తస్య హోతాభవత్ త్వ్ అగ్నిర్ హవ్యవాహన ఏవ చ ఏవం సత్త్రే తు సంపూర్ణ ఇష్టిం మాహేశ్వరీం పునః
ఆయనకు అగ్ని హోతా అయ్యాడు, హవ్యాలను స్వీకరించాడు. అలా ఆ యజ్ఞంలో మాహేశ్వర ఇష్టిని మళ్లీ సంపూర్ణంగా నిర్వహించాడు.
కృత్వైశ్వర్యమ్ అగాద్ విప్రః సర్వత్ర గతిమ్ ఏవ చ ఇన్ద్రస్య భవనం రమ్యం స్వర్గలోకం రసాతలమ్
ఆ యజ్ఞాన్ని చేసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఐశ్వర్యాన్ని, అన్నిచోట్ల తిరిగే శక్తిని పొందాడు. ఇంద్రుని అందమైన లోకం, స్వర్గం, పాతాళం వంటి స్థలాలకు కూడా వెళ్లగలిగాడు.
స్వేచ్ఛయా యాతి విప్రేన్ద్రః ప్రభావాత్ తపసః శుభాత్ స కదాచిద్ దివం గత్వా ఇన్ద్రలోకమ్ అగాత్ పునః
తపస్సు వల్ల కలిగిన మహిమతో, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడైన అతడు తన ఇష్టానుసారం అప్పుడప్పుడు స్వర్గానికి వెళ్లి, మళ్లీ ఇంద్ర లోకానికి చేరేవాడు.
తత్రాపశ్యత్ సహస్రాక్షం సురైః పరివృతం శుభైః స్తూయమానం సిద్ధసాధ్యైః ప్రేక్షన్తం నృత్యమ్ ఉత్తమమ్ శృణ్వానం మధురం గీతమ్ అప్సరోభిశ్ చ వీజితమ్
అక్కడ అతడు సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుని, ఉత్తమమైన దేవతలతో చుట్టుముట్టబడి, సిద్ధులు, సాధ్యులు స్తుతిస్తూ, అద్భుతమైన నృత్యాన్ని చూస్తూ, మధురమైన పాటలు వింటూ, అప్సరసలు వడలు వేస్తూ ఉన్నట్లు చూశాడు.
ఉపోపవిష్టైః సురనాయకైస్ తైః సంపూజ్యమానం మహదాసనస్థమ్ జయన్తమ్ అఙ్కే వినిధాయ సూనుం శచ్యా యుతం ప్రాప్తరతిం మహిష్ఠమ్
అక్కడ దేవతాధిపతులు కూర్చొని, ఇంద్రునికి గౌరవం ఇస్తూ, అతడు గొప్ప సింహాసనంపై కూర్చొని, తన కుమారుడు జయంతుని మడిలో ఉంచుకుని, శచితో కలిసి, పరమానందంలో మునిగిపోయి ఉన్నాడు.
సతాం శరణ్యం వరదం మహేన్ద్రం సమీక్ష్య విప్రాధిపతిర్ మహాత్మా విమోహితో ఽసౌ మునిర్ ఇన్ద్రలక్ష్మ్యా సమీహయామ్ ఆస తద్ ఇన్ద్రరాజ్యమ్
ధర్మవంతులకు ఆశ్రయమైన వరదాత అయిన మహేంద్రుని చూసి, ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణాధిపతి, ఇంద్రుని వైభవానికి మోహితుడై, అదే ఇంద్ర పదవిని కోరసాగాడు.
సంపూజితో దేవగణైర్ యథావత్ స్వమ్ ఆశ్రమం వై పునర్ ఆజగామ సమీక్ష్య తాం శక్రపురీం సురమ్యాం రత్నైర్ యుతాం పుణ్యగుణైః సుపూర్ణామ్
దేవతలందరి నుండి యథావిధిగా గౌరవం పొందిన తరువాత, అతడు మళ్లీ తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు. అప్పటికి అతడు శక్రుని నగరాన్ని, రత్నాలతో నిండినదిగా, పుణ్యగుణాలతో పరిపూర్ణంగా ఉన్నదిగా చూసి ఆనందించాడు.
స్వమ్ ఆశ్రమం నిష్ప్రభహేమవర్జ్యం సమీక్ష్య విప్రో విరమం జగామ సమీహమానః సురరాజ్యమ్ ఆశు ప్రియాం తదోవాచ మహాత్రిపుత్రః
తన ఆశ్రమం లో వెలుగు లేక, బంగారం లేక వెలవెలబోతున్నదిగా చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు అక్కడి జీవితం మీద ఆసక్తి కోల్పోయి, త్వరగా దేవతల రాజ్యాన్ని కోరుతూ, మహాత్రిపుత్రుడైన తన ప్రియుడికి ఇలా చెప్పాడు.
భోక్తుం న శక్తో ఽస్మి ఫలాని మూలాన్య్ అనుత్తమాన్య్ అప్య్ అతిసంస్కృతాని స్మృత్వామృతం పుణ్యతమం చ తత్ర భక్ష్యం చ భోజ్యం చ వరాసనాని
ఇక్కడ ఎంత మంచి పండ్లు, కందులు అయినా, ఎంత బాగా సిద్ధం చేసినా, నాకు రుచించటం లేదు. ఎందుకంటే అక్కడ అమృతాన్ని, పవిత్రమైన భోజనాన్ని, రుచికరమైన వంటకాలను, అద్భుతమైన ఆసనాలను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
ఇచ్ఛేయమ్ ఇన్ద్రత్వమ్ అహం మహాత్మన్ కురుష్వ శీఘ్రం పదమ్ ఐన్ద్రమ్ అత్ర బ్రూషే ఽన్యథా చేన్ మదుదీరితం త్వం భస్మీకరోమ్య్ ఏవ న సంశయో ఽత్ర
నాకు ఇంద్ర పదవి కావాలి, మహాత్మా! వెంటనే ఇక్కడ నాకు ఆ ఇంద్ర స్థానం ఇవ్వు. నేను చెప్పినట్లు కాకుండా మాట్లాడితే, నిన్ను బూడిదగా చేసేస్తాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తదత్రివాక్యాత్ త్వరితః ప్రజానాం స్రష్టా విభుర్ విశ్వకర్మా తదైవ చకార మేరుం చ పురీం సురాణాం కల్పద్రుమాన్ కల్పలతాం చ ధేనుమ్
అప్పుడు అత్రి మాట విని, ప్రాణుల సృష్టికర్త అయిన విశ్వకర్ముడు వెంటనే మెరుపువేగంతో మెరుపు పర్వతాన్ని, దేవతల నగరాన్ని, కల్పవృక్షాలను, కల్పలతలను, కామధేనువును సృష్టించాడు.
చకార వజ్రాదివిభూషితాని గృహాణి శుభ్రాణ్య్ అతిచిత్రితాని చకార సర్వావయవానవద్యాం శచీం స్మరస్యేవ విహారశాలామ్
వజ్రాది రత్నాలతో అలంకరించిన, అద్భుతంగా మెరిసే ఇల్లులను నిర్మించాడు. ప్రతి అవయవంలో నిర్దోషంగా ఉన్న శచిని, మన్మథుని వినోదశాలలాంటి ఆసక్తికరమైన మందిరాన్ని కూడా సృష్టించాడు.
సభాం సుధర్మాణమ్ అహో క్షణేన తథా చకారాప్సరసో మనోజ్ఞాః చకార చోచ్చైఃశ్రవసం గజం చ వజ్రాది చాస్త్రాణి సురాన్ అశేషాన్
ఒక క్షణంలోనే సుధర్మ అనే సభను, ఆకర్షణీయమైన అప్సరసలను, ఉచ్చైశ్రవ అనే ఏనుగును, వజ్రాది ఆయుధాలను, అన్ని దేవతలను కూడా సృష్టించాడు.
నివార్యమాణః ప్రియయాత్రిపుత్రః శచీసమామ్ ఆత్మవధూం చకార తదాత్రిపుత్రో ఽత్రిముఖైః సమేతో వజ్రాదిరూపం చ చకార చాస్త్రమ్
తన ప్రియురాలు అడ్డుకున్నా, అత్రిపుత్రుడు శచికి సమానమైన భార్యను సృష్టించాడు. అత్రి ముఖాలతో కలసి, వజ్రం మొదలైన ఆయుధాలను కూడా తయారు చేశాడు.
నృత్యాది గీతాది చ సర్వమ్ ఏవ చకార శక్రస్య పురే చ దృష్టమ్ తత్ సర్వమ్ ఆసాద్య తదా మునీన్ద్రః ప్రహృష్టచేతాః సుతరాం బభూవ
ఇంద్రుని నగరంలో ఉన్న నృత్యం, పాటలు అన్నిటినీ సృష్టించాడు. ఆ అన్నిటిని పొందిన తరువాత, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు హృదయపూర్వకంగా ఎంతో సంతోషించాడు.
ఆపాతరమ్యేష్వ్ అపి కస్య నామ భవత్య్ అపేక్షా నహి గోచరేషు శ్రుత్వా చ దైత్యా దనుజాః సమేతా రక్షాంసి కోపేన యుతాని సద్యః
అంత అద్భుతమైన ప్రదేశాల్లో ఎవరికైనా ఇంకేమైనా కోరిక ఉండగలదా? కనబడే వస్తువులకూ అవసరం ఉండదు. కానీ దానవులు, దైత్యులు, రాక్షసులు ఆ విషయం విని, కోపంతో కూడి వెంటనే అక్కడికి చేరారు.
స్వర్గం పరిత్యజ్య కుతో హరిర్ భువం సమాగతో న్వ్ ఏష మిథః సుఖాయ తస్మాద్ వయం యామ ఇతో ను యోద్ధుం వృత్రస్య హన్తారమ్ అదీర్ఘసత్త్రమ్
స్వర్గాన్ని వదిలేసి, హరి భూమికి ఎందుకు వచ్చాడు? పరస్పర సుఖం కోసం వచ్చాడా? అందుకే మనం ఇక్కడినుండి వెళ్లి, వృత్రుని సంహరించిన, తక్కువ యజ్ఞం చేసిన వాడిని యుద్ధానికి పిలుద్దాం.
తతః సమాగత్య తదాత్రిపుత్రం సంవేష్టయామ్ ఆసుర్ అథాసురాస్ తే సంవేష్టయిత్వా పురమ్ అత్రిపుత్ర కృతం తథా చేన్ద్రపురాభిధానమ్
అప్పుడు ఆ అసురులు అత్రిపుత్రుడిని చుట్టుముట్టారు. అత్రిపుత్రుడు నిర్మించిన నగరాన్ని ముట్టడించి, దానికి ఇంద్రపురి అని పేరు పెట్టారు.
యో జాత ఏవ ప్రథమో మనస్వాన్ దేవో దేవాన్ క్రతునా పర్యభూషత్ యస్య శుష్మాద్ రోదసీ అభ్యసేతాం నృమ్ణస్య మహ్నా స జనాస ఇన్ద్రః
ప్రథమంగా జన్మించిన, దృఢ సంకల్పంతో ఉన్న దేవుడు, యజ్ఞంతో దేవతలందరిని మించిపోయాడు. అతని శక్తితో భూ లోకాలు నిలిచాయి. అతని మహిమ వల్లనే జనులలో ఇంద్రుడు అనిపించాడు.
నాహం హరిర్ నైవ శచీ మదీయా నేయం పురీ నైవ వనం తద్ ఐన్ద్రమ్ స ఏవ చేన్ద్రో వృత్రహన్తా స వజ్రీ సహస్రాక్షో గోత్రభిద్ వజ్రబాహుః
నేను హరి కాదు, శచి నా భార్య కాదు, ఇది ఇంద్రుని నగరం కాదు, ఇది ఇంద్రుని అడవి కూడా కాదు. వృత్రుని సంహరించిన వాడు, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన వాడు, సహస్రాక్షుడు, శత్రువులను ఛేదించేవాడు, వజ్రబాహువు — వాడే నిజమైన ఇంద్రుడు.
అహం తు విప్రో వేదవిద్ బ్రహ్మవృన్దైః సమావిష్టో గౌతమీతీరసంస్థః యత్రాయత్యాం నాద్య వా సౌఖ్యహేతుస్ తచ్ చాకార్షం కర్మ దుర్దైవయోగాత్
నేను వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని, బ్రాహ్మణుల సమూహంలో, గౌతమీ నది తీరంలో నివసిస్తూ ఉన్నాను. అక్కడ, ఈ రోజు అయినా, భవిష్యత్తులో అయినా, సుఖం కోసం నేను చేసిన ఆ పని, దురదృష్టం వల్ల జరిగింది.
సంహరస్వేదమ్ ఆత్రేయ యద్ ఇన్ద్రస్య విడమ్బనమ్ క్షేమస్ తే భవితా సత్యం నాన్యథా మునిసత్తమ
ఓ ఆత్రేయా! మునులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు ఇంద్రుని చెమటను తొలగించావు, అది నిజంగా కేవలం అనుకరణ మాత్రమే. నీవు తప్పక క్షేమంగా ఉంటావు, ఇది తప్పక జరుగుతుంది.
తదాత్రేయో ఽబ్రవీద్ వాక్యం యథా వక్ష్యన్తి మామ్ ఇహ కరోమ్య్ ఏవ మహాభాగాః సత్యేనాగ్నిం సమాలభే
అప్పుడు ఆత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఇక్కడ నన్ను ఎలా ప్రకటిస్తారో, నేను అలాగే చేస్తాను మహాభాగులారా! నిజాయితీతో అగ్నిని ఆహ్వానిస్తున్నాను.'
ఏవమ్ ఉక్త్వా స దైతేయాంస్ త్వష్టారం పునర్ అబ్రవీత్
ఇలా చెప్పి, అతడు దైత్యులను ఉద్దేశించి, మళ్లీ త్వష్టారుని కూడా సంబోధించాడు.
యత్ కృతం త్వ్ అత్ర మత్ప్రీత్యాఐ ఐన్ద్రం త్వష్టః పదం త్వయా సంహరస్వ పునః శీఘ్రం రక్ష మాం బ్రాహ్మణం మునిమ్
త్వష్టా! నన్ను సంతోషపెట్టాలని నీవు ఇక్కడ చేసిన ఈ ఇంద్రుని పదవిని వెంటనే తిరిగి తీసుకో. బ్రాహ్మణ మునిని అయిన నన్ను కాపాడు.
పునర్ దేహి పదం మహ్యమ్ ఆశ్రమం మృగపక్షిణః వృక్షాంశ్ చ వారి యత్రాసీన్ న మే దివ్యైః ప్రయోజనమ్ సర్వమ్ అక్రమమ్ ఆయాతం న సుఖాయ మనీషిణామ్
నాకు మళ్లీ నా ఆశ్రమాన్ని, అక్కడ ఉన్న జంతువులు, పక్షులు, చెట్లు, నీరు అన్నీ తిరిగి ఇవ్వు. నాకు దివ్యమైన వాటితో పని లేదు. ఇలా క్రమాన్ని తప్పించి వచ్చినది మేధావులకు సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా ప్రజానాథస్ త్వష్టా సంహృతవాంస్ తదా దైత్యాశ్ చ జగ్ముః స్వస్థానం కృత్వా దేశమ్ అకణ్టకమ్
అవును అని చెప్పి ప్రాణుల అధిపతి త్వష్టా ఆ వరాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నాడు. దైత్యులు కూడా తమ తమ స్థలాలకు వెళ్లి, ఆ ప్రాంతాన్ని కంటికించకుండా చేశారు.
త్వష్టా చాపి యయౌ స్థానం స్వకం సంప్రహసన్న్ ఇవ ఆత్రేయో ఽపి తదా శిష్యైః సంవృతః సహ భార్యయా
త్వష్టా కూడా చిరునవ్వుతో తన స్థలానికి వెళ్లాడు. ఆత్రేయుడు తన శిష్యులతో, భార్యతో కలిసి అక్కడే ఉన్నాడు.
గౌతమీతీరమ్ ఆశ్రిత్య తపోనిష్ఠో ఽఖిలైర్ వృతః వర్తమానే మహాయజ్ఞే లజ్జితో వాక్యమ్ అబ్రవీత్
గౌతమీ నది తీరంలో తపస్సులో నిమగ్నమై, అందరితో కూడి, ఒక మహాయజ్ఞం జరుగుతున్నప్పుడు, సిగ్గుతో ఇలా అన్నాడు.
అహో మోహస్య మహిమా మమాపి భ్రాన్తచిత్తతా కిం మహేన్ద్రపదం లబ్ధం కిం మయాత్ర పురా కృతమ్
అయ్యో! మోహానికి ఎంతటి శక్తి! నా మనసు కూడా తప్పుదారి పట్టింది. నాకు మహేంద్రుని పదవి పొందడంలో ఏమి ఉపయోగం? ఇక్కడ నేను ముందు ఏం చేసాను?