ఉర్వశీం చ తతో మేనాం రమ్భాం చాపి తిలోత్తమామ్ నైవేత్య్ ఊచుర్ భయత్రస్తాః పునర్ ఆహ శచీపతిః
అప్పుడు ఉర్వశి, మేన, రంభ, తిలోత్తమా—all భయంతో వణికుతూ—'మేము వెళ్లం' అని చెప్పలేదు. అప్పుడు శచీపతి మళ్లీ వారితో మాట్లాడాడు.
గమ్భీరాం చాతిగమ్భీరామ్ ఉభే యే గర్వితే తదా తే ఊచతుర్ ఉభే దేవం సహస్రాక్షం పురందరమ్
ఆ సమయంలో, గర్వంతో కూడిన, లోతైన స్వభావమున్న ఆ ఇద్దరూ సహస్రాక్షుడైన పురందరుని సమక్షంలో ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు.
ఆవాం గత్వా తపస్యన్తం గాధిపుత్రం మహాద్యుతిమ్ చ్యావయావో నృత్యగీతై రూపయౌవనసంపదా
మేమిద్దరం గాధిపుత్రుడి వద్దకు వెళ్లి, నాట్యం, పాట, అందం, యవ్వనంతో అతని తపస్సు భంగపరచుతాము.
యాసామ్ అపాఙ్గే హసితే వాచి విభ్రమసంపది నిత్యం వసతి పఞ్చేషుస్ తాభిః కో ఽత్ర న జీయతే
వారి చూపులో, నవ్వులో, మాటల్లో, ఆటపాటల్లో ఎప్పుడూ మన్మథుడు నివసిస్తుంటే, అలాంటి వారిని ఎవరు జయించగలరు?
తథేత్య్ ఉక్తే సహస్రాక్షే తే ఆగత్య మహానదీమ్ దదృశాతే తపస్యన్తం విశ్వామిత్రం మహామునిమ్
సహస్రాక్షుడు 'అలాగే' అని అనగానే, వారు మహానదికి వెళ్లి, అక్కడ తపస్సు చేస్తున్న మహర్షి విశ్వామిత్రుని చూశారు.
మృత్యోర్ అపి దురాధర్షం భూమిస్థమ్ ఇవ ధూర్జటిమ్ సహస్రమ్ ఏకం వర్షాణామ్ ఈక్షితుం న చ శక్నుతః
అతడు మరణానికీ దురాక్రమ్యుడై, భూమిపై ధూర్జటి లాగా నిలబడి ఉన్నాడు. వారు వెయ్యేళ్లు చూసేందుకు కూడా ధైర్యం చేయలేకపోయారు.
దూరే స్థితే నృత్యగీతచాటుకారరతే తదా విలోక్య మునిశార్దూలస్ తతః కోపాకులో ఽభవత్
వారు దూరంగా నిలబడి, నాట్యం, పాట, మాయమాటల్లో మునిగిపోయారు. అప్పుడు మునిశార్దూలుడు వారిని చూసి కోపంతో నిండిపోయాడు.
ప్రతీపాచరణం దృష్ట్వా క్రోధః కస్య న జాయతే నిస్పృహో ఽపి మహాబాహుస్ తమ్ ఇన్ద్రం ప్రహసన్న్ ఇవ
అలాంటి విరుద్ధమైన ప్రవర్తనను చూసి ఎవరికైనా కోపం రాకమానదు. మహాబాహువు అయిన అతడు, ఆశలు లేకపోయినా, ఇంద్రుని చూసి నవ్వాడు.
ఆభ్యాం ముక్తః సహస్రాక్షో హ్య్ అప్సరోభ్యాం బ్రువన్న్ ఇవ శశాప తే స గాధేయో ద్రవరూపే భవిష్యథః
ఆ ఇద్దరు అప్సరసల వల్ల సహస్రాక్షుడు విడుదలై, గాధిపుత్రుడు ఇలా శపించాడు: 'మీరు ద్రవరూపంలో మారిపోతారు.'
ద్రవితుం మాం సమాయాతే యతస్ త్వ్ ఇహ తతో లఘు తతః ప్రసాదితస్ తాభ్యాం శాపమోక్షం చకార సః
నన్ను పరుగెత్తించడానికి మీరు ఇక్కడికి వచ్చినందువల్ల, మీరు తేలికగా మారిపోతారు. తరువాత వారు క్షమాపణ చెప్పగా, అతడు శాపాంతం ఇచ్చాడు.
భవేతాం దివ్యరూపే వాం గఙ్గయా సంగతే యదా తచ్ఛాపాత్ తే నదీరూపే తత్క్షణాత్ సంబభూవతుః
మీరు ఇద్దరూ దివ్యరూపాలతో గంగను కలిసినప్పుడు, ఆ శాపం వల్ల వెంటనే నదుల రూపంలో మారిపోయారు.
అప్సరోయుగమ్ ఆఖ్యాతం నదీద్వయమ్ అతో ఽభవత్ తాభ్యాం పరస్పరం చాపి తాభ్యాం గఙ్గాసుసంగమః
ఆ ఇద్దరు అప్సరసులు రెండు నదులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వారిద్దరి కలయికతో, గంగా మరియు అసుతో కూడిన సంగమం ఏర్పడింది.
సర్వలోకేషు విఖ్యాతో భుక్తిముక్తిప్రదః శివః తత్రాస్తే దృష్ట ఏవాసౌ సర్వసిద్ధిప్రదాయకః
అన్ని లోకాల్లో శివుడు అనుభూతి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అక్కడే ఆయన ప్రత్యక్షంగా ఉండి, అన్ని సిద్ధులను అనుగ్రహిస్తాడు.
తత్ర స్నాత్వా తు తం దృష్ట్వా ముచ్యతే సర్వబన్ధనాత్
అక్కడ స్నానం చేసి, ఆయనను దర్శించితే అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
కోటితీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం గఙ్గాయా దక్షిణే తటే యస్యానుస్మరణాద్ ఏవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
గంగా నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉన్న కోటితీర్థం అని ప్రసిద్ధి. దాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకున్నా కూడా అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.
యత్ర కోటీశ్వరో దేవః సర్వం కోటిగుణం భవేత్ కోటిద్వయం తత్ర పూర్ణం తీర్థానాం శుభదాయినామ్
అక్కడ కోటీశ్వరుడు అనే దేవుడు ఉన్నాడు. అక్కడ అన్ని విషయాలు కోటి రెట్లు ఫలిస్తాయి. అక్కడ రెండు కోట్ల పవిత్ర తీర్థాల శుభఫలితాలు సంపూర్ణంగా ఉంటాయి.
తత్ర వ్యుష్టిం ప్రవక్ష్యామి శృణు నారద తన్మనాః కణ్వస్య తు సుతో జ్యేష్ఠో బాహ్లీక ఇతి విశ్రుతః
అక్కడ జరిగిన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను. నారదా, మనసు పెట్టి విను. కన్వుని పెద్ద కుమారుడు బాహ్లీకుడు అని ప్రసిద్ధి.
కాణ్వశ్ చేతి జనైః ఖ్యాతో వేదవేదాఙ్గపారగః ఇష్టీః పార్వాయణానీర్ యాః సభార్యో వేదపారగః
కన్వుడు ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు. తన భార్యతో కలిసి వేదపారంగతుడిగా యజ్ఞాలు, హోమాలు చేసేవాడు.
కుర్వన్న్ ఆస్తే స గౌతమ్యాస్ తీరస్థో లోకపూజితః ప్రాతఃకాలే సభార్యో ఽసౌ జుహ్వద్ అగ్నౌ సమాహితః
ఆయన గౌతమీ నది తీరంలో నివసిస్తూ, లోకమంతా గౌరవించేవారు. ప్రతి ఉదయం భార్యతో కలిసి, ఏకాగ్రతతో అగ్నికి హోమాలు చేసేవాడు.
సర్వదాస్తే కదాచిత్ తు హవనాయ సముద్యతః ఏకాహుతిం స హుత్వా తు సమిద్ధే హవ్యవాహనే
అయితే ఎప్పుడూ అక్కడే ఉండేవాడు. ఒకసారి హవనం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు ఒక ఆహుతి సమర్పించి, అగ్నిని వెలిగించాడు.
ఆహుత్యన్తరదానాయ హవిర్ ద్రవ్యం కరే ఽగ్రహీత్ ఏతస్మిన్న్ అన్తరే వహ్నిర్ ఉపశాన్తో ఽభవత్ తదా
తర్వాతి ఆహుతి కోసం హవిస్సును చేతిలో తీసుకున్నాడు. అదే సమయంలో అగ్ని ఆర్పోయింది.
తతశ్ చిన్తాపరః కాణ్వః కర్తవ్యం కిం భవేద్ ఇతి అన్తర్ విచారయామ్ ఆస విషాదం పరమం గతః
అప్పుడు కన్వుడు లోతుగా ఆలోచిస్తూ, ఇప్పుడు ఏం చేయాలో విచారించాడు. మనసులో తడబడి, తీవ్రంగా చింతించాడు.
ఆహుత్యోశ్ చ ద్వయోర్ మధ్య ఉపశాన్తో హుతాశనః అగ్న్యన్తరమ్ ఉపాదేయం వైదికం లౌకికం తథా
రెండు ఆహుతుల మధ్యలో అగ్ని ఆర్పోయింది. ఇప్పుడు వేద ప్రకారం, లోకంలో వాడే మరో అగ్ని తెచ్చుకోవాలి అని భావించాడు.
క్వ హోష్యం స్యాద్ ద్వితీయం తు ఆహుత్యన్తరమ్ ఏవ చ ఏవం మీమాంసమానే తు దైవీ వాగ్ అబ్రవీత్ తదా
రెండవ ఆహుతిని ఎక్కడ సమర్పించాలి? కొత్త అగ్ని ఎక్కడి నుంచి తెచ్చుకోవాలి? ఇలా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో దివ్య స్వరం వినిపించింది.
అగ్న్యన్తరం నైవ తే ఽత్ర ఉపాదేయం భవిష్యతి యాని తత్ర భవిష్యన్తి శకలాని సమీపతః
ఇక్కడ నువ్వు కొత్త అగ్ని తెచ్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. దగ్గరలో ఉన్న మిగిలిన ముక్కలు చాలు.
అర్ధదగ్ధేషు కాష్ఠేషు విప్రరాజ ప్రహూయతామ్ నేత్య్ ఉవాచ తదా కాణ్వః సైవ వాగ్ అబ్రవీత్ పునః
అర్థం అయినంత వరకు కాలిన దండలను ఉపయోగించు బ్రాహ్మణ రాజా అని ఆ దివ్య స్వరం చెప్పింది. కన్వుడు 'అలా కాదు' అన్నాడు. మళ్లీ అదే దివ్య స్వరం పలికింది.
అగ్నేః పుత్రో హిరణ్యస్ తు పితా పుత్రః స ఏవ తు పుత్రే దత్తం ప్రియాయైవ పితుః ప్రీత్యై భవిష్యతి
అగ్నికి కుమారుడు హిరణ్యుడు. తండ్రి కూడా కుమారుడే. కుమారుడికి ఇచ్చినదీ, తండ్రికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
పిత్రే దేయం సుతే దద్యాత్ కోటిప్రీతిగుణం భవేత్ దైవీ వాగ్ అబ్రవీద్ ఏవం తతః సర్వే మహర్షయః
తండ్రికి ఇవ్వాల్సింది కుమారుడికి ఇచ్చినా, అది కోటి రెట్లు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. దివ్య స్వరం ఇలా చెప్పింది. ఆ తరువాత అన్ని మహర్షులు కూడా అంగీకరించారు.
నిశ్చిత్య ధర్మసర్వస్వం తథా చక్రుర్ యథోదితమ్ ఏతజ్ జ్ఞాత్వా జగత్య్ అత్ర పుత్రే దత్తం పితుర్ భవేత్
ధర్మమంతా బాగా తెలుసుకుని, చెప్పినట్టు ఆచరించారు. ఇది తెలుసుకున్నవారు ఈ లోకంలో కొడుకుకు ఇచ్చినది తండ్రికి అయినట్టే అవుతుంది.
అపత్యాద్యుపకారేణ పిత్రోః ప్రీతిర్ యథా భవేత్ తథా నాన్యేన కేనాపి జగత్య్ ఏతద్ ధి విశ్రుతమ్
పిల్లలు మొదలైన ఉపకారాలతో తల్లిదండ్రులకు సంతోషం కలుగుతుంది; ఈ లోకంలో మరే ఇతర మార్గంలోనూ అది సాధ్యపడదు — ఇది అందరికీ తెలిసిన విషయమే.