మాయారూపాం తు ప్రమదాం భక్షయామ్ ఆస నారద తద్ అద్భుతమ్ అతీవాసీత్ తన్మాయాబలదర్శినామ్
ఆ శంబరుడు మాయరూపిణి స్త్రీని మింగేశాడు, ఓ నారదా! ఆ మాయాశక్తిని చూసినవారికి అది ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది.
మఖే విధ్వంస్యమానే తు తే విష్ణుం శరణం యయుః ప్రాదాద్ విష్ణుశ్ చక్రమ్ అథో మునీనాం రక్షణాయ తు
యజ్ఞం ధ్వంసమవుతున్నప్పుడు, ఋషులు విష్ణువును ఆశ్రయించారు. అప్పుడు విష్ణువు, ఋషులను రక్షించేందుకు తన చక్రాన్ని ఇచ్చాడు.
చక్రం తద్ రాక్షసాన్ ఆజౌ దైత్యాంశ్ చ దనుజాంస్ తథా చిచ్ఛేద తద్భయాద్ ఏవ మృతా రాక్షసపుంగవాః
ఆ చక్రం యుద్ధంలో రాక్షసులను, దైత్యులను, దానవులను నరికి వేసింది. దాని భయంతో రాక్షసులలో అగ్రగణ్యులు అక్కడే ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
ఋషిభిస్ తన్ మహాసత్త్రం సంపూర్ణమ్ అభవత్ తదా విష్ణోః ప్రక్షాలితం చక్రం గఙ్గామ్భోభిః సుదర్శనమ్
ఆ సమయంలో ఋషులు చేసిన మహాసత్రయాగం వల్ల విష్ణువు యొక్క సుదర్శన చక్రం గంగాజలంతో పవిత్రమైంది.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం చక్రతీర్థమ్ ఉదాహృతమ్ తత్ర స్నానేన దానేన సత్త్రయాగఫలం లభేత్
అప్పటి నుండి ఆ ప్రదేశం చక్రతీర్థం అని ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే, యాగఫలాన్ని పొందవచ్చు.
తత్ర పఞ్చ శతాన్య్ ఆసంస్ తీర్థానాం పాపహారిణామ్ తేషు స్నానం తథా దానం ప్రత్యేకం ముక్తిదాయకమ్
అక్కడ పాపాలను పోగొట్టే ఐదు వందల తీర్థాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రతి ఒక్కదానిలో స్నానం చేసి, దానం చేస్తే ముక్తి లభిస్తుంది.
వాణీసంగమమ్ ఆఖ్యాతం యత్ర వాగీశ్వరో హరః తత్ తీర్థం సర్వపాపానాం మోచనం సర్వకామదమ్
వాణీసంగమం అని పిలవబడే ఆ స్థలంలో వాక్కు యొక్క అధిపతి హరుడు నివసిస్తాడు. ఆ తీర్థం అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది.
తత్ర స్నానేన దానేన బ్రహ్మహత్యాదినాశనమ్ బ్రహ్మవిష్ణ్వోశ్ చ సంవాదే మహత్త్వే చ పరస్పరమ్
అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే బ్రహ్మహత్య వంటి ఘోరపాపాలు కూడా నశించిపోతాయి. ఇది బ్రహ్మ మరియు విష్ణువుల సంభాషణలో చెప్పబడింది.
తయోర్ మధ్యే మహాదేవో జ్యోతిర్మూర్తిర్ అభూత్ కిల తత్రైవ వాగ్ ఉవాచేదం దైవీ పుత్ర తయోః శుభా
వారిద్దరి మధ్య మహాదేవుడు జ్యోతి స్వరూపంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అక్కడే వారి శుభసంతానమైన దైవవాణి ఇలా పలికింది.
అహమ్ అస్మి మహాంస్ తత్ర అహమ్ అస్మీతి వై మిథః దైవీ వాక్ తావ్ ఉభౌ ప్రాహ యస్ త్వ్ అస్యాన్తం తు పశ్యతి
అక్కడ ఇద్దరూ 'నేనే గొప్పవాడిని' అని ప్రకటించారు. అప్పుడు దైవవాణి, 'దీనికి అంతం ఎవరు చూస్తారో వారు పెద్దవారు అవుతారు' అని చెప్పింది.
స తు జ్యేష్ఠో భవేత్ తస్మాన్ మా వాదం కర్తుమ్ అర్హథః తద్వాక్యాద్ విష్ణుర్ అగమద్ అధో ఽహం చోర్ధ్వమ్ ఏవ చ
'అతనే పెద్దవాడు అవుతాడు, కాబట్టి మీరు వాదించకండి' అని ఆమె చెప్పింది. అప్పుడు విష్ణువు క్రిందికి పోయాడు, నేను పైకి వెళ్లాను.
తతో విష్ణుః శీఘ్రమ్ ఏత్య జ్యోతిఃపార్శ్వ ఉపావిశత్ అప్రాప్యాన్తమ్ అహం ప్రాయాం దూరాద్ దూరతరం మునే
తర్వాత విష్ణువు త్వరగా వచ్చి ఆ జ్యోతికి పక్కన కూర్చున్నాడు. నేను దాని అంతం చూడలేకపోయి, ఇంకా దూరంగా ప్రయాణించాను, మునీశ్వరా.
తతః శ్రాన్తో నివృత్తో ఽహం ద్రష్టుమ్ ఈశం తు తం ప్రభుమ్ తదైవం మమ ధీర్ ఆసీద్ దృష్టశ్ చాన్తో మయా భృశమ్
తర్వాత అలసిపోయి తిరిగి వచ్చాను, ఆ ప్రభువును చూడలేకపోయాను. అయినా నా మనసులో మాత్రం నేను అంతం చూశానని భావించాను.
అస్య దేవస్య తద్ విష్ణోర్ మమ జ్యైష్ఠ్యం స్ఫుటం భవేత్ పునశ్ చాపి మమ త్వ్ ఏవం మతిర్ ఆసీన్ మహామతే
ఈ విధంగా ఈ దేవుడు విష్ణుపై నాకు పెద్దదనం స్పష్టంగా ఉంది. మళ్లీ నా మనసులో ఇదే ఆలోచన వచ్చింది, మహామతివంతుడా.
సత్యైర్ వక్త్రైః కథం వక్ష్యే పీడితో ఽప్య్ అనృతం వచః నానావిధేషు పాపేషు నానృతాత్ పాతకం పరమ్
నిజమైన నోళ్లతో నేను ఎలా అబద్ధం చెప్పగలను? ఎంతటి ఒత్తిడిలోనైనా అబద్ధం మాట్లాడటం నాకు సాధ్యం కాదు. ఎన్నో రకాల పాపాలలో అబద్ధం కన్నా పెద్ద పాపం లేదు.
సత్యైర్ వక్త్రైర్ అసత్యాం వా వాచం వక్ష్యే కథం త్వ్ ఇతి తతో ఽహం పఞ్చమం వక్త్రం గర్దభాకృతిభీషణమ్
నిజమైన నోళ్లతో అబద్ధం ఎలా పలుకుతాను? అందుకే నేను గాడిద ముఖం లాంటి భయంకరమైన ఐదవ నోరు సృష్టించాను.
కృత్వా తేనానృతం వక్ష్య ఇతి ధ్యాత్వా చిరం తదా అబ్రవం తం హరిం తత్ర ఆసీనం జగతాం ప్రభుమ్
దానితోనే అబద్ధం చెప్పాలని నిర్ణయించుకుని, చాలా కాలం ఆలోచించి, అక్కడ కూర్చున్న జగత్పతిగా ఉన్న హరిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాను.
అస్య చాన్తో మయా దృష్టస్ తేన జ్యైష్ఠ్యం జనార్దన మమేతి వదతః పార్శ్వే ఉభౌ తౌ హరిశంకరౌ
'దీనికి అంతం నేను చూశాను, అందువల్ల జనార్దనా, నాకు పెద్దదనం లభించింది' అని చెప్పాను. అప్పుడు హరి, శంకరులు ఇద్దరూ నా పక్కన ఉన్నారు.
ఏకరూపత్వమ్ ఆపన్నౌ సూర్యాచన్ద్రమసావ్ ఇవ తౌ దృష్ట్వా విస్మితో భీతశ్ చాస్తవం తావ్ ఉభావ్ అపి తతః క్రుద్ధౌ జగన్నాథౌ వాచం తామ్ ఇదమ్ ఊచతుః
వారు ఇద్దరూ ఒకే రూపాన్ని ధరించారు, సూర్యుడు చంద్రుడు లాగా. వారిని చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయి భయపడ్డాను. ఆ సమయంలో జగన్నాథులు ఇద్దరూ కోపంతో ఆ వాక్కును ఇలా ఉద్దేశించి పలికారు.
దుష్టే త్వం నిమ్నగా భూయా నానృతాద్ అస్తి పాతకమ్
'దుష్టురాలా! నీవు నదిగా మారిపో. అబద్ధం కన్నా పెద్ద పాపం లేదు.'
తతః సా విహ్వలా భూత్వా నదీభావమ్ ఉపాగతా తద్ దృష్ట్వా విస్మితో భీతస్ తామ్ అబ్రవమ్ అహం తదా
ఆమె ఎంతో బాధతో నది రూపం ధరించింది. అది చూసిన నేను ఆశ్చర్యపోయి భయపడి, ఆ సమయంలో ఆమెతో మాట్లాడాను.
యస్మాద్ అసత్యమ్ ఉక్తాసి బ్రహ్మవాచి స్థితా సతీ తస్మాద్ అదృశ్యా త్వం భూయాః పాపరూపాస్య్ అసంశయమ్
నీవు బ్రహ్మ వాక్కు పలికేటప్పుడు అసత్యం చెప్పినందున, నీలో ఉన్న మంచితనంతోనూ, ఇకపై నీవు కనబడకుండా పాపరూపాన్ని ధరించవలసి వస్తుంది — ఇది నిజమే.
ఏతచ్ ఛాపం విదిత్వా తు తౌ దేవౌ ప్రణతా తదా విశాపత్వం ప్రార్థయన్తీ తుష్టావ చ పునః పునః
ఈ శాపాన్ని తెలుసుకున్న ఆ ఇద్దరు దేవతలు నా వద్దకు వచ్చి నమస్కరించి, శాప విమోచన కోసం వేడుకుంటూ, మళ్లీ మళ్లీ నా స్తుతి చేశారు.
తతస్ తుష్టౌ దేవదేవౌ ప్రార్థితౌ త్రిదశార్చితౌ ప్రీత్యా హరిహరావ్ ఏవం వాచం వాచమ్ అథోచతుః
ఆ తర్వాత, తృప్తిచెందిన దేవదేవులు, అమరులు పూజించిన హరిహరులు, వారి ప్రార్థనను ఆలకించి, ప్రేమతో ఇలా పలికారు.
గఙ్గయా సంగతా భద్రే యదా త్వం లోకపావనీ తదా పునర్ వపుస్ తే స్యాత్ పవిత్రం హి సుశోభనే
శుభలక్షణమయినీ, నీవు లోకాల్ని పవిత్రం చేసే గంగతో కలిసినప్పుడు, నీ స్వరూపం మళ్లీ పవిత్రంగా, అందంగా మారుతుంది.
తథేత్య్ ఉక్త్వా సాపి దేవీ గఙ్గయా సంగతాభవత్ భాగీరథీ గౌతమీ చ తతశ్ చాపి స్వకం వపుః
"అలా జరుగుగాక" అని ఆ దేవత గంగతో కలిసింది. భాగీరథీ, గౌతమీ ఇద్దరూ తమ అసలు రూపాలను తిరిగి పొందారు.
దేవీ సా వ్యగమద్ బ్రహ్మన్ దేవానామ్ అపి దుర్లభమ్ గౌతమ్యాం సైవ విఖ్యాతా నామ్నా వాణీతి పుణ్యదా
బ్రహ్మా! ఆ దేవత దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన స్థితిని పొందింది. గౌతమీలో ఆమె వాణి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా.
భాగీరథ్యాం సైవ దేవీ సరస్వత్య్ అభిధీయతే ఉభయత్రాపి విఖ్యాతః సంగమో లోకపూజితః
భాగీరథీలో ఆ దేవతను సరస్వతిగా పిలుస్తారు. ఈ రెండు చోట్లా సంగమం ప్రసిద్ధిగా, లోకమంతా పూజించబడుతోంది.
సరస్వతీసంగమశ్ చ వాణీసంగమ ఏవ చ గౌతమ్యా సంగతా దేవీ వాణీ వాచా సరస్వతీ
సరస్వతి సంగమం, వాణి సంగమం రెండింటిలోనూ, వాణి దేవత వాక్కు ద్వారా సరస్వతిగా, గౌతమితో కలిసింది.
సర్వత్ర పూజితం తీర్థం తత్ర వాచా శివం ప్రభుమ్ దేవేశ్వరం పూజయిత్వా విశాపమ్ అగమద్ యతః
ప్రతి చోటా ఆ తీర్థం పూజించబడుతోంది. అక్కడ వాక్కు అధిపతి అయిన శివుని పూజించి, శాపం తొలగిపోయింది.