ఆహుత్యన్తరదానాయ హవిర్ ద్రవ్యం కరే ఽగ్రహీత్ ఏతస్మిన్న్ అన్తరే వహ్నిర్ ఉపశాన్తో ఽభవత్ తదా
తర్వాతి ఆహుతి కోసం హవిస్సును చేతిలో తీసుకున్నాడు. అదే సమయంలో అగ్ని ఆర్పోయింది.
తతశ్ చిన్తాపరః కాణ్వః కర్తవ్యం కిం భవేద్ ఇతి అన్తర్ విచారయామ్ ఆస విషాదం పరమం గతః
అప్పుడు కన్వుడు లోతుగా ఆలోచిస్తూ, ఇప్పుడు ఏం చేయాలో విచారించాడు. మనసులో తడబడి, తీవ్రంగా చింతించాడు.
ఆహుత్యోశ్ చ ద్వయోర్ మధ్య ఉపశాన్తో హుతాశనః అగ్న్యన్తరమ్ ఉపాదేయం వైదికం లౌకికం తథా
రెండు ఆహుతుల మధ్యలో అగ్ని ఆర్పోయింది. ఇప్పుడు వేద ప్రకారం, లోకంలో వాడే మరో అగ్ని తెచ్చుకోవాలి అని భావించాడు.
క్వ హోష్యం స్యాద్ ద్వితీయం తు ఆహుత్యన్తరమ్ ఏవ చ ఏవం మీమాంసమానే తు దైవీ వాగ్ అబ్రవీత్ తదా
రెండవ ఆహుతిని ఎక్కడ సమర్పించాలి? కొత్త అగ్ని ఎక్కడి నుంచి తెచ్చుకోవాలి? ఇలా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో దివ్య స్వరం వినిపించింది.
అగ్న్యన్తరం నైవ తే ఽత్ర ఉపాదేయం భవిష్యతి యాని తత్ర భవిష్యన్తి శకలాని సమీపతః
ఇక్కడ నువ్వు కొత్త అగ్ని తెచ్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. దగ్గరలో ఉన్న మిగిలిన ముక్కలు చాలు.
అర్ధదగ్ధేషు కాష్ఠేషు విప్రరాజ ప్రహూయతామ్ నేత్య్ ఉవాచ తదా కాణ్వః సైవ వాగ్ అబ్రవీత్ పునః
అర్థం అయినంత వరకు కాలిన దండలను ఉపయోగించు బ్రాహ్మణ రాజా అని ఆ దివ్య స్వరం చెప్పింది. కన్వుడు 'అలా కాదు' అన్నాడు. మళ్లీ అదే దివ్య స్వరం పలికింది.
అగ్నేః పుత్రో హిరణ్యస్ తు పితా పుత్రః స ఏవ తు పుత్రే దత్తం ప్రియాయైవ పితుః ప్రీత్యై భవిష్యతి
అగ్నికి కుమారుడు హిరణ్యుడు. తండ్రి కూడా కుమారుడే. కుమారుడికి ఇచ్చినదీ, తండ్రికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
పిత్రే దేయం సుతే దద్యాత్ కోటిప్రీతిగుణం భవేత్ దైవీ వాగ్ అబ్రవీద్ ఏవం తతః సర్వే మహర్షయః
తండ్రికి ఇవ్వాల్సింది కుమారుడికి ఇచ్చినా, అది కోటి రెట్లు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. దివ్య స్వరం ఇలా చెప్పింది. ఆ తరువాత అన్ని మహర్షులు కూడా అంగీకరించారు.
నిశ్చిత్య ధర్మసర్వస్వం తథా చక్రుర్ యథోదితమ్ ఏతజ్ జ్ఞాత్వా జగత్య్ అత్ర పుత్రే దత్తం పితుర్ భవేత్
ధర్మమంతా బాగా తెలుసుకుని, చెప్పినట్టు ఆచరించారు. ఇది తెలుసుకున్నవారు ఈ లోకంలో కొడుకుకు ఇచ్చినది తండ్రికి అయినట్టే అవుతుంది.
అపత్యాద్యుపకారేణ పిత్రోః ప్రీతిర్ యథా భవేత్ తథా నాన్యేన కేనాపి జగత్య్ ఏతద్ ధి విశ్రుతమ్
పిల్లలు మొదలైన ఉపకారాలతో తల్లిదండ్రులకు సంతోషం కలుగుతుంది; ఈ లోకంలో మరే ఇతర మార్గంలోనూ అది సాధ్యపడదు — ఇది అందరికీ తెలిసిన విషయమే.
సుప్రసిద్ధం జగత్య్ ఏతత్ సర్వలోకేషు పూజితమ్ తస్మిన్ దత్తే భవేత్ పుణ్యం సర్వం కోటిగుణం సుత
ఈ విషయం లోకంలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, అన్ని లోకాలలో గౌరవించబడుతుంది; అక్కడ ఇచ్చిన దానికీ అన్ని పుణ్యాలు కోటి రెట్లు పెరుగుతాయి, ఓ కుమారా!
మనోగ్లానినివృత్తిశ్ చ జాయతే చ మహత్ సుఖమ్ పునర్ అప్య్ ఆహ సా వాణీ కాణ్వే ఽస్మింస్ తీర్థ ఉత్తమే
మనసులోని అలసట పోయి, గొప్ప ఆనందం కలుగుతుంది; మళ్లీ ఆ మాటను ఈ ఉత్తమమైన కాణ్వ తీర్థంలో చెప్పారు.
అభవత్ తన్ మహత్ తీర్థం కాణ్వ పుణ్యప్రభావతః లోకత్రయాశ్రయాశేషతీర్థేభ్యో ఽపి మహాఫలమ్
కాణ్వా! ఆ తీర్థం గొప్పదిగా మారింది, దాని పుణ్యబలం వల్ల అది మూడు లోకాలలోని అన్నీ తీర్థాలకన్నా ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
స్నానదానాదికం కించిద్ భక్త్యా కుర్వన్ సమాహితః ఫలం ప్రాప్స్యస్య్ అశేషేణ సర్వం కోటిగుణం మునే
అక్కడ స్నానం, దానం మొదలైన ఏ కార్యమైనా భక్తితో, ఏకాగ్రతతో చేస్తే, అన్ని ఫలితాలు పూర్తిగా, కోటి రెట్లు పెరిగి లభిస్తాయి, ఓ మునీంద్రా!
యత్ కించిత్ క్రియతే చాత్ర స్నానదానాదికం నరైః సర్వం కోటిగుణం విద్యాత్ కోటితీర్థం తతో విదుః
ఇక్కడ మనుషులు చేసే స్నానం, దానం మొదలైన ఏ కార్యమైనా, అన్నీ కోటి రెట్లు పెరుగుతాయని తెలుసుకో; అందుకే దీనిని 'కోటితీర్థం' అంటారు.
యత్రైతద్ వృత్తమ్ ఆగ్నేయం కాణ్వం పౌత్రం హిరణ్యకమ్ వాణీసంజ్ఞం కోటితీర్థం కోటితీర్థఫలం యతః
ఇక్కడ అగ్నేయుడు, కాణ్వుడు, వాణీ అనే పేరు కలిగిన బంగారు మనవడు గురించి జరిగిన సంఘటన చోటు చేసుకున్నది; అందుకే ఇది 'కోటితీర్థం', ఎందుకంటే ఇది కోటి తీర్థాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
కోటితీర్థస్య మాహాత్మ్యమ్ అత్ర వక్తుం న శక్యతే వాచస్పతిప్రభృతిభిర్ అథవాన్యైః సురైర్ అపి
కోటితీర్థం యొక్క మహిమను వాచస్పతి మొదలైన వారు, లేదా ఇతర దేవతలు కూడా పూర్తిగా వివరించలేరు.
యత్రానుష్ఠీయమానం హి సర్వం కర్మ యథా తథా గోదావర్యాః ప్రసాదేన సర్వం కోటిగుణం భవేత్
ఇక్కడ ఏ కార్యమైనా, ఎలా చేసినా, గోదావరి కృప వల్ల, అన్నీ కోటి రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
కోటితీర్థే ద్విజాగ్ర్యాయ గామ్ ఏకాం యః ప్రయచ్ఛతి తస్య తీర్థస్య మాహాత్మ్యాద్ గోకోటిఫలమ్ అశ్నుతే
కోటితీర్థంలో ఎవరు ఒక గొర్రెను ఉత్తమ ద్విజునికి ఇస్తే, ఆ తీర్థ మహిమ వల్ల వారికి కోటి గొర్రెల ఫలితం లభిస్తుంది.
తస్మింస్ తీర్థే శుచిర్ భూత్వా భూమిదానం కరోతి యః శ్రద్ధాయుక్తేన మనసా స్యాత్ తత్కోటిగుణోత్తరమ్
ఆ తీర్థంలో పవిత్రుడై, శ్రద్ధతో భూమిని దానం చేసినవారికి, ఆ ఫలితం కోటి రెట్లు పెరిగి లభిస్తుంది.
సర్వత్ర గౌతమీతీరే పితౄణాం దానమ్ ఉత్తమమ్ విశేషతః కోటితీర్థే తద్ అనన్తఫలప్రదమ్ అత్రైకన్యూనపఞ్చాశత్ తీర్థాని మునయో విదుః
గౌతమీ తీరమంతా పితృదేవతలకు ఉత్తమమైన దానం, ముఖ్యంగా కోటితీర్థంలో, అనంతమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఇక్కడ మునులు నలభై తొమ్మిది తీర్థాలు ఉన్నాయని తెలుసుకున్నారు.
నారసింహమ్ ఇతి ఖ్యాతం గఙ్గాయా ఉత్తరే తటే తస్యానుభావం వక్ష్యామి సర్వరక్షావిధాయకమ్
గంగా ఉత్తర తీరంలో నారసింహం అని ప్రసిద్ధి చెందిన స్థలం ఉంది. దాని మహిమను, అన్నింటికీ రక్షణనిచ్చే విధానాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.
హిరణ్యకశిపుః పూర్వమ్ అభవద్ బలినాం వరః తపసా విక్రమేణాపి దేవానామ్ అపరాజితః
హిరణ్యకశిపుడు ఒకప్పుడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు. తపస్సు, పరాక్రమంతో దేవతలకు కూడా అతడిని ఓడించలేకపోయారు.
హరిభక్తాత్మజద్వేషకలుషీకృతమానసః ఆవిర్భూయ సభాస్తమ్భాద్ విశ్వాత్మత్వం ప్రదర్శయన్
హరి భక్తుడైన తన కుమారునిపై ద్వేషంతో అతని మనసు మలినమైంది. సభలోని స్తంభం నుండి ప్రత్యక్షమై, తన విశ్వవ్యాప్త స్వరూపాన్ని చూపించాడు.
తం హత్వా నరసింహస్ తత్సైన్యమ్ అద్రావయత్ తదా సర్వాన్ హత్వా మహాదైత్యాన్ క్రమేణాజౌ మహామృగః
అతన్ని సంహరించిన నరసింహుడు, అతని సైన్యాన్ని పారద్రోలాడు. ఆ తరువాత యుద్ధంలో ఉన్న మహాదైత్యులను ఒక్కొక్కరిని సంహరించాడు.
రసాతలస్థాఞ్ శత్రూంశ్ చ జిత్వా స్వర్లోకమ్ ఈయివాన్ తత్ర జిత్వా భువం గత్వా దైత్యాన్ హత్వా నగస్థితాన్
పాతాళంలో ఉన్న శత్రువులను జయించి, స్వర్గలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ గెలిచి, భూమికి వచ్చి, పర్వతాలలో ఉన్న దైత్యులను సంహరించాడు.
సముద్రస్థాన్ నదీసంస్థాన్ గ్రామస్థాన్ వనవాసినః నానారూపధరాన్ దైత్యాన్ నిజఘాన మృగాకృతిః
సముద్రంలో, నదుల్లో, గ్రామాల్లో, అరణ్యంలో నివసించే, అనేక రూపాలు ధరించిన దైత్యులను మృగరూపంలో ఉన్న ప్రభువు సంహరించాడు.
ఆకాశగాన్ వాయుసంస్థాఞ్ జ్యోతిర్లోకమ్ ఉపాగతాన్ వజ్రపాతాధికనఖః సముద్ధూతమహాసటః
ఆకాశంలో సంచరించే, గాలిలో ఉండే, వెలుగులోకి చేరిన వారిని, ఉక్కు కన్నా బలమైన గోళ్లతో, కోపంతో ఉప్పొంగిన జుట్టుతో ప్రభువు చంపాడు.
దైత్యగర్భస్రావిగర్జీ నిర్జితాశేషరాక్షసః మహానాదైర్ వీక్షితైశ్ చ ప్రలయానలసంనిభైః
దైత్యుల గర్భంలోంచి వచ్చే గర్జనలతో గర్జిస్తూ, అన్ని రాక్షసులను జయించి, ప్రళయాగ్ని లాంటి మహా గర్జనలతో చూశాడు.
చపేటైర్ అఙ్గవిక్షేపైర్ అసురాన్ పర్యచూర్ణయత్ ఏవం హత్వా బహువిధాన్ గౌతమీమ్ అగమద్ ధరిః
చెయ్యులతో కొట్టుతూ, అవయవాలను ఊపుతూ, అసురులను నుజ్జునుజ్జు చేశాడు. ఇలా అనేకరకాల దుష్టులను సంహరించి, హరి గౌతమి నదికి వెళ్లాడు.