అత్రాప్లవాద్ ఏవ మహాన్తి పాపాన్య్ అపి క్షయం యాన్తి న సంశయో ఽత్ర
అలా, కిష్కింధావాసులందరూ ఆ తీర్థాన్ని సేవించసాగారు. ఇక్కడ స్నానం చేయడమే గాని, ఎంతటి పెద్ద పాపాలైనా నశిస్తాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పునశ్ చ గఙ్గాం ప్రణనామ భక్త్యా ప్రసీద మాతర్ మమ గౌతమీతి జల్పన్ ముహుర్ విస్మితచిత్తవృత్తిర్ విలోకయన్ ప్రణమన్ గౌతమీం తామ్
మళ్లీ భక్తితో గంగానదికి నమస్కరించి, 'అమ్మా గౌతమీ, నాకు అనుగ్రహించు' అని పలికాడు. మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యంతో ఆమెను చూచి, నమస్కరించాడు.
తతః ప్రభృత్య్ ఏతద్ అతీవ పుణ్యం కిష్కిన్ధతీర్థం విబుధా వదన్తి పఠేత్ స్మరేద్ వాపి శృణోతి భక్త్యా పాపాపహం కిం పునః స్నానదానైః
అప్పటి నుండి దేవతలు దీనిని కిష్కింధా తీర్థంగా, అత్యంత పవిత్రంగా పిలుస్తారు. దీనిని ఎవరు పఠించినా, జ్ఞాపకం చేసుకున్నా, లేదా భక్తితో వినినా పాపాలు పోతాయి. అక్కడ స్నానం చేస్తే లేదా దానం చేస్తే ఇంకెంత ఫలం కలుగుతుందో!
వ్యాసతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం ప్రాచేతసమ్ అతః పరమ్ నాతః పరతరం కించిత్ పావనం సర్వసిద్ధిదమ్
తరువాత ప్రసిద్ధిగా ఉన్న వ్యాసతీర్థం ఉంది, అది ప్రాచేతసునికి చెందింది. దీని కన్నా పవిత్రమైనది, అన్ని సిద్ధులు కలిగించేది మరొకటి లేదు.
దశ మే మానసాః పుత్రాః స్రష్టారో జగతామ్ అపి అన్తం జిజ్ఞాసవస్ తే వై పృథివ్యా జగ్ముర్ ఓజసా
నాకు పది మనస్సు పుత్రులు ఉన్నారు, వారు లోకాల సృష్టికర్తలు. వారు అంతం తెలుసుకోవాలని ఆశించి, తమ తేజంతో భూమి మీదికి వెళ్లారు.
పునః సృష్టాః పునస్ తే ఽపి యాతాస్ తాన్ సమవేక్షితుమ్ నైవ తే ఽపి సమాయాతా యే గతాస్ తే గతా గతాః
మళ్లీ వారు సృష్టించబడ్డారు, మళ్లీ వెళ్లిపోయారు. నేను వారిని వెతికినా, వారు తిరిగి రాలేదు. వెళ్లిన వారు నిజంగా వెళ్లిపోయారు.
తదోత్పన్నా మహాప్రాజ్ఞా దివ్యా ఆఙ్గిరసో మునే వేదవేదాఙ్గతత్త్వజ్ఞాః సర్వశాస్త్రవిశారదాః
ఆ సమయంలో ఆ ఋషులు, అంగిరసుని సంతానంగా జన్మించిన మహా మునులు, వేదాలు, వేదాంగాల సారాన్ని తెలిసినవారు, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణులుగా ఉన్నారు.
తే ఽనుజ్ఞాతా అఙ్గిరసా గురుం నత్వా తపోధనాః తపసే నిశ్చితాః సర్వే నైవ పృష్ట్వా తు మాతరమ్
వారు అందరూ తమ గురువు అయిన అంగిరసుని ఆశీర్వాదం తీసుకుని, ఆయనకు నమస్కరించి, తపస్సు చేయాలని సంకల్పించి, తల్లిని అడగకుండానే వెళ్లిపోయారు.
సర్వేభ్యో హ్య్ అధికా మాతా గురుభ్యో గౌరవేణ హి తదా నారద కోపేన సా శశాప తదాత్మజాన్
అందరికన్నా తల్లి ఎక్కువ గౌరవించదగినది, గురువులకన్నా కూడా. అప్పుడు నారదుని తల్లి కోపంతో తన కుమారులను శపించింది.
మామ్ అనాదృత్య యే పుత్రాః ప్రవృత్తాశ్ చరితుం తపః సర్వైర్ అపి ప్రకారైస్ తన్ న తేషాం సిద్ధిమ్ ఏష్యతి
"నన్ను పట్టించుకోకుండా తపస్సు చేయడానికి బయలుదేరిన నా కుమారులు ఎవరైనా, వారు ఎన్ని విధాలైన తపస్సు చేసినా వారికి ఫలితం కలగదు."
నానాదేశాంశ్ చ చిన్వానాస్ తపఃసిద్ధిం న యాన్తి చ విఘ్నమ్ అన్వేతి తాన్ సర్వాన్ ఇతశ్ చేతశ్ చ ధావతః
వారు ఎన్నో ప్రాంతాలలో తపస్సు సిద్ధి కోసం వెతికినా, వారికి ఫలితం దక్కలేదు. వారు ఎక్కడికెళ్లినా ఆటంకాలు వెంటాడాయి.
క్వాపి తద్ రాక్షసైర్ విఘ్నం క్వాపి తన్ మానుషైర్ అభూత్ ప్రమదాభిః క్వచిచ్ చాపి క్వాపి తద్దేహదోషతః
కొన్ని చోట్ల రాక్షసుల వల్ల, మరికొన్ని చోట్ల మనుషుల వల్ల, మరికొన్ని చోట్ల స్త్రీల వల్ల, ఇంకొన్ని చోట్ల తమ శరీర లోపాల వల్ల కూడా వారికి అడ్డంకులు కలిగాయి.
ఏవం తు భ్రమమాణాస్ తే యయుః సర్వే తపోనిధిమ్ అగస్త్యం తపతాం శ్రేష్ఠం కుమ్భయోనిం జగద్గురుమ్
ఈ విధంగా తిరుగుతూ, వారు అందరూ తపస్సులో నిపుణుడైన, కుంభంలో జన్మించిన, జగద్గురువైన అగస్త్యుని వద్దకు వచ్చారు.
నమస్కృత్వా హ్య్ ఆఙ్గిరసా హ్య్ అగ్నివంశసముద్భవాః దక్షిణాశాపతిం శాన్తం వినీతాః ప్రష్టుమ్ ఉద్యతాః
అంగిరసుని వంశస్థులు, అగ్ని వంశంలో జన్మించిన వారు, దక్షిణ దిక్పతిగా ఉన్న, శాంత స్వభావుడైన అగస్త్యునికి నమస్కరించి, వినయంగా ప్రశ్నించేందుకు సిద్ధమయ్యారు.
భగవన్ కేన దోషేణ తపో ఽస్మాకం న సిధ్యతి నానావిధైర్ అప్య్ ఉపాయైః కుర్వతాం చ పునః పునః
"భగవన్, మేము ఎన్నో విధాలుగా, పునఃపునః తపస్సు చేసినా, ఏ తప్పు వల్ల మాకు తపస్సు ఫలించడంలేదు?"
కిం కుర్మః కః ప్రకారో ఽత్ర తపస్య్ ఏవ భవామ కిమ్ ఉపాయం బ్రూహి విప్రేన్ద్ర జ్యేష్ఠో ఽసి తపసా ధ్రువమ్
"మేము ఏమి చేయాలి? ఇక్కడ తపస్సుకు ఏ విధానం ఉంది? దయచేసి మాకు మార్గం చెప్పండి, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా! తపస్సులో మీరు మాకు పెద్దవారు."
జ్ఞాతాసి జ్ఞానినాం బ్రహ్మన్ వక్తాసి వదతాం వరః శాన్తో ఽసి యమినాం నిత్యం దయావాన్ ప్రియకృత్ తథా
"బ్రాహ్మణా! మీరు జ్ఞానులలో ప్రసిద్ధి గాంచినవారు, మాట్లాడేవారిలో శ్రేష్ఠులు, నియమశీలులలో ఎప్పుడూ శాంతుడవు, దయగలవారు, మంచి పనులు చేసే వారు."
అక్రోధనశ్ చ న ద్వేష్టా తస్మాద్ బ్రూహి వివక్షితమ్ సాహంకారా దయాహీనా గురుసేవావివర్జితాః అసత్యవాదినః క్రూరా న తే తత్త్వం విజానతే
"మీరు కోపం, ద్వేషం లేని వారు. అందుకే మీరు చెప్పదలచినది చెప్పండి. అహంకారంతో, దయలేకుండా, గురుసేవను పట్టించుకోకుండా, అసత్యంగా మాట్లాడే వారు, క్రూరులు — వారు నిజాన్ని తెలుసుకోరు."
అగస్త్యః ప్రాహ తాన్ సర్వాన్ క్షణం ధ్యాత్వా శనైః శనైః
అగస్త్యుడు క్షణం ధ్యానం చేసి, మెల్లగా అందరితో మాట్లాడాడు.
శాన్తాత్మానో భవన్తో వై స్రష్టారో బ్రహ్మణా కృతాః న పర్యాప్తం తపశ్ చాభూత్ స్మరధ్వం స్మయకారణమ్
"మీరు శాంతమైన మనస్సుతో ఉన్నవారు, బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన ప్రజాపతులు. అయినా, మీ తపస్సు తగినంత కాలేదు. మీ విఫలానికి కారణం గుర్తు చేసుకోండి."
బ్రహ్మణా నిర్మితాః పూర్వం యే గతాః సుఖమ్ ఏధతే యే గతాః పునర్ అన్వేష్టుం తే చ త్వ్ ఆఙ్గిరసో ఽభవన్
"బ్రహ్మదేవుడు ముందుగా సృష్టించినవారు సుఖంగా జీవించారు. మరలా వెతకడానికి వెళ్లినవారు కూడా అంగిరసుని వంశస్థులయ్యారు."
తే యూయం చ పునః కాలే యాతా యాతాః శనైః శనైః ప్రజాపతేర్ అప్య్ అధికా భవితారో న సంశయః
"మీరు కూడా కాలక్రమంలో మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రయత్నించారు. మీరు ప్రజాపతికన్నా గొప్పవారవుతారు — ఇందులో సందేహం లేదు."
ఇతో యాన్తు తపస్ తప్తుం గఙ్గాం త్రైలోక్యపావనీమ్ నోపాయో ఽన్యో ఽస్తి సంసారే వినా గఙ్గాం శివప్రియామ్
"ఇప్పుడే మీరు మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసే గంగానదికి వెళ్లి తపస్సు చేయండి. ఈ లోకంలో శివప్రియమైన గంగానదిని తప్ప మరొక మార్గం లేదు."
తత్రాశ్రమే పుణ్యదేశే జ్ఞానదం పూజయిష్యథ స చ్ఛేదయిష్యత్య్ అఖిలం సంశయం వో మహామతిః న సిద్ధిః క్వాపి కేషాంచిద్ వినా సద్గురుణా యతః
"ఆ పవిత్ర స్థలంలో ఆశ్రమంలో జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే దేవునిని మీరు పూజించండి. ఆ మహాత్ముడు మీ సందేహాలన్నింటినీ తొలగిస్తాడు. ఎందుకంటే సద్గురువు లేకుండా ఎవరూ ఎక్కడా సిద్ధిని పొందరు."