తస్మాద్ యస్మాత్ తస్య మృత్యుర్ అథవాపి పరాభవః జాయేత శృణు తత్ సర్వం వక్ష్యే ఽహం ప్రీతయే తవ
అందుకే, అతని మరణం లేదా పరాభవం ఎలా సంభవించగలదో, నీకోసం నేను అన్నీ చెప్పబోతున్నాను. విను.
హిరణ్యస్య సుతో వీరః పితృవ్యస్య సుతో బలీ తస్మాన్ మమ స్యాత్ స భ్రాతా వరదానాచ్ చ దర్పితః
హిరణ్యుని కుమారుడు, తన మామగారి కుమారుడూ, బలవంతుడూ—అందుకే అతను నా అన్నయ్య. వరప్రభావంతో అతనికి గర్వం పెరిగింది.
బ్రహ్మాణం తోషయామ్ ఆస తపసా నియమేన చ ఈదృశం బలమ్ ఆపన్నం తపసా కిం న సిధ్యతి
అతడు బ్రహ్మను తపస్సుతో, నియమంతో సంతుష్టిపరిచాడు. ఇంతటి శక్తిని తపస్సుతో పొందినవాడికి సాధ్యం కానిదేముంది?
తస్మాత్ త్వయా చిత్తరాగో విస్మయో వా కథంచన న కార్యః శృణు తత్రేదం కార్యం యత్ తు క్రమాగతమ్
అందువల్ల, నీ మనసులో ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మమకారం లేదా ఆశ్చర్యం కలగనీయకూడదు. ఇప్పుడు ఏం చేయాలో, క్రమంగా చెప్పబోతున్నాను. విను.
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు పౌలోమీ ప్రాహేన్ద్రం వినయాన్వితా
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పాలోమీ వినయపూర్వకంగా ఇంద్రునితో మాట్లాడింది.
నాసాధ్యమ్ అస్తి తపసో నాసాధ్యం యజ్ఞకర్మణః నాసాధ్యం లోకనాథస్య విష్ణోర్ భక్త్యా హరస్య చ
తపస్సుతో సాధ్యం కానిది లేదు, యజ్ఞకర్మతో సాధ్యం కానిది లేదు, లోకనాథుడైన విష్ణువుకు లేదా హరికి భక్తితో సాధ్యం కానిది లేదు.
పునశ్ చేదం మయా కాన్త శ్రుతమ్ అస్త్య్ అతిశోభనమ్ స్త్రీణాం స్వభావం జానన్తి స్త్రియ ఏవ సురాధిప
ప్రియమైనవాడా, నేను మళ్లీ ఒక గొప్ప విషయం విన్నాను. స్త్రీల స్వభావాన్ని స్త్రీలు మాత్రమే బాగా తెలుసుకుంటారు, దేవతల అధిపతీ!
తస్మాద్ భూమేస్ తథా చాపాం నాసాధ్యం విద్యతే ప్రభో తపో వా యజ్ఞకర్మాది తాభ్యామ్ ఏవ యతో భవేత్
అందువల్ల, భూమికైనా, స్త్రీలకు కూడా సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు ప్రభూ. తపస్సు, యజ్ఞాలు, ఇతర కార్యాలు అన్నీ వాటివల్లే కలుగుతాయి.
తత్రాపి తీర్థభూతా తు యా భూమిస్ తాం వ్రజేద్ భవాన్ తత్ర విష్ణుం శివం పూజ్య సర్వాన్ కామాన్ అవాప్స్యసి
వాటిలో పవిత్రమైన భూమిని నీవు సందర్శించాలి. అక్కడ విష్ణువు, శివుడిని పూజిస్తే, నీ కోరికలన్నీ నెరవేరతాయి.
శ్రుతమ్ అస్తి పునశ్ చేదం స్త్రియో యాశ్ చ పతివ్రతాః తా ఏవ సర్వం జానన్తి ధృతం తాభిశ్ చరాచరమ్
మరలా నేను విన్నదేమిటంటే, భర్తకు నిబద్ధతగా ఉండే స్త్రీలు మాత్రమే అన్నిటినీ, స్థిరచరాచరాలను, తెలుసుకుంటారు.
పృథివ్యాం సారభూతం స్యాత్ తన్మధ్యే దణ్డకం వనమ్ తత్ర గఙ్గా జగద్ధాత్రీ తత్రేశం పూజయ ప్రభో
భూమిలోని సారాంశం మధ్యలో దండకారణ్యం ఉంది. అక్కడ జగత్తును పోషించే గంగా ఉంది. ప్రభూ, అక్కడ దేవునిని పూజించు.
విష్ణుం వా జగతామ్ ఈశం దీనార్తార్తిహరం విభుమ్ అనాథానామ్ ఇహ నృణాం మజ్జతాం దుఃఖసాగరే
ప్రపంచాల అధిపతి, బాధితుల బాధను తొలగించే, శక్తిమంతుడైన విష్ణువును పూజించు. దుఃఖసముద్రంలో మునిగిపోతున్న నిరాశ్రయులకు ఆయనే ఆశ్రయం.
హరో హరిర్ వా గఙ్గా వా క్వాప్య్ అన్యచ్ ఛరణం నహి తస్మాత్ సర్వప్రయత్నేన తోషయైతాన్ సమాహితః
హరుడు, హరిదేవుడు, గంగా తప్ప మరెక్కడా ఇంకో ఆశ్రయం లేదు. అందుకే, మనసారా, అన్ని ప్రయత్నాలతో వీరిని సంతుష్టిపర్చడానికి యత్నించు.
భక్త్యా స్తోత్రైశ్ చ తపసా కురు చైవ మయా సహ తతః ప్రాప్స్యసి కల్యాణమ్ ఈశవిష్ణుప్రసాదజమ్
భక్తితో, స్తోత్రాలతో, తపస్సుతో, నాతో కలిసి పూజ చేయు. అప్పుడు శివుడు, విష్ణువు ప్రసాదంగా మంగళాన్ని పొందుతావు.
అజ్ఞాత్వైకగుణం కర్మ ఫలం దాస్యతి కర్మిణః జ్ఞాత్వా శతగుణం తత్ స్యాద్ భార్యయా చ తద్ అక్షయమ్
తెలియక చేసిన పనికి సాధారణ ఫలం లభిస్తుంది. తెలుసుకుని చేస్తే వంద రెట్లు ఫలం వస్తుంది. భార్యతో చేస్తే ఆ ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గదు.
పుంసః సర్వేషు కార్యేషు భార్యైవేహ సహాయినీ స్వల్పానామ్ అపి కార్యాణాం నహి సిద్ధిస్ తయా వినా
పురుషునికి అన్ని పనులలో భార్యే సహాయిని. చిన్న పనిలోనైనా ఆమె లేకుండా విజయముండదు.
ఏకేన యత్ కృతం కర్మ తస్మాద్ అర్ధఫలం భవేత్ జాయయా తు కృతం నాథ పుష్కలం పురుషో లభేత్
ఒక్కడే చేసిన పనికి అర్ధఫలం మాత్రమే లభిస్తుంది. భార్యతో కలిసి చేస్తే పురుషుడు సమృద్ధిగా ఫలం పొందుతాడు ప్రభూ.
తస్మాద్ ఏతత్ సువిదితమ్ అర్ధో జాయా ఇతి శ్రుతేః శ్రూయతే దణ్డకారణ్యే సరిచ్ఛ్రేష్ఠాస్తి గౌతమీ
కాబట్టి, భార్యే మనకు అర్ధాంగి అని బాగా తెలుసుకో. దండకారణ్యంలో గొప్ప నది గౌతమీ ఉందని వినిపిస్తుంది.
అశేషాఘప్రశమనీ సర్వాభీష్టప్రదాయినీ తస్మాద్ గచ్ఛ మయా తత్ర కురు పుణ్యం మహాఫలమ్
ఆమె అన్ని పాపాలను తొలగించి, కావలసిన వరాలన్నీ ఇస్తుంది. అందుకే, నాతో కలిసి అక్కడికి వెళ్లి, మహాఫలదాయకమైన పుణ్యకార్యాలు చేయు.
తతః శత్రూన్ నిహత్యాజౌ మహత్ సుఖమ్ అవాప్స్యసి
తర్వాత యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించి, గొప్ప ఆనందాన్ని పొందుతావు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా స గురుణా భార్యయా చ శతక్రతుః యయౌ గఙ్గాం జగద్ధాత్రీం గౌతమీం చేతి విశ్రుతామ్
అయితే అని గురువుకు, భార్యకు చెప్పి, శతక్రతువు జగత్తును పోషించే గంగా, గౌతమీగా ప్రసిద్ధమైన నదిని సందర్శించాడు.
దణ్డకారణ్యమధ్యస్థాం యయౌ స ప్రీతిమాన్ హరిః తపః కర్తుం మనశ్ చక్రే దేవదేవాయ శంభవే
హరిదేవుడు ఆనందంగా దండకారణ్య మధ్యలోకి వెళ్లి, దేవదేవుడైన శంభువుకు తపస్సు చేయాలని సంకల్పించాడు.
గఙ్గాం నత్వా తు ప్రథమం స్నాత్వా చ స కృతాఞ్జలిః శివైకశరణో భూత్వా స్తోత్రం చేదం తతో ఽబ్రవీత్
ముందుగా గంగకు నమస్కరించి, స్నానం చేసి, చేతులు జోడించి నిలబడి, శివుని ఒక్కరినే ఆశ్రయంగా తీసుకుని ఈ స్తోత్రాన్ని పలికాడు.
స్వమాయయా యో హ్య్ అఖిలం చరాచరం సృజత్య్ అవత్య్ అత్తి న సజ్జతే ఽస్మిన్ ఏకః స్వతన్త్రో ఽద్వయచిత్ సుఖాత్మకః స నః ప్రసన్నో ఽస్తు పినాకపాణిః
తన మాయతో మొత్తం స్థిరచరాచరాలను సృష్టించి, రక్షించి, లయంచేసే, వాటిలో అసక్తి లేకుండా ఉండే, ఏకైకుడు, స్వతంత్రుడు, అద్వితీయుడు, ఆనందస్వరూపుడైన పినాకపాణి మనపై దయచేయాలి.
న యస్య తత్త్వం సనకాదయో ఽపి జానన్తి వేదాన్తరహస్యవిజ్ఞాః స పార్వతీశః సకలాభిలాష దాతా ప్రసన్నో ఽస్తు మమాన్ధకారిః
వేదాంత రహస్యాన్ని బాగా తెలిసిన సనకాది మహర్షులు కూడా యథార్థంగా ఆయన తత్వాన్ని గ్రహించలేరు. ఆ పార్వతీశ్వరుడు, సమస్త కోరికలను తీర్చేవాడు, నా అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు, నాకు అనుగ్రహంగా ఉండుగాక.
సృష్ట్వా స్వయంభూర్ భగవాన్ విరిఞ్చిం భయంకరం చాస్య శిరో ఽన్వపశ్యత్ ఛిత్త్వా నఖాగ్రైర్ నఖసక్తమ్ ఏతచ్ చిక్షేప తస్మాద్ అభవత్ త్రివర్గః
ఆ పరమేశ్వరుడు, స్వయంభువుడైన విరించిని సృష్టించి, అతని భయంకరమైన తలని తన గోళ్లు ఉపయోగించి కోసి, దాన్ని పారవేసాడు. ఆ చర్య వల్ల ధర్మార్థకామాలు పుట్టుకొచ్చాయి.
పాపం దరిద్రం త్వ్ అథ లోభయాచ్ఞే మోహో విపచ్ చేతి తతో ఽప్య్ అనన్తమ్ జాతప్రభావం భవదుఃఖరూపం బభూవ తైర్ వ్యాప్తమ్ ఇదం సమస్తమ్
అప్పుడు పాపం, దారిద్ర్యం, లోభం, మోహం, బాధలు ఇలా అంతులేని దుఃఖాలు పుట్టాయి. అవి భవబాధ రూపంగా ఈ లోకమంతటిని వ్యాపించాయి.
అవేక్ష్య సర్వం చకితః సురేశో దేవీమ్ అవోచజ్ జగద్ అస్తమ్ ఏతి త్వం పాహి లోకేశ్వరి లోకమాతర్ ఉమే శరణ్యే సుభగే సుభద్రే
ఇది అంతా చూసి దేవతాధిపతి భయపడిపోయి, దేవిని ఇలా అడిగాడు: 'ఈ జగత్తు మునిగిపోతోంది; లోకాలకీ అధిపతివైన ఉమా, లోకమాత, శరణ్యా, మంగళకరమైనవాడవు, దయచేసి రక్షించు.'
జగత్ప్రతిష్ఠే వరదే జయ త్వం భుక్తిః సమాధిః పరమా చ ముక్తిః స్వాహా స్వధా స్వస్తిర్ అనాదిసిద్ధిర్ గీర్ బుద్ధిర్ ఆసీర్ అజరామరే త్వమ్
జగత్తుకు ఆధారమైనవాడవు, వరాలిచ్చే దేవతవు, నీవు విజయం సాధించు. నీవే భోగం, సమాధి, పరమ మోక్షం, స్వాహా, స్వధా, శుభం, ఆదికాలపు సిద్ధి, వాక్కు, బుద్ధి, ఆశీర్వాదం, నిత్యయౌవనమూ, మరణం లేనిదానివి.
విద్యాదిరూపేణ జగత్త్రయే త్వం రక్షాం కరోష్య్ ఏవ మదాజ్ఞయా చ త్వయైవ సృష్టం భువనత్రయం స్యాద్ యతః ప్రకృత్యైవ తథైవ చిత్రమ్
విద్య రూపంలో నీవు మూడు లోకాలను నా ఆజ్ఞతో రక్షిస్తున్నావు. నీవే ఈ మూడు లోకాలను సృష్టించావు. నీ సహజ స్వభావంతోనే ఈ విశ్వంలో ఎన్నో వైవిధ్యాలు ఏర్పడ్డాయి.