భవేతాం దివ్యరూపే వాం గఙ్గయా సంగతే యదా తచ్ఛాపాత్ తే నదీరూపే తత్క్షణాత్ సంబభూవతుః
మీరు ఇద్దరూ దివ్యరూపాలతో గంగను కలిసినప్పుడు, ఆ శాపం వల్ల వెంటనే నదుల రూపంలో మారిపోయారు.
అప్సరోయుగమ్ ఆఖ్యాతం నదీద్వయమ్ అతో ఽభవత్ తాభ్యాం పరస్పరం చాపి తాభ్యాం గఙ్గాసుసంగమః
ఆ ఇద్దరు అప్సరసులు రెండు నదులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వారిద్దరి కలయికతో, గంగా మరియు అసుతో కూడిన సంగమం ఏర్పడింది.
సర్వలోకేషు విఖ్యాతో భుక్తిముక్తిప్రదః శివః తత్రాస్తే దృష్ట ఏవాసౌ సర్వసిద్ధిప్రదాయకః
అన్ని లోకాల్లో శివుడు అనుభూతి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అక్కడే ఆయన ప్రత్యక్షంగా ఉండి, అన్ని సిద్ధులను అనుగ్రహిస్తాడు.
తత్ర స్నాత్వా తు తం దృష్ట్వా ముచ్యతే సర్వబన్ధనాత్
అక్కడ స్నానం చేసి, ఆయనను దర్శించితే అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
కోటితీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం గఙ్గాయా దక్షిణే తటే యస్యానుస్మరణాద్ ఏవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
గంగా నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉన్న కోటితీర్థం అని ప్రసిద్ధి. దాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకున్నా కూడా అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.
యత్ర కోటీశ్వరో దేవః సర్వం కోటిగుణం భవేత్ కోటిద్వయం తత్ర పూర్ణం తీర్థానాం శుభదాయినామ్
అక్కడ కోటీశ్వరుడు అనే దేవుడు ఉన్నాడు. అక్కడ అన్ని విషయాలు కోటి రెట్లు ఫలిస్తాయి. అక్కడ రెండు కోట్ల పవిత్ర తీర్థాల శుభఫలితాలు సంపూర్ణంగా ఉంటాయి.
తత్ర వ్యుష్టిం ప్రవక్ష్యామి శృణు నారద తన్మనాః కణ్వస్య తు సుతో జ్యేష్ఠో బాహ్లీక ఇతి విశ్రుతః
అక్కడ జరిగిన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను. నారదా, మనసు పెట్టి విను. కన్వుని పెద్ద కుమారుడు బాహ్లీకుడు అని ప్రసిద్ధి.
కాణ్వశ్ చేతి జనైః ఖ్యాతో వేదవేదాఙ్గపారగః ఇష్టీః పార్వాయణానీర్ యాః సభార్యో వేదపారగః
కన్వుడు ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు. తన భార్యతో కలిసి వేదపారంగతుడిగా యజ్ఞాలు, హోమాలు చేసేవాడు.
కుర్వన్న్ ఆస్తే స గౌతమ్యాస్ తీరస్థో లోకపూజితః ప్రాతఃకాలే సభార్యో ఽసౌ జుహ్వద్ అగ్నౌ సమాహితః
ఆయన గౌతమీ నది తీరంలో నివసిస్తూ, లోకమంతా గౌరవించేవారు. ప్రతి ఉదయం భార్యతో కలిసి, ఏకాగ్రతతో అగ్నికి హోమాలు చేసేవాడు.
సర్వదాస్తే కదాచిత్ తు హవనాయ సముద్యతః ఏకాహుతిం స హుత్వా తు సమిద్ధే హవ్యవాహనే
అయితే ఎప్పుడూ అక్కడే ఉండేవాడు. ఒకసారి హవనం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు ఒక ఆహుతి సమర్పించి, అగ్నిని వెలిగించాడు.
ఆహుత్యన్తరదానాయ హవిర్ ద్రవ్యం కరే ఽగ్రహీత్ ఏతస్మిన్న్ అన్తరే వహ్నిర్ ఉపశాన్తో ఽభవత్ తదా
తర్వాతి ఆహుతి కోసం హవిస్సును చేతిలో తీసుకున్నాడు. అదే సమయంలో అగ్ని ఆర్పోయింది.
తతశ్ చిన్తాపరః కాణ్వః కర్తవ్యం కిం భవేద్ ఇతి అన్తర్ విచారయామ్ ఆస విషాదం పరమం గతః
అప్పుడు కన్వుడు లోతుగా ఆలోచిస్తూ, ఇప్పుడు ఏం చేయాలో విచారించాడు. మనసులో తడబడి, తీవ్రంగా చింతించాడు.
ఆహుత్యోశ్ చ ద్వయోర్ మధ్య ఉపశాన్తో హుతాశనః అగ్న్యన్తరమ్ ఉపాదేయం వైదికం లౌకికం తథా
రెండు ఆహుతుల మధ్యలో అగ్ని ఆర్పోయింది. ఇప్పుడు వేద ప్రకారం, లోకంలో వాడే మరో అగ్ని తెచ్చుకోవాలి అని భావించాడు.
క్వ హోష్యం స్యాద్ ద్వితీయం తు ఆహుత్యన్తరమ్ ఏవ చ ఏవం మీమాంసమానే తు దైవీ వాగ్ అబ్రవీత్ తదా
రెండవ ఆహుతిని ఎక్కడ సమర్పించాలి? కొత్త అగ్ని ఎక్కడి నుంచి తెచ్చుకోవాలి? ఇలా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో దివ్య స్వరం వినిపించింది.
అగ్న్యన్తరం నైవ తే ఽత్ర ఉపాదేయం భవిష్యతి యాని తత్ర భవిష్యన్తి శకలాని సమీపతః
ఇక్కడ నువ్వు కొత్త అగ్ని తెచ్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. దగ్గరలో ఉన్న మిగిలిన ముక్కలు చాలు.
అర్ధదగ్ధేషు కాష్ఠేషు విప్రరాజ ప్రహూయతామ్ నేత్య్ ఉవాచ తదా కాణ్వః సైవ వాగ్ అబ్రవీత్ పునః
అర్థం అయినంత వరకు కాలిన దండలను ఉపయోగించు బ్రాహ్మణ రాజా అని ఆ దివ్య స్వరం చెప్పింది. కన్వుడు 'అలా కాదు' అన్నాడు. మళ్లీ అదే దివ్య స్వరం పలికింది.
అగ్నేః పుత్రో హిరణ్యస్ తు పితా పుత్రః స ఏవ తు పుత్రే దత్తం ప్రియాయైవ పితుః ప్రీత్యై భవిష్యతి
అగ్నికి కుమారుడు హిరణ్యుడు. తండ్రి కూడా కుమారుడే. కుమారుడికి ఇచ్చినదీ, తండ్రికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
పిత్రే దేయం సుతే దద్యాత్ కోటిప్రీతిగుణం భవేత్ దైవీ వాగ్ అబ్రవీద్ ఏవం తతః సర్వే మహర్షయః
తండ్రికి ఇవ్వాల్సింది కుమారుడికి ఇచ్చినా, అది కోటి రెట్లు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. దివ్య స్వరం ఇలా చెప్పింది. ఆ తరువాత అన్ని మహర్షులు కూడా అంగీకరించారు.
నిశ్చిత్య ధర్మసర్వస్వం తథా చక్రుర్ యథోదితమ్ ఏతజ్ జ్ఞాత్వా జగత్య్ అత్ర పుత్రే దత్తం పితుర్ భవేత్
ధర్మమంతా బాగా తెలుసుకుని, చెప్పినట్టు ఆచరించారు. ఇది తెలుసుకున్నవారు ఈ లోకంలో కొడుకుకు ఇచ్చినది తండ్రికి అయినట్టే అవుతుంది.
అపత్యాద్యుపకారేణ పిత్రోః ప్రీతిర్ యథా భవేత్ తథా నాన్యేన కేనాపి జగత్య్ ఏతద్ ధి విశ్రుతమ్
పిల్లలు మొదలైన ఉపకారాలతో తల్లిదండ్రులకు సంతోషం కలుగుతుంది; ఈ లోకంలో మరే ఇతర మార్గంలోనూ అది సాధ్యపడదు — ఇది అందరికీ తెలిసిన విషయమే.
సుప్రసిద్ధం జగత్య్ ఏతత్ సర్వలోకేషు పూజితమ్ తస్మిన్ దత్తే భవేత్ పుణ్యం సర్వం కోటిగుణం సుత
ఈ విషయం లోకంలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, అన్ని లోకాలలో గౌరవించబడుతుంది; అక్కడ ఇచ్చిన దానికీ అన్ని పుణ్యాలు కోటి రెట్లు పెరుగుతాయి, ఓ కుమారా!
మనోగ్లానినివృత్తిశ్ చ జాయతే చ మహత్ సుఖమ్ పునర్ అప్య్ ఆహ సా వాణీ కాణ్వే ఽస్మింస్ తీర్థ ఉత్తమే
మనసులోని అలసట పోయి, గొప్ప ఆనందం కలుగుతుంది; మళ్లీ ఆ మాటను ఈ ఉత్తమమైన కాణ్వ తీర్థంలో చెప్పారు.
అభవత్ తన్ మహత్ తీర్థం కాణ్వ పుణ్యప్రభావతః లోకత్రయాశ్రయాశేషతీర్థేభ్యో ఽపి మహాఫలమ్
కాణ్వా! ఆ తీర్థం గొప్పదిగా మారింది, దాని పుణ్యబలం వల్ల అది మూడు లోకాలలోని అన్నీ తీర్థాలకన్నా ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
స్నానదానాదికం కించిద్ భక్త్యా కుర్వన్ సమాహితః ఫలం ప్రాప్స్యస్య్ అశేషేణ సర్వం కోటిగుణం మునే
అక్కడ స్నానం, దానం మొదలైన ఏ కార్యమైనా భక్తితో, ఏకాగ్రతతో చేస్తే, అన్ని ఫలితాలు పూర్తిగా, కోటి రెట్లు పెరిగి లభిస్తాయి, ఓ మునీంద్రా!
యత్ కించిత్ క్రియతే చాత్ర స్నానదానాదికం నరైః సర్వం కోటిగుణం విద్యాత్ కోటితీర్థం తతో విదుః
ఇక్కడ మనుషులు చేసే స్నానం, దానం మొదలైన ఏ కార్యమైనా, అన్నీ కోటి రెట్లు పెరుగుతాయని తెలుసుకో; అందుకే దీనిని 'కోటితీర్థం' అంటారు.
యత్రైతద్ వృత్తమ్ ఆగ్నేయం కాణ్వం పౌత్రం హిరణ్యకమ్ వాణీసంజ్ఞం కోటితీర్థం కోటితీర్థఫలం యతః
ఇక్కడ అగ్నేయుడు, కాణ్వుడు, వాణీ అనే పేరు కలిగిన బంగారు మనవడు గురించి జరిగిన సంఘటన చోటు చేసుకున్నది; అందుకే ఇది 'కోటితీర్థం', ఎందుకంటే ఇది కోటి తీర్థాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
కోటితీర్థస్య మాహాత్మ్యమ్ అత్ర వక్తుం న శక్యతే వాచస్పతిప్రభృతిభిర్ అథవాన్యైః సురైర్ అపి
కోటితీర్థం యొక్క మహిమను వాచస్పతి మొదలైన వారు, లేదా ఇతర దేవతలు కూడా పూర్తిగా వివరించలేరు.
యత్రానుష్ఠీయమానం హి సర్వం కర్మ యథా తథా గోదావర్యాః ప్రసాదేన సర్వం కోటిగుణం భవేత్
ఇక్కడ ఏ కార్యమైనా, ఎలా చేసినా, గోదావరి కృప వల్ల, అన్నీ కోటి రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
కోటితీర్థే ద్విజాగ్ర్యాయ గామ్ ఏకాం యః ప్రయచ్ఛతి తస్య తీర్థస్య మాహాత్మ్యాద్ గోకోటిఫలమ్ అశ్నుతే
కోటితీర్థంలో ఎవరు ఒక గొర్రెను ఉత్తమ ద్విజునికి ఇస్తే, ఆ తీర్థ మహిమ వల్ల వారికి కోటి గొర్రెల ఫలితం లభిస్తుంది.
తస్మింస్ తీర్థే శుచిర్ భూత్వా భూమిదానం కరోతి యః శ్రద్ధాయుక్తేన మనసా స్యాత్ తత్కోటిగుణోత్తరమ్
ఆ తీర్థంలో పవిత్రుడై, శ్రద్ధతో భూమిని దానం చేసినవారికి, ఆ ఫలితం కోటి రెట్లు పెరిగి లభిస్తుంది.