తేషామ్ అప్య్ అతిపాపాని నాశం యాన్తి మమాజ్ఞయా తత్ర స్నానాది యః కృత్వా కించిద్ దత్త్వా యతాత్మవాన్
నా ఆజ్ఞ వల్ల, ఎంతటి ఘోరమైన పాపాలైనా నశించిపోతాయి. అక్కడ యత్నంతో స్నానం చేసి, కర్మలు చేసి, కొంతైనా దానం చేసినవారు పుణ్యులు అవుతారు.
పితౄణాం పిణ్డదానాది కృత్వా నత్వా సురాన్ ఇమాన్ ధనం ధాన్యం యశో వీర్యమ్ ఆయుర్ ఆరోగ్యసంపదః
పితృదేవతలకు పిండప్రదానం చేసి, ఈ దేవతలకు నమస్కరించినవారు ధనం, ధాన్యం, కీర్తి, శక్తి, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం వంటి సంపదలను పొందుతారు.
పుత్రాన్ పౌత్రాన్ ప్రియాం భార్యాం లబ్ధ్వా చాన్యన్ మనీషితమ్ అవియుక్తః ప్రీతమనా బన్ధుభిశ్ చాతిమానితః
వారు కుమారులు, మనవళ్లు, ప్రియమైన భార్యను, ఇంకా తాను కోరుకున్నవన్నీ పొందుతారు. బంధువులతో ఎప్పుడూ కలసి ఉండి, వారిచే ఎంతో గౌరవించబడతారు; మనసు సంతోషంగా ఉంటుంది.
నరకస్థాన్ అపి పితౄంస్ తారయిత్వా కులాని చ పావయిత్వా ప్రియైర్ యుక్తో హ్య్ అన్తే విష్ణుం శివం స్మరేత్ తతో ముక్తిపదం గచ్ఛేద్ దేవానాం వచనం యథా
నరకంలో ఉన్న పితృదేవతలను కూడా రక్షించి, తన వంశాన్ని పవిత్రం చేసి, ప్రియమైనవారితో కలసి ఉండి, చివరికి విష్ణువు లేదా శివుని స్మరించి, దేవతలు చెప్పినట్లే మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
యక్షిణీసంగమం నామ తీర్థం సర్వఫలప్రదమ్ తత్ర స్నానేన దానేన సర్వాన్ కామాన్ అవాప్నుయాత్
యక్షిణీసంగమం అనే పవిత్ర స్థలం ఉంది, అది అన్ని ఫలితాలను ఇస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
యత్ర యక్షేశ్వరో దేవో దర్శనాద్ భుక్తిముక్తిదః తత్ర చ స్నానమాత్రేణ సత్త్రయాగఫలం లభేత్
అక్కడ యక్షపతి దేవుడు దర్శనంతోనే భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తాడు. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినా, మహాయాగం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది.
విశ్వావసోః స్వసా నామ్నా పిప్పలా గురుహాసినీ ఋషీణాం సత్త్రమ్ అగమద్ గౌతమీతీరవర్తినామ్
విశ్వావసువు సోదరి అయిన పిప్పలా, తన గురువుతో నివసిస్తూ, గౌతమీ నది తీరంలో ఉన్న ఋషుల సభకు వెళ్లింది.
దృష్ట్వా తత్ర ఋషీన్ క్షామాన్ సా జహాసాతిగర్వితా యా గత్వాశ్రావయ వౌషడ్ అస్తు శ్రౌషడ్ ఇతి స్థిరమ్
ఆమె అక్కడ ఉన్న క్షీణించిన ఋషులను చూసి, ఎంతో అహంకారంతో నవ్వింది. అక్కడికి వెళ్లి, 'వినండి! వినండి! ఇది స్థిరంగా ఉండాలి!' అని బలంగా ప్రకటించింది.
విస్వరేణ బ్రువతీ తాం తే శేపుః స్రావిణీ భవ తతో నద్య్ అభవత్ తత్ర యక్షిణీతి సువిశ్రుతా
ఆమె అసంబద్ధంగా మాట్లాడగా, ఋషులు ఆమెను శపించారు: 'నీరు పారించేవాడవు కావాలి.' అలా ఆమె అక్కడ యక్షిణీ అనే ప్రసిద్ధ నదిగా మారింది.
తతో విశ్వావసుః పూజ్య ఋషీన్ దేవం త్రిలోచనమ్ సంగమ్య చైవ గౌతమ్యా తాం విశాపామ్ అథాకరోత్
అంతటితో విశ్వావసువు, ఋషులను, త్రినేత్రుడైన దేవునిని పూజించి, గౌతమితో కలిపి, ఆమెను పవిత్ర నదిగా మార్చాడు.
తతః ప్రభృతి తత్ తీర్థం యక్షిణీసంగమం స్మృతమ్ తత్ర స్నానాదిదానేన సర్వాన్ కామాన్ అవాప్నుయాత్
అప్పటి నుంచి ఆ స్థలం యక్షిణీసంగమం అని ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసి, దానం చేస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
విశ్వావసోః ప్రసన్నో ఽభూద్ యత్ర శంభుః శివాన్వితః శైవం తత్ పరమం తీర్థం దుర్గాతీర్థం చ విశ్రుతమ్
అక్కడ శంభు, శివాదేవితో కలిసి, విశ్వావసుపై ప్రసన్నుడయ్యాడు. ఆ పరమమైన శైవతీర్థం, దుర్గాతీర్థం అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సర్వపాపౌఘహరణం సర్వదుర్గతినాశనమ్ సర్వేషాం తీర్థముఖ్యానాం తద్ ధి సారం మహామునే తీర్థం మునివరైః ఖ్యాతం సర్వసిద్ధిప్రదం నృణామ్
అది అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని దుర్గతులను నశింపజేస్తుంది. అన్ని పవిత్ర స్థలాల్లో అది నిజమైన సారం, మహర్షులచే ప్రసిద్ధి చెందినది, మనుషులకు అన్ని సిద్ధులు ప్రసాదించే పవిత్రతీర్థం.
శుక్లతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం సర్వసిద్ధికరం నృణామ్ యస్య స్మరణమాత్రేణ సర్వకామాన్ అవాప్నుయాత్
అది శుక్లతీర్థం అని ప్రసిద్ధి, మనుషులకు అన్ని సిద్ధులు ఇస్తుంది. దాని గురించి కేవలం స్మరించినా, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
భరద్వాజ ఇతి ఖ్యాతో మునిః పరమధార్మికః తస్య పైఠీనసీ నామ భార్యా సుకలభూషణా
భరద్వాజుడు అనే మహర్షి ఉన్నాడు, అతను పరమధార్మికుడు. అతని భార్య పేరు పైఠీనసీ, మంచి గుణాలతో అలంకరించబడింది.
గౌతమీతీరమ్ అధ్యాస్తే పతివ్రతపరాయణా అగ్నీషోమీయమ్ ఐన్ద్రాగ్నం పురోడాశమ్ అకల్పయత్
ఆమె గౌతమీ నది తీరంలో నివసిస్తూ, భర్తకు అంకితభావంతో ఉండేది. అగ్ని-సోములకు, ఇంద్ర-అగ్ని దేవతలకు హవిస్సులు సిద్ధం చేసేది.
పురోడాశే శ్రప్యమాణే ధూమాత్ కశ్చిద్ అజాయత పురోడాశం భక్షయిత్వా లోకత్రితయభీషణః
యజ్ఞంలో పూరోడాశం వండుతుండగా, ఆ పొగలోంచి ఎవరో భయంకరుడు పుట్టాడు. అతడు ఆ పూరోడాశాన్ని తినేసి, మూడు లోకాలకు భయాందోళన కలిగించాడు.
యజ్ఞం మే హ్య్ అత్ర కో హంసి కోపాత్ త్వమ్ ఇతి తం మునిః ప్రోవాచ సత్వరం క్రుద్ధో భరద్వాజో ద్విజోత్తమః తద్ ఋషేర్ వచనం శ్రుత్వా రాక్షసః ప్రత్యువాచ తమ్
ఇక్కడ నా యజ్ఞాన్ని కోపంతో నాశనం చేస్తున్నవాడు నువ్వెవరు? అని మహర్షి భరద్వాజుడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆ రాక్షసుని మీద కోపంతో త్వరగా ప్రశ్నించాడు. ఆ ఋషి మాటలు విని, ఆ రాక్షసుడు అతనికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
హవ్యఘ్న ఇతి విఖ్యాతం భరద్వాజ నిబోధ మామ్ సంధ్యాసుతో ఽహం జ్యేష్ఠశ్ చ సుతః ప్రాచీనబర్హిషః
భరద్వాజా! నన్ను హవ్యఘ్నుడిగా ప్రసిద్ధుడిని అని తెలుసుకో. నేను సంధ్యాసమయంలో పుట్టాను. ప్రాచీనబర్హిష్కు పెద్ద కుమారుడిని.
బ్రహ్మణా మే వరో దత్తో యజ్ఞాన్ ఖాద యథాసుఖమ్ మమానుజః కలిశ్ చాపి బలవాన్ అతిభీషణః
బ్రహ్మదేవుడు నాకు వరమిచ్చాడు—'నీవు యజ్ఞాలను ఇష్టమొచ్చినట్టు తినవచ్చు' అని. నాకు తమ్ముడు కలియుగుడు, అతడు బలవంతుడు, చాలా భయంకరుడు కూడా.
అహం కృష్ణః పితా కృష్ణో మాతా కృష్ణా తథానుజః అహం మఖం హనిష్యామి యూపం ఛేద్మి కృతాన్తకః
నేను నల్లవాడిని, నాన్న కూడా నల్లవాడే, అమ్మ కూడా నల్లవాడే, నా తమ్ముడు కూడా నల్లవాడే. నేను యజ్ఞాన్ని నాశనం చేస్తాను, యూపాన్ని కోసేస్తాను, కర్మలకు అంతం తెచ్చేవాడిని.
రక్ష్యతాం మే త్వయా యజ్ఞః ప్రియో ధర్మః సనాతనః జానే త్వాం యజ్ఞహన్తారం సద్ద్విజం రక్ష మే క్రతుమ్
నీవు ధర్మాన్ని, శాశ్వతమైన న్యాయాన్ని ప్రేమించే వాడివి. నా యజ్ఞాన్ని కాపాడు. నిన్ను నిజమైన ద్విజుడిగా, యజ్ఞహంతగా తెలుసుకున్నాను. నా కర్మను కాపాడి.
భరద్వాజ నిబోధేదం వాక్యం మమ సమాసతః బ్రహ్మణాహం పురా శప్తో దేవదానవసంనిధౌ
భరద్వాజా! నా మాటను సంక్షిప్తంగా విను. దేవతలు, దానవులు ఉన్నప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు నన్ను శపించాడు.
తతః ప్రసాదితో దేవో మయా లోకపితామహః అమృతైః ప్రోక్షయిష్యన్తి యదా త్వాం మునిసత్తమాః
ఆ తరువాత నేను లోకపితామహుడైన దేవుడిని సంతృప్తిపరిచాను. అప్పుడాయన—'మహర్షులు నిన్ను అమృతంతో అభిషేకిస్తే...' అని అన్నాడు.
తదా విశాపో భవితా హవ్యఘ్న త్వం న చాన్యథా ఏవం కరిష్యసి యదా తతః సర్వం భవిష్యతి
అప్పుడు హవ్యఘ్నా! నీకు శాపాంతం కలుగుతుంది, వేరే విధంగా కాదు. నువ్వు అలా చేస్తే అన్నీ నెరవేరతాయి.
భరద్వాజః పునః ప్రాహ సఖా మే ఽసి మహామతే మఖసంరక్షణం యేన స్యాన్ మే వద కరోమి తత్
భరద్వాజుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు—'నీకు నేను స్నేహితుడిని, మహామతివంతుడా! నా యజ్ఞాన్ని ఎలా కాపాడాలో చెప్పు, నేను అలానే చేస్తాను.'
సంభూయ దేవా దైతేయా మమన్థుః క్షీరసాగరమ్ అలభన్తామృతం కష్టాత్ తద్ అస్మత్సులభం కథమ్
దేవతలు, దైత్యులు కలిసి పాలసముద్రాన్ని మథించారు. చాలా కష్టపడి కూడా అమృతాన్ని పొందలేకపోయారు. మరి మనకు అది ఎలా సులభంగా దొరుకుతుంది?
ప్రీత్యా యది ప్రసన్నో ఽసి సులభం యద్ వదస్వ తత్ తద్ ఋషేర్ వచనం శ్రుత్వా రక్షః ప్రాహ తదా ముదా
నీవు స్నేహంతో సంతోషపడి ఉంటే, సులభంగా దొరికేది ఏదో చెప్పు. ఆ ఋషి మాటలు విని, ఆ రాక్షసుడు ఆనందంగా ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
అమృతం గౌతమీవారి అమృతం స్వర్ణమ్ ఉచ్యతే అమృతం గోభవం చాజ్యమ్ అమృతం సోమ ఏవ చ
గౌతమి నదీ జలం అమృతం, బంగారం కూడా అమృతమే, ఆవు పాలు నుండి తయారైన నెయ్యి అమృతం, సోమరసం కూడా అమృతమే.
ఏతైర్ మామ్ అభిషిఞ్చస్వ అథవైతైస్ తథా త్రిభిః గఙ్గాయా వారిణాజ్యేన హిరణ్యేన తథైవ చ సర్వేభ్యో ఽప్య్ అధికం దివ్యమ్ అమృతం గౌతమీజలమ్
ఇవి లేదా ఈ మూడింటితో నన్ను అభిషేకించు—గంగాజలం, నెయ్యి, బంగారం. వీటన్నిటిలో గౌతమి నదీ జలం పరమదివ్యమైన అమృతం.