దరిద్రయా చ సా ప్రోక్తా సర్వేభ్యో హ్య్ అధికా హ్య్ అహమ్ ముక్తిర్ మదాశ్రితా నిత్యం దరిద్రైవం వచో ఽబ్రవీత్
దారిద్ర్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేనే అందరికన్నా గొప్పవాడిని. మోక్షం ఎప్పుడూ నన్ను ఆశ్రయిస్తేనే లభిస్తుంది.'
కామః క్రోధశ్ చ లోభశ్ చ మదో మాత్సర్యమ్ ఏవ చ యత్రాహమ్ అస్మి తత్రైతే న తిష్ఠన్తి కదాచన
నేను ఉన్న చోట కోరిక, కోపం, లోభం, గర్వం, అసూయ ఇవేవీ ఉండవు.
న భయోద్భూతిర్ ఉన్మాద ఈర్ష్యా ఉద్ధతవృత్తితా యత్రాహమ్ అస్మి తత్రైతే న తిష్ఠన్తి కదాచన
నేను ఉన్న చోట భయం, పిచ్చితనం, ఈర్ష్య, దురహంకారం ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టవు.
దరిద్రాయా వచః శ్రుత్వా లక్ష్మీస్ తాం ప్రత్యభాషత
దారిద్ర్యుని మాటలు విని, లక్ష్మీదేవి ఆమెకు సమాధానం చెప్పింది.
అలంకృతో మయా జన్తుః సర్వో భవతి పూజితః నిర్ధనః శివతుల్యో ఽపి సర్వైర్ అప్య్ అభిభూయతే
నా అనుగ్రహంతో ఉన్నవాడు అందరికీ గౌరవించబడతాడు. ధనం లేని వాడు శివుడి లాంటి వాడైనా, అందరి చేత అవమానించబడతాడు.
దేహీతి వచనద్వారా దేహస్థాః పఞ్చ దేవతాః సద్యో నిర్గత్య గచ్ఛన్తి ధీశ్రీహ్రీశాన్తికీర్తయః
'దేహం' అనే మాట పలికినప్పుడు, శరీరంలో ఉన్న ఐదు దేవతలు—బుద్ధి, శ్రీ, లజ్జ, శాంతి, కీర్తి—వెంటనే దూరిపోతాయి.
తావద్ గుణా గురుత్వం చ యావన్ నార్థయతే పరమ్ అర్థీ చేత్ పురుషో జాతః క్వ గుణాః క్వ చ గౌరవమ్
ఒకడు ధనాన్ని కోరుకోని వరకు అతనికి గుణాలు, గౌరవం ఉంటాయి. ధనాన్ని ఆశించే మనిషి అయితే, అతనికి గుణాలు ఎక్కడ? గౌరవం ఎక్కడ?
తావత్ సర్వోత్తమో జన్తుస్ తావత్ సర్వగుణాలయః నమస్యః సర్వలోకానాం యావన్ నార్థయతే పరమ్
ఒకడు ధనాన్ని కోరుకోని వరకు అతడు అందరిలో ఉత్తముడు, అన్ని గుణాల నిలయం, అన్ని లోకాలకు పూజ్యుడు.
కష్టమ్ ఏతన్ మహాపాపం నిర్ధనత్వం శరీరిణామ్ న మానయతి నో వక్తి న స్పృశత్య్ అధనం జనః
ధనం లేకపోవడం దేహధారులకు గొప్ప దుఃఖం, పెద్ద పాపం. ధనం లేనివాడిని ఎవ్వరూ గౌరవించరు, మాట్లాడరు, తాకరు కూడా.
అహమ్ ఏవ తతః శ్రేష్ఠా దరిద్రే శృణు మే వచః
అందువల్ల నేనే గొప్పదాన్ని. దారిద్ర్యం గురించి నా మాట విను.
తల్ లక్ష్మీవచనం శ్రుత్వా దరిద్రా వాక్యమ్ అబ్రవీత్
లక్ష్మీదేవి మాటలు విని, దారిద్ర్యుడు ఇలా అన్నాడు.
వక్తుం న లక్ష్మీర్ జ్యేష్ఠాహమ్ ఇతి వై లజ్జసే ముహుః పాపేషు రమసే నిత్యం విహాయ పురుషోత్తమమ్
నీవు 'నేనే పెద్దదాన్ని' అని చెప్పడానికే సిగ్గుపడుతున్నావు. నీవు ఎప్పుడూ పాపాల్లో ఆనందిస్తావు, పరమాత్మను వదిలిపెట్టి.
విశ్వస్తవఞ్చకా నిత్యం భవతీ శ్లాఘసే కథమ్ సుఖం న తాదృక్ త్వత్ప్రాప్తౌ పశ్చాత్తాపో యథా గురుః
నమ్మకంగా ఉన్నవారిని ఎప్పుడూ మోసం చేసే నీవు, ఇంతగా గొప్పగా చెప్పుకోవడం ఎలా? నిన్ను పొందినవారికి నిజంగా ఆనందం ఉండదు, గురువు వంచన చేసినప్పుడు కలిగే బాధలా, చివరికి పశ్చాత్తాపమే మిగిలిపోతుంది.
న తథా జాయతే పుంసాం సురయా దారుణో మదః త్వత్సంనిధానమాత్రేణ యథా వై విదుషామ్ అపి
పానీయంతో వచ్చే మత్తు ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుందో, నీ సమీపంలో ఉన్నప్పుడు కూడా, తెలివైనవారికైనా అంతకంటే ఎక్కువ మత్తు కలుగుతుంది.
సదైవ రమసే లక్ష్మీః ప్రాయస్ త్వం పాపకారిషు అహం వసామి యోగ్యేషు ధర్మశీలేషు సర్వదా
లక్ష్మీ, నీవు ఎక్కువగా పాపాలు చేసే వారిలోనే ఆనందంగా ఉంటావు. నేను మాత్రం ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిలబడిన మంచి వారిలోనే వాసం చేస్తాను.
శివవిష్ణ్వనురక్తేషు కృతజ్ఞేషు మహత్సు చ సదాచారేషు శాన్తేషు గురుసేవోద్యతేషు చ
శివుడు, విష్ణువు మీద భక్తి ఉన్నవారిలో, కృతజ్ఞత కలిగినవారిలో, గొప్పవారిలో, మంచి నడవడిక కలిగినవారిలో, శాంతంగా ఉండేవారిలో, గురువుకు సేవ చేయడంలో తపన కలిగినవారిలో నేను ఉంటాను.
సత్సు విద్వత్సు శూరేషు కృతబుద్ధిషు సాధుషు నివసామి సదా లక్ష్మీస్ తస్మాజ్ జ్యైష్ఠ్యం మయి స్థితమ్
సద్గుణాలు ఉన్నవారిలో, విద్యావంతులలో, ధైర్యవంతులలో, నిశ్చయంగా ఉండేవారిలో, మంచి మనసున్నవారిలో నేను ఎప్పుడూ ఉంటాను. అందుకే లక్ష్మీ, నాకు పెద్దదనం ఉంది.
బ్రాహ్మణేషు శుచిష్మత్సు వ్రతచారిషు భిక్షుషు నిర్భయేషు వసిష్యామి లక్ష్మీస్ త్వం శృణు తే స్థితిమ్
పవిత్రత కలిగిన బ్రాహ్మణులలో, వ్రతాలు పాటించే వారిలో, భిక్షాటన చేసే వారిలో, భయములేని వారిలో నేను ఉంటాను. లక్ష్మీ, నీవు ఎక్కడ ఉంటావో విను.
రాజవర్తిషు పాపేషు నిష్ఠురేషు ఖలేషు చ పిశునేషు చ లుబ్ధేషు వికృతేషు శఠేషు చ
రాజుల చుట్టూ తిరిగేవారిలో, పాపిష్టులలో, క్రూరులలో, దుర్మార్గులలో, అపవాదాలు చేసే వారిలో, లోభుల్లో, వికృత స్వభావం ఉన్నవారిలో, మోసగాళ్లలో నీవు ఉంటావు.
అనార్యేషు కృతఘ్నేషు ధర్మఘాతిషు సర్వదా మిత్రద్రోహిష్వ్ అనిష్టేషు భగ్నచిత్తేషు వర్తసే
అనార్యులలో, కృతఘ్నులలో, ధర్మాన్ని దెబ్బతీసేవారిలో, మిత్రులను మోసగాళ్లలో, ఇష్టపడని వారిలో, మనసు విరిగినవారిలో నీవు ఉంటావు.
ఏవం వివదమానే తే జగ్మతుర్ మామ్ ఉభే అపి తయోర్ వాక్యమ్ ఉపశ్రుత్య మయోక్తే తే ఉభే అపి
ఇలా మీరు ఇద్దరూ వాదించుకుంటూ నన్ను దగ్గరకు వచ్చారు. మీ మాటలు విని, నేను మీ ఇద్దరితో మాట్లాడాను.
మత్తః పూర్వతరా పృథ్వీ ఆపః పూర్వతరాస్ తతః స్త్రీణాం వివాదం తా ఏవ స్త్రియో జానన్తి నేతరే
నాకు ముందుగా భూమి ఉంది, భూమికంటే ముందుగా నీరు ఉంది. స్త్రీల మధ్య జరిగే వివాదాన్ని స్త్రీలే తెలుసుకోగలరు, ఇతరులు కాదు.
విశేషతః పునస్ తాభ్యః కమణ్డలుభవాశ్ చ యాః తత్రాపి గౌతమీ దేవీ నిశ్చయం కథయిష్యతి
ప్రత్యేకంగా కమండలువులో పుట్టినవారిలో, ఆ దేవి గౌతమీ నిర్ణయం చెప్పుతుంది.
సైవ సర్వార్తిసంహర్త్రీ సైవ సందేహకర్తరీ తే మద్వాక్యాద్ భువం గత్వా భూమ్యా చ సహితే అపి
ఆమెనే అన్ని బాధలను తొలగించగలదు, ఆమెనే సందేహాన్ని కలిగించగలదు. నా ఆజ్ఞతో, మీరు ఇద్దరూ ఆమెతో కలిసి భూమికి వెళ్లండి.
అద్భిశ్ చ సహితాః సర్వా గౌతమీం యయుర్ ఆపగామ్ భూమిర్ ఆపస్ తయోర్ వాక్యం గౌతమ్యై క్రమశః స్ఫుటమ్
నీటితో కలిసి అందరూ గౌతమీ నదికి వెళ్లారు. భూమి, నీరు తమ మాటలను వరుసగా గౌతమికి స్పష్టంగా చెప్పారు.
సర్వం నివేదయామ్ ఆసుర్ యథావృత్తం ప్రణమ్య తామ్ దరిద్రాయాశ్ చ లక్ష్మ్యాశ్ చ వాక్యం మధ్యస్థవత్ తదా
అందరూ జరిగినదాన్ని నమస్కరించి ఆమెకు వివరించారు. దరిద్ర, లక్ష్మీ ఇద్దరి మాటలను మధ్యవర్తిగా చెప్పారు.
శృణ్వత్సు లోకపాలేషు శృణ్వత్యాం భువి నారద శృణ్వతీష్వ్ అప్సు సా గఙ్గా దరిద్రాం వాక్యమ్ అబ్రవీత్ సంప్రశస్య తథా లక్ష్మీం గౌతమీ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
లోకపాలులు, నీవు నారదా, భూమి, నీరు వినుతుండగా, ఆ గంగా దరిద్రను ప్రశంసిస్తూ ఆమెతో మాట్లాడింది. గౌతమీ లక్ష్మీతో మాట్లాడింది.
బ్రహ్మశ్రీశ్ చ తపఃశ్రీశ్ చ యజ్ఞశ్రీః కీర్తిసంజ్ఞితా ధనశ్రీశ్ చ యశశ్రీశ్ చ విద్యా ప్రజ్ఞా సరస్వతీ
బ్రహ్మ యొక్క మహిమ, తపస్సు యొక్క మహిమ, యజ్ఞ మహిమగా పేరుగాంచిన కీర్తి, ధనం యొక్క మహిమ, పేరుప్రఖ్యాతి, విద్య, జ్ఞానం, సరస్వతి—
భుక్తిశ్రీశ్ చాథ ముక్తిశ్ చ స్మృతిర్ లజ్జా ధృతిః క్షమా సిద్ధిస్ తుష్టిస్ తథా పుష్టిః శాన్తిర్ ఆపస్ తథా మహీ
భోగ మహిమ, మోక్షం, స్మృతి, లజ్జ, ధైర్యం, సహనం, సిద్ధి, సంతృప్తి, పోషణ, శాంతి, నీరు, భూమి—
అహంశక్తిర్ అథౌషధ్యః శ్రుతిః శుద్ధిర్ విభావరీ ద్యౌర్ జ్యోత్స్నా ఆశిషః స్వస్తిర్ వ్యాప్తిర్ మాయా ఉషా శివా
అహంకార శక్తి, ఔషధాలు, వేదాలు, పవిత్రత, రాత్రి, ఆకాశం, జ్యోత్స్న, ఆశీర్వాదాలు, మంగళం, వ్యాప్తి, మాయ, ఉదయం, శుభత—