తతః సా విహ్వలా భూత్వా నదీభావమ్ ఉపాగతా తద్ దృష్ట్వా విస్మితో భీతస్ తామ్ అబ్రవమ్ అహం తదా
ఆమె ఎంతో బాధతో నది రూపం ధరించింది. అది చూసిన నేను ఆశ్చర్యపోయి భయపడి, ఆ సమయంలో ఆమెతో మాట్లాడాను.
యస్మాద్ అసత్యమ్ ఉక్తాసి బ్రహ్మవాచి స్థితా సతీ తస్మాద్ అదృశ్యా త్వం భూయాః పాపరూపాస్య్ అసంశయమ్
నీవు బ్రహ్మ వాక్కు పలికేటప్పుడు అసత్యం చెప్పినందున, నీలో ఉన్న మంచితనంతోనూ, ఇకపై నీవు కనబడకుండా పాపరూపాన్ని ధరించవలసి వస్తుంది — ఇది నిజమే.
ఏతచ్ ఛాపం విదిత్వా తు తౌ దేవౌ ప్రణతా తదా విశాపత్వం ప్రార్థయన్తీ తుష్టావ చ పునః పునః
ఈ శాపాన్ని తెలుసుకున్న ఆ ఇద్దరు దేవతలు నా వద్దకు వచ్చి నమస్కరించి, శాప విమోచన కోసం వేడుకుంటూ, మళ్లీ మళ్లీ నా స్తుతి చేశారు.
తతస్ తుష్టౌ దేవదేవౌ ప్రార్థితౌ త్రిదశార్చితౌ ప్రీత్యా హరిహరావ్ ఏవం వాచం వాచమ్ అథోచతుః
ఆ తర్వాత, తృప్తిచెందిన దేవదేవులు, అమరులు పూజించిన హరిహరులు, వారి ప్రార్థనను ఆలకించి, ప్రేమతో ఇలా పలికారు.
గఙ్గయా సంగతా భద్రే యదా త్వం లోకపావనీ తదా పునర్ వపుస్ తే స్యాత్ పవిత్రం హి సుశోభనే
శుభలక్షణమయినీ, నీవు లోకాల్ని పవిత్రం చేసే గంగతో కలిసినప్పుడు, నీ స్వరూపం మళ్లీ పవిత్రంగా, అందంగా మారుతుంది.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సాపి దేవీ గఙ్గయా సంగతాభవత్ భాగీరథీ గౌతమీ చ తతశ్ చాపి స్వకం వపుః
"అలా జరుగుగాక" అని ఆ దేవత గంగతో కలిసింది. భాగీరథీ, గౌతమీ ఇద్దరూ తమ అసలు రూపాలను తిరిగి పొందారు.
దేవీ సా వ్యగమద్ బ్రహ్మన్ దేవానామ్ అపి దుర్లభమ్ గౌతమ్యాం సైవ విఖ్యాతా నామ్నా వాణీతి పుణ్యదా
బ్రహ్మా! ఆ దేవత దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన స్థితిని పొందింది. గౌతమీలో ఆమె వాణి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా.
భాగీరథ్యాం సైవ దేవీ సరస్వత్య్ అభిధీయతే ఉభయత్రాపి విఖ్యాతః సంగమో లోకపూజితః
భాగీరథీలో ఆ దేవతను సరస్వతిగా పిలుస్తారు. ఈ రెండు చోట్లా సంగమం ప్రసిద్ధిగా, లోకమంతా పూజించబడుతోంది.
సరస్వతీసంగమశ్ చ వాణీసంగమ ఏవ చ గౌతమ్యా సంగతా దేవీ వాణీ వాచా సరస్వతీ
సరస్వతి సంగమం, వాణి సంగమం రెండింటిలోనూ, వాణి దేవత వాక్కు ద్వారా సరస్వతిగా, గౌతమితో కలిసింది.
సర్వత్ర పూజితం తీర్థం తత్ర వాచా శివం ప్రభుమ్ దేవేశ్వరం పూజయిత్వా విశాపమ్ అగమద్ యతః
ప్రతి చోటా ఆ తీర్థం పూజించబడుతోంది. అక్కడ వాక్కు అధిపతి అయిన శివుని పూజించి, శాపం తొలగిపోయింది.
బ్రహ్మా విధూయ వాగ్దౌష్ట్యం స్వం చ ధామాగమత్ పునః తస్మాత్ తత్ర శుచిర్ భూత్వా స్నాత్వా తత్ర చ సంగమే
బ్రహ్మ తన వాక్దోషాన్ని తొలగించుకుని, మళ్లీ తన లోకానికి వెళ్లాడు. అందువల్ల, అక్కడ పవిత్రంగా తయారై, ఆ సంగమంలో స్నానం చేయాలి.
వాగీశ్వరం తతో దృష్ట్వా తావతా ముక్తిమ్ ఆప్నుయాత్ దానహోమాదికం కించిద్ ఉపవాసాదికాం క్రియామ్
అక్కడ వాగీశ్వరుడిని దర్శిస్తే, ముక్తిని పొందుతారు. దానం, హోమం, ఉపవాసం వంటి ఇతర కర్మలు అవసరం లేదు.
యః కుర్యాత్ సంగమే పుణ్యే సంసారే న భవేత్ పునః ఏకోనవింశతిశతం తీర్థానాం తీరయోర్ ద్వయోః నానాజన్మార్జితాశేషపాపక్షయవిధాయినామ్
ఎవరైనా ఆ పవిత్ర సంగమంలో కర్మలు నిర్వహిస్తే, మళ్లీ జన్మించరు. ఆ రెండు తీరం మీద వంద పదకొండు పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి, అవి అనేక జన్మల్లో కూడిన పాపాలను నశింపజేస్తాయి.
విష్ణుతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం తత్ర వృత్తమ్ ఇదం శృణు మౌద్గల్య ఇతి విఖ్యాతో ముద్గలస్య సుతో ఋషిః
అక్కడ విష్ణు తీర్థమని ప్రసిద్ధి. అక్కడ జరిగిన విషయాన్ని విను. మౌద్గల్యుడు అనే ఋషి, ముద్గలుని కుమారుడిగా పేరు పొందాడు.
తస్య భార్యా తు జాబాలా నామ్నా ఖ్యాతా సుపుత్రిణీ పితా ఋషిస్ తథా వృద్ధో ముద్గలో లోకవిశ్రుతః
ఆయన భార్య జాబాల అని ప్రసిద్ధి, మంచి సంతానాన్ని కలిగినవారు. ఆమె తండ్రి కూడా వృద్ధుడైన ఋషి ముద్గలుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు.
తస్య భార్యా తథా ఖ్యాతా నామ్నా భాగీరథీ శుభా స మౌద్గల్యః ప్రాతర్ ఏవ గఙ్గాం స్నాతి యతవ్రతః
ఆయన భార్య కూడా భాగీరథీ అనే మంగళకరమైన పేరుతో ప్రసిద్ధి. మౌద్గల్యుడు ప్రతిరోజూ ఉదయం గంగలో స్నానం చేసేవాడు, వ్రతానికి కట్టుబడి ఉండేవాడు.
నిత్యమ్ ఏవ త్వ్ ఇదం కర్మ తస్యాసీన్ మునిసత్తమ గఙ్గాతీరే కుశైర్ మృద్భిః శమీపుష్పైర్ అహర్నిశమ్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఆయన నిత్యం ఇదే విధంగా, గంగ తీరంలో కుశ, మట్టి, శమీ పువ్వులతో, రాత్రింబగళూ ఆచరణ చేసేవాడు.
గురూదితేన మార్గేణ స్వమానససరోరుహే ఆవాహనం నిత్యమ్ ఏవ విష్ణోశ్ చక్రే స మౌద్గలిః
గురువు చెప్పిన మార్గాన్ని అనుసరించి, తన మనస్సులోని కమలంలో, మౌద్గల్యుడు నిత్యం విష్ణువును ఆహ్వానించేవాడు.
తేనాహూతస్ త్వరన్న్ ఏతి లక్ష్మీభర్తా జగత్పతిః వైనతేయమ్ అథారుహ్య శఙ్ఖచక్రగదాధరః
ఆయన పిలిచిన వెంటనే లక్ష్మీదేవి భర్త, జగత్తు పాలకుడు, గరుత్మంతుని ఎక్కి, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి త్వరగా వచ్చాడు.
పూజితస్ తేన ఋషిణా స మౌద్గల్యేన యత్నతః ప్రబ్రూతే చ కథాశ్ చిత్రా మౌద్గల్యాయ జగత్ప్రభుః
ఆ మౌద్గల్యుడు అనే ఋషి ఎంతో భక్తితో పూజించగా, జగత్తు ప్రభువు మౌద్గల్యునికి అద్భుతమైన కథలు చెప్పాడు.
తతో ఽపరాహ్ణసమయే విష్ణుః ప్రాహ స మౌద్గలిమ్ యాహి వత్స స్వభవనం శ్రాన్తో ఽసీతి పునః పునః
తర్వాత మధ్యాహ్న సమయంలో విష్ణువు, "వాడా, నీవు అలసిపోయావు, ఇంటికి వెళ్ళు," అని మౌద్గల్యునికి మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.
ఏవమ్ ఉక్తః స దేవేన విష్ణునా యాతి స ద్విజః జగత్ప్రభుస్ తతో యాతి దేవైర్ యుక్తః స్వమన్దిరమ్
దేవుడు విష్ణువు ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ ద్విజుడు వెళ్ళిపోయాడు. జగత్తు ప్రభువు దేవతలతో కలిసి తన మందిరానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
మౌద్గల్యో ఽపి తథాభ్యేత్య కించిద్ ఆదాయ నిత్యశః స్వమ్ ఏవ భవనం విద్వాన్ భార్యాయై స్వార్జితం ధనమ్
మౌద్గల్యుడు కూడా ఎప్పటిలాగే కొంత సంపాదన తెచ్చి, తన ఇంట్లో భార్యకు ఇచ్చాడు.
దదాతి స మహావిష్ణుచరణాబ్జపరాయణః మౌద్గల్యస్య ప్రియా సాపి పతివ్రతపరాయణా
మహావిష్ణువు పాదపద్మాలకు భక్తుడైన అతడు ఆ సంపాదనను ఇస్తాడు. మౌద్గల్యుని భార్య కూడా తన భర్తకు అంకితమై, ఆనందంగా స్వీకరిస్తుంది.
శాకం మూలం ఫలం వాపి భర్త్రానీతం తు యత్నతః సుసంస్కృత్యాప్య్ అతిథీనాం బాలానాం భర్తుర్ ఏవ చ
భర్త ఎంతో శ్రమతో తెచ్చిన ఆకులు, కందులు, పండ్లు ఏవైనా ఆమె శ్రద్ధగా తయారు చేసి, అతిథులు, పిల్లలు, భర్తకు అందిస్తుంది.
దత్త్వా తు భోజనం తేభ్యః పశ్చాద్ భుఙ్క్తే యతవ్రతా భుక్తవత్స్వ్ అథ సర్వేషు రాత్రౌ నిత్యం స మౌద్గలిః
వాళ్లందరికీ భోజనం పెట్టిన తరువాత, ఆ వ్రతపరాయణ ఆమె తాను తింటుంది. అందరూ తిన్నాక మౌద్గల్యుడు రాత్రిపూట భోజనం చేస్తాడు.
విష్ణోః శ్రుతాః కథాశ్ చిత్రాస్ తేభ్యో వక్త్య్ అథ హర్షితః ఏవం బహుతిథే కాలే వ్యతీతే చాతివిస్మితా మౌద్గల్యస్య రహో భార్యా భర్తారం వాక్యమ్ అబ్రవీత్
విష్ణువు కథలు విని, మౌద్గల్యుడు ఆనందంగా వాటిని చెబుతాడు. చాలా కాలం గడిచిన తరువాత, మౌద్గల్యుని భార్య ఆశ్చర్యపడి, ఒంటరిగా భర్తతో ఇలా మాట్లాడింది.
యది తే విష్ణుర్ అభ్యేతి సమీపం త్రిదశార్చితః తథాపి కష్టమ్ అస్మాకం కస్మాద్ ఇతి జగత్ప్రభుమ్
దేవతలు పూజించే విష్ణువు నీ దగ్గరికి వస్తున్నా, మనకు ఇంత కష్టం ఎందుకు? అని ఆమె జగత్తు ప్రభువును ప్రశ్నించింది.
తత్ పృచ్ఛ త్వం మహాప్రాజ్ఞ యదాసౌ విష్ణుర్ ఏతి చ యస్మింశ్ చ స్మృతమాత్రే తు జరాజన్మరుజో మృతిః నాశం యాన్తి కుతో దృష్టే తస్మాత్ పృచ్ఛ జగత్పతిమ్
ఓ జ్ఞానవంతుడా! విష్ణువు వచ్చినప్పుడు, ఆయనను స్మరించగానే ముదుసలి, జననం, బాధ, మరణం నశిస్తాయని చెబుతారు. అయితే ప్రత్యక్షంగా చూసినప్పుడు ఎందుకు నశించవు? కనుక జగత్పతిని అడుగు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా ప్రియావాక్యాన్ మౌద్గల్యో నిత్యవద్ ధరిమ్ పూజయిత్వా వినీతశ్ చ పప్రచ్ఛ స కృతాఞ్జలిః
"అలాగే" అని భార్య మాటలకు సమ్మతించి, మౌద్గల్యుడు ఎప్పటిలాగే హరిని పూజించి, వినయంగా చేతులు జోడించి అడిగాడు.