ఇత్య్ ఏవమ్ ఉక్తా దయితా హరేణ సంశ్లేషసంలాపపరా బభూవ శ్రాన్తా భవస్యార్ధతనౌ సులగ్నా చిక్షేప చ స్వేదజలం కరాగ్రైః
హరిదేవుడు ఇలా పలికిన తరువాత, అతని ప్రియమైనవాడు, మధురమైన సంభాషణలో లీనమై, అలసిపోయి, భవుని అరధేహానికి దగ్గరగా చేరి, తన వేళ్లతో స్వేదజలం చిందించింది.
తస్మాద్ బభూవ ప్రథమం స ధర్మో లక్ష్మీర్ అథో దానమ్ అథో సువృష్టిః సత్త్వం సుసంపన్నధరం సరాంసి ధాన్యాని పుష్పాణి ఫలాని చైవ
అక్కడినుంచి మొదట ధర్మం, ఆ తర్వాత లక్ష్మీ, దానం, మంచి వర్షం, ఉత్తమ గుణాలు, నదులు, ధాన్యాలు, పువ్వులు, పండ్లు ఇలా పుట్టుకొచ్చాయి.
సౌభాగ్యవస్తూని వపుః సువేషః శృఙ్గారభాజీని మహౌషధాని నృత్యాని గీతాన్య్ అమృతం పురాణం శ్రుతిస్మృతీ నీతిర్ అథాన్నపానే
శుభకరమైన వస్తువులు, అందం, మంచి వస్త్రాలు, ప్రేమకు సంబంధించిన వస్తువులు, గొప్ప ఔషధాలు, నాట్యాలు, పాటలు, అమృతం, పురాణాలు, వేదాలు, స్మృతులు, నీతి, అన్నపానీయాలు ఇలా పుట్టాయి.
శస్త్రాణి శాస్త్రాణి గృహోపయోగ్యాన్య్ అస్త్రాణి తీర్థాని చ కాననాని ఇష్టాని పూర్తాని చ మఙ్గలాని యానాని శుభ్రాభరణాసనాని
ఆయుధాలు, శాస్త్రాలు, ఇంట్లో ఉపయోగించే వస్తువులు, అస్త్రాలు, తీర్థాలు, అరణ్యాలు, యజ్ఞాలు, దానాలు, మంగళకార్యాలు, వాహనాలు, శుభ్రమైన ఆభరణాలు, ఆసనాలు ఇలా ఏర్పడ్డాయి.
భవాఙ్గసంసర్గసుసంప్రహాస సుస్వేదసంలాపరహఃప్రకారైః తథైవ జాతం సచరాచరం చ అపాపకం దేవి తతశ్ చ జాతమ్
భవుని శరీరంతో మధురమైన కలయిక, నవ్వులు, సంభాషణల ద్వారా, చరాచర జగత్తు అంతా పుట్టింది. దేవీ, ఆ కలయిక వల్ల పాపరహితమైనవి కూడా జన్మించాయి.
సుఖం ప్రభూతం చ శుభం చ నిత్యం విరాజి చైతత్ తవ దేవి భావాత్ తస్మాత్ తు మాం రక్ష జగజ్జనిత్రి భీతం భయేభ్యో జగతాం ప్రధానే
నీ స్వభావం వల్ల సుఖం, సమృద్ధి, శాశ్వతమైన మంగళం ప్రకాశించాయి. అందుకే, భయభీతుడైన నన్ను, జగత్తు జననిగా, సమస్త భయాల నుండి రక్షించు అమ్మా.
ఏకే తర్కైర్ విముహ్యన్తి లీయన్తే తత్ర చాపరే శివశక్త్యోస్ తదాద్వైతం సున్దరం నౌమి విగ్రహమ్
కొంతమంది తర్కాలతో మాయలో పడిపోతారు, మరికొందరు అందులో లీనమవుతారు. నేను ఆ శివశక్తుల అద్భుతమైన అద్వైత రూపాన్ని స్తుతిస్తున్నాను.
ఏవం తు స్తువతస్ తస్య పురస్తాద్ అభవచ్ ఛివః
అతను ఇలా స్తుతించగా, శివుడు అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కిమ్ అభీష్టం వరయసే హరే వద పరాయణమ్
హరిదేవా, నీకు కావలసిన వరం ఏమిటో చెప్పు. నీ పరమ అభిలాష ఏమిటో చెప్పు.
బలవాన్ మే రిపుశ్ చాసీద్ దర్శనైశ్ చ శనిర్ యథా తేన బద్ధస్ తలం నీతః పరిభూతస్ త్వ్ అనేకధా
నా శత్రువు బలవంతుడై, శనిగ్రహం దృష్టిలా నన్ను బంధించి, నేలను పడవేసి, ఎన్నో విధాలుగా అవమానించాడు.
వాక్సాయకైస్ తథా విద్ధస్ తద్వధాయ త్వ్ ఇయం కృతిః తదర్థం జగతామ్ ఈశ యేన జేష్యే రిపుం ప్రభో
అతని మాటలతో, ఆయుధాలతో నేను గాయపడ్డాను. అతని నాశనార్థమే ఈ కార్యాన్ని చేపట్టాను. అందుకే, జగత్తు పాలకుడా, నా శత్రువుపై నాకు విజయాన్ని ప్రసాదించు.
తద్ ఏవ దేహి వీర్యం మే యచ్ చాన్యద్ రిపునాశనమ్ జాతః పరాభవో యస్మాత్ తద్వినాశే కృతే సతి పునర్జాతమ్ అహం మన్యే వరం కీర్తిర్ జయశ్రియోః
శత్రువులను నశింపజేసే శక్తిని నాకు దయచేయు. ఇంకా ఏది శత్రు నాశనానికి ఉపకరిస్తుందో అది కూడా ఇవ్వు. నేను ఓడిపోయినందువల్ల, వారి నాశనం జరిగిన తర్వాత మళ్లీ కీర్తి, విజయశ్రీలు పొందడమే నాకు శ్రేయస్కరం అనిపిస్తోంది.
స శివః శక్రమ్ ఆహేదం న మయైకేన తే రిపుః వధమ్ ఆప్నోతి తస్మాత్ త్వం విష్ణుమ్ అప్య్ అవ్యయం హరిమ్
ఆ సమయంలో శివుడు ఇంద్రునితో ఇలా అన్నాడు: "నీ శత్రువును నేను ఒక్కడినే సంహరించలేను. అందువల్ల నీవు కూడా, అవినాశి అయిన హరివైన విష్ణువుతో కలిసి—"
ఆరాధయస్వ పౌలోమ్యా సహ దేవం జనార్దనమ్ లోకత్రయైకశరణం నారాయణమ్ అనన్యధీః
"—పౌలోమితో కలిసి, మూడు లోకాలకూ ఆశ్రయమైన జనార్దనుడైన నారాయణుని, ఏ ఇతర ఆలోచన లేకుండా, ఏకాగ్రతతో పూజించు."
తతః ప్రాప్స్యసి తస్మాచ్ చ మత్తశ్ చాపి ప్రియం హరే పునశ్ చోవాచ భగవాన్ ఆదికర్తా మహేశ్వరః
"అలా చేస్తే, నన్నుంచి కూడా, హరివలనూ నీకు ఇష్టమైనది లభిస్తుంది." మళ్ళీ, ఆదికర్త అయిన మహేశ్వరుడు ఇలా చెప్పాడు:
మన్త్రాభ్యాసస్ తపో వాపి యోగాభ్యసనమ్ ఏవ చ సంగమే యత్ర కుత్రాపి సిద్ధిదం మునయో విదుః
"మంత్రాల అభ్యాసం, తపస్సు, లేదా యోగ సాధన—ఇవి ఎక్కడైనా సంగమంలో జరిగితే, అవి ఫలితాన్ని ఇస్తాయని మునులు చెబుతారు."
కిం పునః సంగమే విప్ర గౌతమీసిన్ధుఫేనయోః గిరీణాం గహ్వరే యద్ వా సరితామ్ అథ సంగమే
"అయితే, బ్రాహ్మణా, గౌతమీ, సింధూ నదుల సంగమంలో, పర్వత గుహల్లో, లేదా నదుల సంగమంలో అయితే ఇంకెంత ఎక్కువ ఫలితం కలుగుతుంది?"
విప్రో ధియైవ భవతి ముకున్దాఙ్ఘ్రినివిష్టయా గఙ్గాయా దక్షిణే తీర ఆపస్తమ్బో మునీశ్వరః
"బ్రాహ్మణుడు, ముకుందుని పాదాలపై మనస్సు నిలిపితే అలా అవుతాడు. గంగానది దక్షిణ తీరంలో, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆపస్తంబుడు—"
ఆస్తే తస్యాప్య్ అహం తోషమ్ అగమం బలసూదన తేన త్వం భార్యయా చైవ తోషయస్వ గదాధరమ్
"—అక్కడ నివసించేవాడు. నేను కూడా అక్కడ సంతృప్తిని పొందాను, ఓ శత్రునాశకా. అందుకే నీవు కూడా భార్యతో కలిసి గదాధరుణిని సంతుష్టిపరచు."
ఆపస్తమ్బేన సహితో గఙ్గాయా దక్షిణే తటే తుష్టావ దేవం ప్రయతః స్నాత్వా పుణ్యే ఽథ సంగమే
ఆపస్తంబుడితో కలిసి, గంగానది దక్షిణ తీరంలో, పవిత్ర సంగమంలో స్నానం చేసి, భక్తితో ఆ దేవుణ్ని స్తుతించాడు.
ఫేనాయాశ్ చైవ గఙ్గాయాస్ తత్ర దేవం జనార్దనమ్ వైదికైర్ వివిధైర్ మన్త్రైస్ తపసాతోషయత్ తదా
ఫెనా, గంగా నదుల సంగమంలో, వివిధ వైదిక మంత్రాలతో, తపస్సుతో జనార్దనుడిని ప్రసన్నుడిని చేశాడు.
తతస్ తుష్టో ఽభవద్ విష్ణుః కిం దేయం చేత్య్ అభాషత దేహి మే శత్రుహన్తారమ్ ఇత్య్ ఆహ భగవాన్ హరిః
ఆ తరువాత విష్ణువు సంతోషించి, "ఏమివ్వాలి?" అని అడిగాడు. అతడు, "నాకు శత్రువును సంహరించేవాడిని దయచేయు," అని అన్నాడు. భగవంతుడైన హరి అలా పలికాడు.
దత్తమ్ ఇత్య్ ఏవ జానీహి తమ్ ఉవాచ జనార్దనః తత్రాభవచ్ ఛివస్యైవ గఙ్గావిష్ణ్వోః ప్రసాదతః
"ఇది నీకు ఇచ్చినదిగా భావించు," అని జనార్దనుడు అన్నాడు. అక్కడ గంగానదిలోని శివుడు, విష్ణువు అనుగ్రహంతో అది కలిగింది.
అమ్భసా పురుషో జాతః శివవిష్ణుస్వరూపధృక్ చక్రపాణిః శూలధరః స గత్వా తు రసాతలమ్
ఆ నీటిలోంచి ఒక పురుషుడు జన్మించాడు. అతడు శివుడు, విష్ణువు రూపాలను ధరించి, చక్రాన్ని, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నాడు. తరువాత అతడు పాతాళానికి వెళ్లాడు.
నిజఘాన తదా దైత్యమ్ ఇన్ద్రశత్రుం మహాశనిమ్ సఖాభవత్ స చేన్ద్రస్య అబ్జకః స వృషాకపిః
అతడు ఆ సమయంలో ఇంద్రుని శత్రువైన దైత్యుడిని గొప్ప వజ్రాయుధంతో సంహరించాడు. ఆ తరువాత అతడు ఇంద్రునికి స్నేహితుడయ్యాడు—అబ్జకుడు, వృషాకపిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
దివిస్థో ఽపి సదా చేన్ద్రస్ తమ్ అన్వేతి వృషాకపిమ్ కుపితా ప్రణయేనాభూద్ అన్యాసక్తం విలోక్య తమ్ శచీం తాం సాన్త్వయన్న్ ఆహ శతమన్యుర్ హసన్న్ ఇదమ్
ఇంద్రుడు స్వర్గంలో ఉన్నా ఎప్పుడూ వృషాకపిని అనుసరించేవాడు. అతడిని ఇంకెక్కడో ఆసక్తిగా చూసి, శచీ కోపంతో, ప్రేమతో అతనితో మాట్లాడింది. శతక్రతువు నవ్వుతూ ఆమెతో ఇలా అన్నాడు:
నాహమ్ ఇన్ద్రాణి శరణమ్ ఋతే సఖ్యుర్ వృషాకపేః వారి వాపి హవిర్ యస్య అగ్నేః ప్రియకరం సదా
"ఇంద్రాణీ, నా స్నేహితుడైన వృషాకపిని తప్ప నాకు మరెవరూ ఆశ్రయం లేరు. అతని నీరు లేదా హవిస్సు అగ్నికి ఎప్పుడూ ప్రియమైనవి."
నాహమ్ అన్యత్ర గన్తాస్మి ప్రియే చాఙ్గేన తే శపే తస్మాన్ నార్హసి మాం వక్తుం శఙ్కయాన్యత్ర భామిని
"ప్రియమైనవాళ్లా, నేను ఇంకెక్కడికీ వెళ్లను; నీపై ప్రమాణం చేస్తాను. అందువల్ల, నన్ను అనుమానంతో మాట్లాడకూడదు, ఓ సుందరివా."
పతివ్రతా ప్రియా మే త్వం ధర్మే మన్త్రే సహాయినీ సాపత్యా చ కులీనా చ త్వత్తో ఽన్యా కా ప్రియా మమ
"నీవు నా ప్రియమైనవాడివి, ధర్మంలో, మంత్రంలో నాతో పాటు ఉన్నావు, పిల్లలతో కూడినవావు, మంచి కుటుంబానికి చెందినవావు; నిన్ను మించిన ప్రియమైనది నాకు మరెవరు?"
తస్మాత్ తవోపదేశేన గఙ్గాం ప్రాప్య మహానదీమ్ ప్రసాదాద్ దేవదేవస్య విష్ణోర్ వై చక్రపాణినః
"అందువల్ల, నీ సూచనతో, గంగానదిని చేరి, దేవదేవుడైన చక్రపాణివైన విష్ణువు అనుగ్రహంతో—"