కులవధ్వా రహః కార్యం భీతయా శీలవిప్లుతేః విజ్ఞాయ తత్ పరిజనాత్ సహసోత్థాయ నిర్గతః
మంచి కుటుంబానికి చెందిన మహిళ, తన నైతికత పోతుందేమో అని భయపడి, ఒంటరిగా ఉండే పనులను జాగ్రత్తగా చేయాలి; ఆ పనిని ఇంటి వారు గమనిస్తే వెంటనే లేచి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోవాలి.
దృష్ట్వా తద్ దుష్కృతం కర్మ బృహస్పతిర్ ఉదారధీః శశాప కోపాచ్ చాక్షిప్య వాగ్భిర్ విప్రియకారిభిః
ఆ తప్పు పనిని చూసి, ఉదారమైన మనసున్న బృహస్పతి కోపంతో శపించి, కఠినమైన మాటలతో ఆ తప్పు చేసినవాడిని నిందించాడు.
పరాభిభూతామ్ ఆలోక్య కాన్తాం కః సోఢుమ్ ఈశ్వరః యుయుధే తేన జీవో ఽపి దేవశ్ చన్ద్రమసా రుషా
తన ప్రియమైనవారు మరొకరికి లోబడి పోయినప్పుడు, ఎంత శక్తివంతుడైనా ఆ దుఃఖాన్ని తట్టుకోలేడు. దేవత అయిన చంద్రుడే కూడా కోపంతో అతనితో పోరాడాడు.
న శాపైర్ హన్యతే చన్ద్రో నాయుధైః సురమన్త్రితైః బృహస్పతిప్రణీతైశ్ చ న మన్త్రైర్ హన్యతే శశీ
చంద్రుడు శాపాలతోనో, ఆయుధాలతోనో, దేవతల మంత్రాలతోనో నాశనం చేయబడడు; బృహస్పతి చెప్పిన మంత్రాలతోనూ చంద్రుని హతముచేయలేరు.
తదా చన్ద్రస్ తు తాం తారాం నీత్వా సంస్థాప్య మన్దిరే బుభుజే బహువర్షాణి రోహిణీం చాకుతోభయః
ఆ తరువాత చంద్రుడు తారను తీసుకుని తన మందిరంలో స్థాపించి, అనేక సంవత్సరాలు ఆమెతో ఆనందంగా గడిపాడు; అలాగే భయమేమీ లేకుండా రోహిణిని కూడా ఆస్వాదించాడు.
న జీయేత తదా దేవైర్ న కోపైః శాపమన్త్రకైః న రాజభిర్ న ఋషిభిర్ న సామ్నా భేదదణ్డనైః
ఆ సమయంలో, దేవతలు, కోపం, శాపాలు, మంత్రాలు, రాజులు, ఋషులు, సమ్మతి, చీల్చివేత, శిక్ష — వీటిలో ఏదితోనూ అతన్ని ఓడించలేకపోయారు.
యదా భార్యాం న లేభే ఽసౌ గురుః సర్వప్రయత్నతః సర్వోపాయక్షయే జీవస్ తదా నీతిమ్ అథాస్మరత్
అన్ని ప్రయత్నాలు చేసి కూడా గురువు తన భార్యను తిరిగి పొందలేకపోయినప్పుడు, అన్ని మార్గాలు విఫలమైనప్పుడు, జీవుడు ధర్మబద్ధమైన మార్గాన్ని గుర్తుచేసుకున్నాడు.
అపమానం పురస్కృత్య మానం కృత్వా తు పృష్ఠతః స్వార్థమ్ ఉద్ధరతే ప్రాజ్ఞః స్వార్థభ్రంశో హి మూర్ఖతా
తెలివిగలవాడు, పరువు పక్కన పెట్టి, అవమానాన్ని అంగీకరించి, తన ప్రయోజనాన్ని సాధించాలి; ఎందుకంటే, తాను కోరిన ప్రయోజనం కోల్పోవడం నిజమైన మూర్ఖత్వం.
సాధ్యం కేనాప్య్ ఉపాయేన జానద్భిః పురుషైః ఫలమ్ వృథాభిమానినః శీఘ్రం విపద్యన్తే విమోహితాః
ఏదైనా మార్గం ద్వారా ఫలితాన్ని సాధించగలిగే వారు, తప్పక తమ లక్ష్యాన్ని చేరాలి; దురహంకారంతో మోసపోయిన వారు త్వరగా నాశనం అవుతారు.
ఏవం నిశ్చిత్య మేధావీ శుక్రం గత్వా న్యవేదయత్ తమ్ ఆగతం కవిర్ జ్ఞాత్వా సంమానేనాభ్యనన్దయత్
ఇలా నిర్ణయించుకుని, తెలివిగలవాడు శుక్రుని దగ్గరకు వెళ్లి తన విషయాన్ని తెలిపాడు; కవి, అతను వచ్చినట్టు తెలుసుకుని, గౌరవంగా అతన్ని ఆహ్వానించాడు.
ఉపవిష్టం సువిశ్రాన్తం పూజితం చ యథావిధి పర్యపృచ్ఛద్ దైత్యగురుస్ తదాగమనకారణమ్
అతను కూర్చుని, బాగా విశ్రాంతి తీసుకుని, విధిగా సత్కారం పొందిన తర్వాత, దైత్యగురువు అతని రాకకు కారణం ఏమిటో అడిగాడు.
గృహాగతస్య విముఖాః శత్రవో ఽప్య్ ఉత్తమా నహి తస్మై స విస్తరేణాహ భార్యాహరణమ్ ఆదితః
ఇంటికి వచ్చినవారిని, శత్రువులైనా, ప్రతికూలంగా చూడకూడదు. అందుకే, అతడికి తన భార్య అపహరణ విషయాన్ని మొదటి నుండి వివరంగా చెప్పాడు.
బృహస్పతేస్ తదా వాక్యం శ్రుత్వా కోపాన్వితః కవిః అపరాధం తు చన్ద్రస్య మేనే శిష్యస్య నారద అతిక్రమమ్ ఇమం శ్రుత్వా కోపాత్ కవిర్ అథాబ్రవీత్
బృహస్పతి మాటలు విని, కవి కోపంగా మారాడు; కానీ నారదుడు, తన శిష్యుడు చంద్రుడు చేసిన ఈ తప్పును తెలుసుకుని, దాన్ని అపరాధంగా భావించాడు. ఆ కోపంతో కవి ఇలా అన్నాడు.
తదా భోక్ష్యే తదా పాస్యే తదా స్వప్స్యే తదా వదే యదానయే ప్రియాం భ్రాతస్ తవ భార్యాం పరార్దితామ్
నీ ప్రియమైన భార్యను, మరొకరిచేత బాధించబడిన ఆమెను, నీకు తిరిగి ఇచ్చినప్పుడు మాత్రమే నేను తినుతాను, త్రాగుతాను, నిద్రపోతాను, మాట్లాడతాను, సోదరా.
తామ్ ఆనీయ భవం పూజ్య చన్ద్రం శప్త్వా గురుద్రుహమ్ పశ్చాద్ భోక్ష్యే మహాబాహో శృణు వాచం గ్రహేశ్వర
ఆమెను ఇక్కడికి తీసుకుని, గౌరవించి, గురువును మోసం చేసిన చంద్రునికి శాపం విధించు. ఆ తరువాతే, గ్రహాధిపతీ, నేను భోజనం చేస్తాను — నా మాట విను.
ఏవమ్ ఉక్త్వా స జీవేన దైత్యాచార్యో జగామ హ శివమ్ ఆరాధ్య యత్నేన పరం సామర్థ్యమ్ ఆప్తవాన్
ఇలా జీవునితో చెప్పిన దైత్యాచార్యుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు; శివుని భక్తితో ఆరాధించి, పరమశక్తిని సంపాదించాడు.
వరాన్ అవాప్య వివిధాఞ్ శంకరాద్ భావపూజితాత్ శివప్రసాదాత్ కిం నామ దేహినామ్ ఇహ దుర్లభమ్
భావుడు భక్తితో పూజించిన శంకరుని నుండి ఎన్నో వరాలు పొందినవాడికి, శివుని కృప వల్ల ఈ లోకంలో శరీరధారులకు సాధ్యపడని పని ఏదైనా ఉందా?
జగామ శుక్రో జీవేన తారయా యత్ర చన్ద్రమాః వర్తతే తం శశాపోచ్చైః శృణు త్వం చన్ద్ర మే వచః
శుక్రుడు జీవునితో కలిసి చంద్రుడు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు. అక్కడ అతడు గట్టిగా చంద్రుణ్ణి శపిస్తూ, 'ఓ చంద్రుడా! నా మాట విను' అని అన్నాడు.
యస్మాత్ పాపతరం కర్మ త్వయా పాప మదాత్ కృతమ్ కుష్ఠీ భూయాస్ తతశ్ చన్ద్రం శశాపైవం రుషా కవిః
నీకు ఉన్న పాపపు అహంకారంతో, నీవు చేసిన పని పాపానికి మించినది. అందుకే, చంద్రుడా! నీవు కుష్టురోగంతో బాధపడు అని ఆ ముని కోపంతో శపించాడు.
కవిశాపప్రదగ్ధో ఽభూత్ తదైవ మృగలాఞ్ఛనః ప్రాపుః క్షయం న కే నామ గురుస్వామిసఖిద్రుహః
ఆ ముని శాపం వల్ల చంద్రుడు వెంటనే మృగచిహ్నంతో కూడినవాడిగా మారిపోయాడు. గురువు, యజమాని, స్నేహితుడిని ద్రోహించినవాడు ఎవడైనా నాశనమే పొందతాడు.
తత్యాజ తాం స చన్ద్రో ఽపి తాం తారాం జగృహే కవిః శుక్రో ఽపి దేవాన్ ఆహూయ ఋషీన్ పితృగణాంస్ తథా
తర్వాత చంద్రుడు తారను వదిలేశాడు. ఆ ముని తారను తీసుకున్నాడు. శుక్రుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృగణులను పిలిపించాడు.
నదీర్ నదాంశ్ చ వివిధాన్ ఓషధీశ్ చ పతివ్రతాః తతః సంప్రష్టుమ్ ఆరేభే తారావృత్తవినిష్క్రయమ్
తార విషయాన్ని పరిష్కరించేందుకు, నదులు, నదీదేవతలు, భర్తకు విధేయత కలిగిన ఔషధులను శుక్రుడు అడగడం ప్రారంభించాడు.
తతః శ్రుతిః సురాన్ ఆహ గౌతమ్యాం భక్తితస్ త్వ్ ఇయమ్ స్నానం కరోతు జీవేన తారా పూతా భవిష్యతి
అప్పుడొక దివ్యవాణి దేవతలకు ఇలా చెప్పింది: 'తార గౌతమి నదిలో భక్తితో స్నానం చేస్తే, ఆమె పవిత్రురాలవుతుంది.'
రహస్యమ్ ఏతత్ పరమం న కథ్యం యస్య కస్యచిత్ సర్వాస్వ్ అపి దశాస్వ్ ఏహ శరణం గౌతమీ నృణామ్
ఇది అత్యంత రహస్యమైన విషయం, ఎవరికీ చెప్పకూడదు. ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనైనా గౌతమి నది మనుషులకు ఆశ్రయంగా ఉంటుంది.
తథాకరోచ్ చైవ తారా భర్త్రా స్నానం యథావిధి పుష్పవృష్టిర్ అభూత్ తత్ర జయశబ్దో వ్యవర్తత
అలా తార భర్తతో కలిసి విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసింది. అక్కడ పుష్పవృష్టి కురిసింది, విజయధ్వని వినిపించింది.
పునర్ వై దేవా అదదుః పునర్ మనుష్యా ఉత రాజానః సత్యం కృణ్వానా బ్రహ్మజాయాం పునర్ దదుః
మళ్లీ దేవతలు, మళ్లీ మనుషులు, సత్యాన్ని పాటించే రాజులు బ్రహ్మపత్నిని తిరిగి అప్పగించారు.
పునర్ దత్త్వా బ్రహ్మజాయాం కృతాం దేవైర్ అకల్మషామ్ సర్వం క్షేమమ్ అభూత్ తత్ర తస్మాత్ తీర్థం మహామునే
దేవతలు బ్రహ్మపత్నిని పవిత్రురాలిగా చేసి తిరిగి అప్పగించాక అక్కడ అన్నీ శుభంగా జరిగాయి. అందుకే, మహామునీ! ఆ స్థలం పవిత్రతీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పునర్ దత్త్వా బ్రహ్మజాయాం కృతాం దేవైర్ అకల్మషామ్ సర్వం క్షేమమ్ అభూత్ తత్ర తస్మాత్ తీర్థం మహామునే తద్ అభూత్ సకలాఘౌఘధ్వంసనం సర్వకామదమ్ ఆనన్దం క్షేమమ్ అభవత్ సురాణామ్ అసురారిణామ్
దేవతలు బ్రహ్మపత్నిని పవిత్రురాలిగా చేసి తిరిగి అప్పగించాక అక్కడ అన్నీ శాంతిగా జరిగాయి. అందువల్ల, మహామునీ! ఆ తీర్థం అన్ని పాపాలను తొలగించేది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, దేవతలకు, వారి మిత్రులకు ఆనందాన్ని, క్షేమాన్ని ఇస్తుంది.
బృహస్పతేశ్ చ శుక్రస్య తారాయాశ్ చ విశేషతః పరమానన్దమ్ ఆపన్నో గురుర్ గఙ్గామ్ అభాషత
బృహస్పతి, శుక్రుడు, తారకు ముఖ్యంగా ఆ గురువు పరమానందాన్ని పొందాడు, గంగా దేవికి ఇలా చెప్పాడు.
త్వం గౌతమి సదా పూజ్యా సర్వేషామ్ అపి ముక్తిదా విశేషతస్ తు సింహస్థే మయి త్రైలోక్యపావనీ
ఓ గౌతమి! నువ్వు ఎప్పుడూ అందరికీ పూజ్యురాలివి, ముక్తిని ప్రసాదించేవి. ముఖ్యంగా నేను సింహరాశిలో ఉన్నప్పుడు, నువ్వు మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తావు.