తేషు స్నానం చ దానం చ శ్రవణం పఠనం తథా సర్వపాపప్రశమనం భుక్తిముక్తిప్రదం భవేత్
ఆ తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, దానం చేయడం, వినడం, పఠించడం — ఇవన్నీ అన్ని పాపాలను తొలగించి, భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తాయి.
అప్సరోయుగమ్ ఆఖ్యాతమ్ అప్సరాసంగమం తతః తీరే చ దక్షిణే పుణ్యం స్మరణాత్ సుభగో భవేత్
అప్సరసల జంట కథ చెప్పబడింది. ఆ అప్సరసల సంగమం కూడా వివరించబడింది. దక్షిణ తీరంలో ఉన్న ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని జపించినా, మనిషి భాగ్యవంతుడవుతాడు.
ముక్తో భవత్య్ అసందేహం తత్ర స్నానాదినా నరః స్త్రీ సతీ సంగమే తస్మిన్న్ ఋతుస్నాతా చ నారద
నారదా, అక్కడ స్నానం చేసి, పూజలు చేసిన పురుషుడు గానీ, సతీ స్వభావమున్న స్త్రీ గానీ, ముఖ్యంగా ఆ స్త్రీ ఋతుస్నానం చేసిన తర్వాత అయితే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా ముక్తి పొందుతారు.
వన్ధ్యాపి జనయేత్ పుత్రం త్రిమాసాత్ పతినా సహ స్నానదానేన వర్తన్తీ నాన్యథా మద్వచో భవేత్
ఒక స్త్రీ వంధ్య అయినా, భర్తతో కలిసి స్నానం చేసి, దానం చేస్తూ మూడు నెలల్లో కుమారుడిని ప్రసవిస్తుంది. ఇలా చేయకపోతే, నా మాట నిజం కాదు.
అప్సరోయుగమ్ ఆఖ్యాతం తీర్థం యేన చ హేతునా తత్రేదం కారణం వక్ష్యే శృణు నారద యత్నతః
అప్సరసల జంట అనే పేరుగల తీర్థం ఎందుకు అలా పిలవబడిందో, దానికి కారణం ఏమిటో నేను ఇప్పుడు చెబుతాను నారదా, జాగ్రత్తగా విను.
స్పర్ధాసీన్ మహతీ బ్రహ్మన్ విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః తపస్యన్తం గాధిసుతం బ్రాహ్మణ్యార్థే యతవ్రతమ్
బ్రహ్మణుడా, విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప పోటీ ఏర్పడింది. బ్రాహ్మణత్వం కోసం గాధిపుత్రుడు కఠిన తపస్సు చేస్తూ నియమాలు పాటించేవాడు.
గఙ్గాద్వారే సమాసీనం ప్రేరితేన్ద్రేణ మేనకా తం గత్వా తపసో భ్రష్టం కురు భద్రే మమాజ్ఞయా
గంగాద్వారంలో కూర్చున్న విశ్వామిత్రుని వద్దకు, ఇంద్రుడు మేనకను పంపాడు. 'మంచిదీ, నా ఆజ్ఞతో అతని తపస్సు భంగపర్చు' అని చెప్పాడు.
తదోక్తేన్ద్రేణ సా మేనా విశ్వామిత్రం తపశ్చ్యుతమ్ కృత్వా కన్యాం తథా దత్త్వా జగామేన్ద్రపురం పునః
ఇంద్రుడు చెప్పినట్టు మేనక వెళ్లి, విశ్వామిత్రుని తపస్సు భంగపర్చింది. అతనికి ఒక కుమార్తెను ప్రసాదించి, మళ్లీ ఇంద్రుని నగరానికి వెళ్లిపోయింది.
తస్యాం గతాయాం సస్మార గాధిపుత్రో ఽఖిలం కృతమ్ తం తు దేశం పరిత్యజ్య తీర్థం తు సురవల్లభమ్
ఆమె వెళ్లిన తర్వాత, గాధిపుత్రుడు జరిగిన సంగతులన్నిటిని గుర్తు చేసుకున్నాడు. ఆ ప్రదేశాన్ని విడిచిపెట్టి, దేవతలకు ప్రీతికరమైన తీర్థానికి వెళ్లాడు.
జగామ దక్షిణాం గఙ్గాం యత్ర కాలఞ్జరో హరః తపస్యన్తం తదోవాచ పునర్ ఇన్ద్రః సహస్రదృక్
అతడు దక్షిణ గంగా వద్దకు వెళ్లాడు. అక్కడ కాలంజరుడు, హరుడు తపస్సు చేస్తుండగా, మళ్లీ సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు అతనితో మాట్లాడాడు.
ఉర్వశీం చ తతో మేనాం రమ్భాం చాపి తిలోత్తమామ్ నైవేత్య్ ఊచుర్ భయత్రస్తాః పునర్ ఆహ శచీపతిః
అప్పుడు ఉర్వశి, మేన, రంభ, తిలోత్తమా—all భయంతో వణికుతూ—'మేము వెళ్లం' అని చెప్పలేదు. అప్పుడు శచీపతి మళ్లీ వారితో మాట్లాడాడు.
గమ్భీరాం చాతిగమ్భీరామ్ ఉభే యే గర్వితే తదా తే ఊచతుర్ ఉభే దేవం సహస్రాక్షం పురందరమ్
ఆ సమయంలో, గర్వంతో కూడిన, లోతైన స్వభావమున్న ఆ ఇద్దరూ సహస్రాక్షుడైన పురందరుని సమక్షంలో ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు.
ఆవాం గత్వా తపస్యన్తం గాధిపుత్రం మహాద్యుతిమ్ చ్యావయావో నృత్యగీతై రూపయౌవనసంపదా
మేమిద్దరం గాధిపుత్రుడి వద్దకు వెళ్లి, నాట్యం, పాట, అందం, యవ్వనంతో అతని తపస్సు భంగపరచుతాము.
యాసామ్ అపాఙ్గే హసితే వాచి విభ్రమసంపది నిత్యం వసతి పఞ్చేషుస్ తాభిః కో ఽత్ర న జీయతే
వారి చూపులో, నవ్వులో, మాటల్లో, ఆటపాటల్లో ఎప్పుడూ మన్మథుడు నివసిస్తుంటే, అలాంటి వారిని ఎవరు జయించగలరు?
తథేత్య్ ఉక్తే సహస్రాక్షే తే ఆగత్య మహానదీమ్ దదృశాతే తపస్యన్తం విశ్వామిత్రం మహామునిమ్
సహస్రాక్షుడు 'అలాగే' అని అనగానే, వారు మహానదికి వెళ్లి, అక్కడ తపస్సు చేస్తున్న మహర్షి విశ్వామిత్రుని చూశారు.
మృత్యోర్ అపి దురాధర్షం భూమిస్థమ్ ఇవ ధూర్జటిమ్ సహస్రమ్ ఏకం వర్షాణామ్ ఈక్షితుం న చ శక్నుతః
అతడు మరణానికీ దురాక్రమ్యుడై, భూమిపై ధూర్జటి లాగా నిలబడి ఉన్నాడు. వారు వెయ్యేళ్లు చూసేందుకు కూడా ధైర్యం చేయలేకపోయారు.
దూరే స్థితే నృత్యగీతచాటుకారరతే తదా విలోక్య మునిశార్దూలస్ తతః కోపాకులో ఽభవత్
వారు దూరంగా నిలబడి, నాట్యం, పాట, మాయమాటల్లో మునిగిపోయారు. అప్పుడు మునిశార్దూలుడు వారిని చూసి కోపంతో నిండిపోయాడు.
ప్రతీపాచరణం దృష్ట్వా క్రోధః కస్య న జాయతే నిస్పృహో ఽపి మహాబాహుస్ తమ్ ఇన్ద్రం ప్రహసన్న్ ఇవ
అలాంటి విరుద్ధమైన ప్రవర్తనను చూసి ఎవరికైనా కోపం రాకమానదు. మహాబాహువు అయిన అతడు, ఆశలు లేకపోయినా, ఇంద్రుని చూసి నవ్వాడు.
ఆభ్యాం ముక్తః సహస్రాక్షో హ్య్ అప్సరోభ్యాం బ్రువన్న్ ఇవ శశాప తే స గాధేయో ద్రవరూపే భవిష్యథః
ఆ ఇద్దరు అప్సరసల వల్ల సహస్రాక్షుడు విడుదలై, గాధిపుత్రుడు ఇలా శపించాడు: 'మీరు ద్రవరూపంలో మారిపోతారు.'
ద్రవితుం మాం సమాయాతే యతస్ త్వ్ ఇహ తతో లఘు తతః ప్రసాదితస్ తాభ్యాం శాపమోక్షం చకార సః
నన్ను పరుగెత్తించడానికి మీరు ఇక్కడికి వచ్చినందువల్ల, మీరు తేలికగా మారిపోతారు. తరువాత వారు క్షమాపణ చెప్పగా, అతడు శాపాంతం ఇచ్చాడు.
భవేతాం దివ్యరూపే వాం గఙ్గయా సంగతే యదా తచ్ఛాపాత్ తే నదీరూపే తత్క్షణాత్ సంబభూవతుః
మీరు ఇద్దరూ దివ్యరూపాలతో గంగను కలిసినప్పుడు, ఆ శాపం వల్ల వెంటనే నదుల రూపంలో మారిపోయారు.
అప్సరోయుగమ్ ఆఖ్యాతం నదీద్వయమ్ అతో ఽభవత్ తాభ్యాం పరస్పరం చాపి తాభ్యాం గఙ్గాసుసంగమః
ఆ ఇద్దరు అప్సరసులు రెండు నదులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వారిద్దరి కలయికతో, గంగా మరియు అసుతో కూడిన సంగమం ఏర్పడింది.
సర్వలోకేషు విఖ్యాతో భుక్తిముక్తిప్రదః శివః తత్రాస్తే దృష్ట ఏవాసౌ సర్వసిద్ధిప్రదాయకః
అన్ని లోకాల్లో శివుడు అనుభూతి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అక్కడే ఆయన ప్రత్యక్షంగా ఉండి, అన్ని సిద్ధులను అనుగ్రహిస్తాడు.
తత్ర స్నాత్వా తు తం దృష్ట్వా ముచ్యతే సర్వబన్ధనాత్
అక్కడ స్నానం చేసి, ఆయనను దర్శించితే అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
కోటితీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం గఙ్గాయా దక్షిణే తటే యస్యానుస్మరణాద్ ఏవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
గంగా నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉన్న కోటితీర్థం అని ప్రసిద్ధి. దాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకున్నా కూడా అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.
యత్ర కోటీశ్వరో దేవః సర్వం కోటిగుణం భవేత్ కోటిద్వయం తత్ర పూర్ణం తీర్థానాం శుభదాయినామ్
అక్కడ కోటీశ్వరుడు అనే దేవుడు ఉన్నాడు. అక్కడ అన్ని విషయాలు కోటి రెట్లు ఫలిస్తాయి. అక్కడ రెండు కోట్ల పవిత్ర తీర్థాల శుభఫలితాలు సంపూర్ణంగా ఉంటాయి.
తత్ర వ్యుష్టిం ప్రవక్ష్యామి శృణు నారద తన్మనాః కణ్వస్య తు సుతో జ్యేష్ఠో బాహ్లీక ఇతి విశ్రుతః
అక్కడ జరిగిన కథను నేను చెప్పబోతున్నాను. నారదా, మనసు పెట్టి విను. కన్వుని పెద్ద కుమారుడు బాహ్లీకుడు అని ప్రసిద్ధి.
కాణ్వశ్ చేతి జనైః ఖ్యాతో వేదవేదాఙ్గపారగః ఇష్టీః పార్వాయణానీర్ యాః సభార్యో వేదపారగః
కన్వుడు ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు. తన భార్యతో కలిసి వేదపారంగతుడిగా యజ్ఞాలు, హోమాలు చేసేవాడు.
కుర్వన్న్ ఆస్తే స గౌతమ్యాస్ తీరస్థో లోకపూజితః ప్రాతఃకాలే సభార్యో ఽసౌ జుహ్వద్ అగ్నౌ సమాహితః
ఆయన గౌతమీ నది తీరంలో నివసిస్తూ, లోకమంతా గౌరవించేవారు. ప్రతి ఉదయం భార్యతో కలిసి, ఏకాగ్రతతో అగ్నికి హోమాలు చేసేవాడు.
సర్వదాస్తే కదాచిత్ తు హవనాయ సముద్యతః ఏకాహుతిం స హుత్వా తు సమిద్ధే హవ్యవాహనే
అయితే ఎప్పుడూ అక్కడే ఉండేవాడు. ఒకసారి హవనం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు ఒక ఆహుతి సమర్పించి, అగ్నిని వెలిగించాడు.