ఏవం వివదమానే తే జగ్మతుర్ మామ్ ఉభే అపి తయోర్ వాక్యమ్ ఉపశ్రుత్య మయోక్తే తే ఉభే అపి
ఇలా మీరు ఇద్దరూ వాదించుకుంటూ నన్ను దగ్గరకు వచ్చారు. మీ మాటలు విని, నేను మీ ఇద్దరితో మాట్లాడాను.
మత్తః పూర్వతరా పృథ్వీ ఆపః పూర్వతరాస్ తతః స్త్రీణాం వివాదం తా ఏవ స్త్రియో జానన్తి నేతరే
నాకు ముందుగా భూమి ఉంది, భూమికంటే ముందుగా నీరు ఉంది. స్త్రీల మధ్య జరిగే వివాదాన్ని స్త్రీలే తెలుసుకోగలరు, ఇతరులు కాదు.
విశేషతః పునస్ తాభ్యః కమణ్డలుభవాశ్ చ యాః తత్రాపి గౌతమీ దేవీ నిశ్చయం కథయిష్యతి
ప్రత్యేకంగా కమండలువులో పుట్టినవారిలో, ఆ దేవి గౌతమీ నిర్ణయం చెప్పుతుంది.
సైవ సర్వార్తిసంహర్త్రీ సైవ సందేహకర్తరీ తే మద్వాక్యాద్ భువం గత్వా భూమ్యా చ సహితే అపి
ఆమెనే అన్ని బాధలను తొలగించగలదు, ఆమెనే సందేహాన్ని కలిగించగలదు. నా ఆజ్ఞతో, మీరు ఇద్దరూ ఆమెతో కలిసి భూమికి వెళ్లండి.
అద్భిశ్ చ సహితాః సర్వా గౌతమీం యయుర్ ఆపగామ్ భూమిర్ ఆపస్ తయోర్ వాక్యం గౌతమ్యై క్రమశః స్ఫుటమ్
నీటితో కలిసి అందరూ గౌతమీ నదికి వెళ్లారు. భూమి, నీరు తమ మాటలను వరుసగా గౌతమికి స్పష్టంగా చెప్పారు.
సర్వం నివేదయామ్ ఆసుర్ యథావృత్తం ప్రణమ్య తామ్ దరిద్రాయాశ్ చ లక్ష్మ్యాశ్ చ వాక్యం మధ్యస్థవత్ తదా
అందరూ జరిగినదాన్ని నమస్కరించి ఆమెకు వివరించారు. దరిద్ర, లక్ష్మీ ఇద్దరి మాటలను మధ్యవర్తిగా చెప్పారు.
శృణ్వత్సు లోకపాలేషు శృణ్వత్యాం భువి నారద శృణ్వతీష్వ్ అప్సు సా గఙ్గా దరిద్రాం వాక్యమ్ అబ్రవీత్ సంప్రశస్య తథా లక్ష్మీం గౌతమీ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
లోకపాలులు, నీవు నారదా, భూమి, నీరు వినుతుండగా, ఆ గంగా దరిద్రను ప్రశంసిస్తూ ఆమెతో మాట్లాడింది. గౌతమీ లక్ష్మీతో మాట్లాడింది.
బ్రహ్మశ్రీశ్ చ తపఃశ్రీశ్ చ యజ్ఞశ్రీః కీర్తిసంజ్ఞితా ధనశ్రీశ్ చ యశశ్రీశ్ చ విద్యా ప్రజ్ఞా సరస్వతీ
బ్రహ్మ యొక్క మహిమ, తపస్సు యొక్క మహిమ, యజ్ఞ మహిమగా పేరుగాంచిన కీర్తి, ధనం యొక్క మహిమ, పేరుప్రఖ్యాతి, విద్య, జ్ఞానం, సరస్వతి—
భుక్తిశ్రీశ్ చాథ ముక్తిశ్ చ స్మృతిర్ లజ్జా ధృతిః క్షమా సిద్ధిస్ తుష్టిస్ తథా పుష్టిః శాన్తిర్ ఆపస్ తథా మహీ
భోగ మహిమ, మోక్షం, స్మృతి, లజ్జ, ధైర్యం, సహనం, సిద్ధి, సంతృప్తి, పోషణ, శాంతి, నీరు, భూమి—
అహంశక్తిర్ అథౌషధ్యః శ్రుతిః శుద్ధిర్ విభావరీ ద్యౌర్ జ్యోత్స్నా ఆశిషః స్వస్తిర్ వ్యాప్తిర్ మాయా ఉషా శివా
అహంకార శక్తి, ఔషధాలు, వేదాలు, పవిత్రత, రాత్రి, ఆకాశం, జ్యోత్స్న, ఆశీర్వాదాలు, మంగళం, వ్యాప్తి, మాయ, ఉదయం, శుభత—
యత్ కించిద్ విద్యతే లోకే లక్ష్మ్యా వ్యాప్తం చరాచరమ్ బ్రాహ్మణేష్వ్ అథ ధీరేషు క్షమావత్స్వ్ అథ సాధుషు
ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతి వస్తువు — చరాచరములన్నీ — లక్ష్మీదేవి ప్రభావంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. బ్రాహ్మణులలో, ధీరులలో, సహనశీలులలో, సద్గుణులలో కూడా అదే ప్రభావం కనిపిస్తుంది.
విద్యాయుక్తేషు చాన్యేషు భుక్తిముక్త్యనుసారిషు యద్ యద్ రమ్యం సున్దరం వా తత్ తల్ లక్ష్మీవిజృమ్భితమ్
విద్య కలిగినవారిలో, భోగమార్గాన్నీ మోక్షమార్గాన్నీ అనుసరించేవారిలో, ఏది ఆనందదాయకమో, అందమైనదిగానో కనిపిస్తుందో, అది అంతా లక్ష్మీదేవి మహిమే.
కిమ్ అత్ర బహునోక్తేన సర్వం లక్ష్మీమయం జగత్ యస్మిన్ కస్మింశ్ చ యత్ కించిద్ ఉత్కృష్టం పరిదృశ్యతే
ఇంకా ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ జగత్తంతా లక్ష్మీదేవి స్వరూపమే. ఎక్కడైనా, ఏదైనా ఉత్తమమైనది కనిపిస్తే, అది లక్ష్మీదేవి ప్రభావమే.
లక్ష్మీమయం తు తత్ సర్వం తయా హీనం న కించన అత్రేమాం సున్దరీం దేవీం స్పర్ధయన్తీ న లజ్జసే
అది అంతా లక్ష్మీదేవి వల్లే. ఆమె లేకపోతే ఏదీ ఉండదు. ఓ అందమైన దేవీ! ఇక్కడ ఆమెతో పోటీ పడుతూ నీకు సిగ్గు అనిపించదా?
గచ్ఛ గచ్ఛేతి తాం గఙ్గా దరిద్రాం వాక్యమ్ అబ్రవీత్ తతః ప్రభృతి గఙ్గామ్భో దరిద్రావైరకార్య్ అభూత్
అప్పుడు గంగాదేవి, దారిద్ర్యదేవతను, 'పో, పో' అని పంపింది. అప్పటి నుండి గంగాజలం దారిద్ర్య ప్రభావం లేకుండా పవిత్రమైంది.
తావద్ దరిద్రాభిభవో గఙ్గా యావన్ న సేవ్యతే తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థమ్ అలక్ష్మీనాశనం శుభమ్
ఎవరైనా గంగాదేవిని సేవించకపోతే దారిద్ర్యం ఉండే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే ఆ తీర్థం దారిద్ర్యాన్ని తొలగించే పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్ర స్నానేన దానేన లక్ష్మీవాన్ పుణ్యవాన్ భవేత్ తీర్థానాం షట్ సహస్రాణి తస్మింస్ తీర్థే మహామతే దేవర్షిమునిజుష్టానాం సర్వసిద్ధిప్రదాయినామ్
అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం, పుణ్యం లభిస్తాయి. ఆ పవిత్ర తీర్థంలో దేవతలు, ఋషులు, మునులు ఆరాధించిన ఆరు వేల తీర్థాలు అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తాయి, ఓ మహామతి!
భానుతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వసిద్ధికరం నృణామ్ తత్రేదం వృత్తమ్ ఆఖ్యాస్యే మహాపాతకనాశనమ్
అది భానుతీర్థం అని ప్రసిద్ధి. అది మనుషులకు అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. అక్కడ జరిగిన ఒక ఘట్టాన్ని, మహాపాతకాలను నాశనం చేసే కథను నేను చెప్పబోతున్నాను.
శర్యాతిర్ ఇతి విఖ్యాతో రాజా పరమధార్మికః తస్య భార్యా స్థవిష్ఠేతి రూపేణాప్రతిమా భువి
శర్యాతి అనే రాజు ఉన్నాడు. అతను అత్యంత ధార్మికుడు. అతని భార్య స్థవిష్ఠ అనే ఆమె, భూమిపై అందంలో ఎవరికీ సమానురాలికాదు.
మధుచ్ఛన్దా ఇతి ఖ్యాతో వైశ్వామిత్రో ద్విజోత్తమః పురోధాస్ తస్య నృపతేర్ బ్రహ్మర్షిః శమినాం ప్రభుః
మధుచ్ఛంద అనే బ్రాహ్మణుడు, విశ్వామిత్ర వంశజుడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ రాజుకు పురోహితుడిగా ఉండేవాడు. అతను బ్రహ్మర్షి, మునులలో గొప్పవాడు.
దిశో విజేతుం స జగామ రాజా పురోధసా తేన నృపప్రవీరః పురోధసం ప్రాహ మహానుభావం జిత్వా దిశశ్ చాధ్వని సంనివిష్టః
ఆ రాజు తన పురోహితుడితో కలిసి దిక్కులను జయించడానికి బయలుదేరాడు. దిక్కులను జయించిన తర్వాత, ప్రయాణమధ్యంలో ఆ రాజు తన మహానుభావుడైన పురోహితునితో మాట్లాడాడు.
పప్రచ్ఛేదం కేన ఖేదం గతో ఽసి హేతుం వదస్వేతి మహానుభావ త్వమ్ ఏవ రాజ్యే మమ సర్వమాన్యః సమస్తవిద్యానిరవద్యబోధః
'ఏమైంది? నీకు ఈ బాధ ఎందుకు వచ్చింది? నిజమైన కారణం చెప్పు. ఓ మహానుభావా! నా రాజ్యంలో నీవే అందరికీ గౌరవప్రదుడు. సమస్త విద్యలలో నిష్ణాతుడవు.' అని అడిగాడు.
విధూతపాపః పరితాపశూన్యః కిమ్ అన్యచేతా ఇవ లక్ష్యసే త్వమ్ జితేయమ్ ఉర్వీ విజితా నరేన్ద్రా హర్షస్య హేతౌ మహతీహ జాతే
'నీవు పాపరహితుడవు, బాధలేవీ లేవు. అయినా నీ మనస్సు ఎక్కడో ఉన్నట్టు ఎందుకు కనిపిస్తున్నావు? భూమిని జయించాం, రాజులను జయించాం, ఇక్కడ ఆనందానికి గొప్ప కారణం ఉంది.' అని అన్నాడు.
కిం త్వం కృశో మే వద సత్యమ్ ఏవ ద్విజాతివర్యాతిమహానుభావ సంబోధ్య శర్యాతిమ్ ఉవాచ విప్రశ్ ఛన్దోమధుః ప్రేమమయీం ప్రియోక్తిమ్
'నీవు ఎందుకు క్షీణించావు? నిజం చెప్పు.' అని అడిగాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు, గొప్ప గుణాలవాడు, ప్రేమతో కూడిన మధురమైన మాటలతో శర్యాతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
శృణు భూపాల మద్వాక్యం భార్యయా యద్ ఉదీరితమ్ స్థితే యామే వయం యామో యామినీ చార్ధగామినీ
'ఓ రాజా! నా భార్య నాతో ఏమని చెప్పిందో విను. రాత్రి అర్థభాగానికి వచ్చేసరికి నేను ఇంట్లో లేను. ఆమె నా కోసం ఎదురుచూసింది.'
స్వామినీ చాస్య దేహస్య కామినీ మాం ప్రతీక్షతే స్మృత్వా తత్ కామినీవాక్యం శోషం యాతి కలేవరమ్ వికారే స్మరసంజాతే జీవాతుర్ నలినాననా
'ఈ శరీరానికి యజమానురాలు అయిన నా ప్రియ భార్య నన్ను ఎదురుచూస్తోంది. ఆమె మాటలు గుర్తుచేసుకుంటే నా శరీరం క్షీణిస్తోంది. మనసులో ప్రేమ కలిగినప్పుడు, ఆ కమలాననురాలు జీవించాలనే తపనతో క్షీణిస్తుంది.'
విహస్య చాబ్రవీద్ రాజా పురోధసమ్ అరిందమః
అది విని శత్రువులను జయించిన రాజు నవ్వుతూ తన పురోహితునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వం గురుర్ మమ మిత్రం చ కిమ్ ఆత్మానం విడమ్బసే కిమ్ అనేన మహాప్రాజ్ఞ మమ వాక్యేన మానద క్షణవిధ్వంసిని సుఖే కా నామాస్థా మహాత్మనామ్
'నీవు నా గురువు, నా మిత్రుడవు. మరి నీకు నీవే ఎందుకు అపహాస్యం చేస్తున్నావు? ఓ మహాపండితా! నా మాటలతో నీకు ఉపయోగమేంటి? మహాత్ములకు క్షణకాలంలో పోయే సుఖంలో ఏమి ఆధారం?'
ఏతద్ ఆకర్ణ్య మతిమాన్ మధుచ్ఛన్దా వచో ఽబ్రవీత్
ఇది విని, తెలివైన మధుచ్ఛందా ఈ మాటలు చెప్పాడు.
యత్రానుకూల్యం దంపత్యోస్ త్రివర్గస్ తత్ర వర్ధతే న చేదం దూషణం రాజన్ భూషణం చాతిమన్యతామ్
భర్త భార్యలిద్దరి మధ్య అనురాగం ఉంటే, ధర్మార్థకామాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి. రాజా! ఇది తప్పు కాదు, గొప్ప గుణంగా భావించాలి.