సుతాపతిం హిరణ్యసుతం విక్రాన్తం తం మహాశనిమ్ అతిసంమానితస్ తేన జామాత్రా వరుణః ప్రభుః
తన మరిది మహాశని, హిరణ్యుని వీర కుమారుడిని, వరుణుడు ఎంతో గౌరవంతో కలిసాడు.
పప్రచ్ఛాగమనం దైత్యో వినయాచ్ ఛ్వశురం తదా వరుణః ప్రాహ తం దైత్యం యద్ ఆగమనకారణమ్
ఆ సమయంలో దైత్యుడు వినయంగా తన మామను వచ్చిందానికి కారణం ఏమిటని అడిగాడు. వరుణుడు తన రాకకు కారణాన్ని దైత్యునికి వివరించాడు.
ఇన్ద్రం దేహి మహాబాహో యస్ త్వయా నిర్జితః పురా బద్ధం రసాతలస్థం తం దేవానామ్ అధిపం సఖే
'మహాబాహువంతుడా! నీవు గతంలో జయించి, పాతాళంలో బంధించిన దేవతాధిపతి అయిన ఇంద్రుని నాకు ఇవ్వు, నా మిత్రుడా' అని అన్నాడు.
అస్మాకం సర్వదా మాన్యం దేహి త్వం మమ శత్రుహన్ బద్ధ్వా విమోక్షణం శత్రోర్ మహతే యశసే సతామ్
'ఎప్పుడూ అందరికి గౌరవించబడే వాడిని మాకు ఇవ్వు, నా శత్రువును సంహరించినవాడా! శత్రువును బంధించి, విడిపించడమువల్ల నీకు మేలైనవారి మధ్య గొప్ప కీర్తి లభిస్తుంది' అని అన్నాడు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా కథంచిత్ స దైత్యేశో వరుణాయ తమ్ ప్రాదాద్ ఇన్ద్రం శచీకాన్తం వారణేన సమన్వితమ్
'అలాగే' అని కొంత సంకోచంతో దైత్యాధిపతి చెప్పి, శచీదేవికి ప్రియమైన ఇంద్రునిని, ఏనుగుతో కలిసి, వరుణునికి అప్పగించాడు.
స దైత్యమధ్యే ఽతివిరాజమానో హరిం తదోవాచ జలేశసంనిధౌ సంపూజ్య చైవాథ మహోపచారైర్ మహాశనిర్ మఘవన్తం బభాషే
దైత్యుల మధ్య ప్రకాశిస్తూ, మహాశని జలపతి సమక్షంలో హరిని గొప్ప గౌరవంతో ఆహ్వానించి, మహోపచారాలతో సత్కరించి, మఘవంతునితో మాట్లాడాడు.
కేన త్వమ్ ఇన్ద్రో ఽద్య కృతో ఽసి కేన వీర్యం తవేదృగ్ బహు భాషసే చ త్వం సంగరే శత్రుభిర్ బాధ్యసే చ తథాపి చేన్ద్రో భవసీతి చిత్రమ్
'నిన్ను ఈ రోజు ఎవరు ఇంద్రునిగా చేసారు? నీకు ఏ బలంతో యుద్ధంలో ఇంతగా మాట్లాడుతున్నావు? శత్రువుల చేత బాధపడుతున్నా, మళ్లీ ఇంద్రుడవుతావు. ఇది ఆశ్చర్యమే.'
అథాపి బద్ధా పురుషేణ కాచిత్ తస్యాః పతిస్ తాం మోచయతీతి యుక్తమ్ స్త్రియో ఽస్వతన్త్రాః పురుషప్రధానాస్ త్వం వై పుమాన్ భవితా శక్ర సాధో
'ఇంకా, ఒక మహిళను పురుషుడు బంధిస్తే, ఆమె భర్త ఆమెను విడిపించాలి — ఇదే సరికాదు. స్త్రీలు స్వతంత్రులు కారు, పురుషులే ప్రధానులు. శక్రా! నీవు నిజంగా పురుషుడవుతావు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా.'
బద్ధో మయా సంగరే వాహనేన క్వాప్య్ అస్త్రం తే వజ్రమ్ ఉద్దామశక్తి చిన్తారత్నం నన్దనం యోషితస్ తా యశో బలం దేవరాజోపభోగ్యమ్
యుద్ధంలో నేను నిన్ను బంధించాను. నీ వాహనం, నీ ఆయుధం అయిన శక్తివంతమైన వజ్రాయుధం, మనసు కోరిన రత్నం, నందనవనం, ఆ దేవకన్యలు, నీ కీర్తి, బలం—ఇవి అన్నీ దేవేంద్రునికి అనుభవించడానికి మాత్రమే.
తజ్ జీవనం యత్ తు యశోనిధానం స ఏవ మృత్యుర్ యశసో యద్ విరోధి ఏవం జానఞ్ శక్ర కథం జలేశాన్ ముక్తిం ప్రాప్తో నైవ లజ్జాం భజేథాః
ప్రాణమే అయినా, కీర్తికి మూలమైనదే అయినా, అదే కీర్తికి విరోధంగా ఉంటే మరణంగా మారుతుంది. ఇది తెలిసి, శక్రా, నీకు జలాధిపతుల నుండి విముక్తి లభించాక కూడా నీకు ఎలాంటి లజ్జా కలగలేదా?
త్రివిష్టపస్థః పరివేష్టితః సన్ సర్వైః సురైః కాన్తయా వీజ్యమానః సంస్తూయమానశ్ చ తథాప్సరోభిర్ నూనం లజ్జా తే బిభేతీతి మన్యే
పరమలోకంలో ఉండి, అందరు దేవతలతో చుట్టుముట్టబడి, ప్రియ భార్య చేత పంకాలు వేయించుకుంటూ, అప్సరసలు స్తుతిస్తూ ఉండగా, నిశ్చయంగా నీకు లజ్జా భయపడిపోతుందని నేను అనుకుంటున్నాను.
త్వం వృత్రహా నముచేశ్ చాపి హన్తా పురాం భేత్తా గోత్రభిద్ వజ్రబాహుః ఏవం సురాస్ త్వాం పరిపూజయన్తీత్య్ అతో జిష్ణో సర్వమ్ ఏతత్ త్యజస్వ
నువ్వు వృత్రాసురుడిని, నముచిని సంహరించినవాడివి, నగరాలను ధ్వంసం చేసినవాడివి, గోడలు చెరిపినవాడివి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడివి. అందుకే దేవతలు నిన్ను గౌరవిస్తారు. కాబట్టి, ఓ జయశీలుడా, ఇవన్నీ వదిలిపెట్టు.
వికారమ్ ఆప్యాప్య్ అహితోద్భవం యే జీవన్తి లోకాన్ అనుసంవిశన్తి భవాదృశాం దుశ్చ్యవనాబ్జజన్మా కథం న హృద్భేదమ్ అవాప కర్తా
వైరీభావంతో మార్పు చెందినవారు జీవించి, లోకాల మధ్య తిరుగుతూ ఉంటారు. అలాంటి అవమానాన్ని చూసి, పద్మంలో పుట్టిన నువ్వు కూడా హృదయం పగిలిపోకుండా ఎలా ఉండగలవు?
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు దైత్యేశో వరుణాయ మహాత్మనే ప్రాదాద్ ఇన్ద్రం పునశ్ చేదం వచనం తద్ అభాషత
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దైత్యాధిపతి మహాత్ముడైన వరుణుడిని ఇంద్రునికి తిరిగి ఇచ్చాడు. తరువాత ఈ మాటలు అన్నాడు.
అద్య ప్రభృత్య్ అసౌ శిష్య ఇన్ద్రః స్యాద్ వరుణో గురుః శ్వశురో మమ యేన త్వం ముక్తిమ్ ఆప్తో ఽసి వాసవ
ఈ రోజు నుండి ఇంద్రుడు శిష్యుడు, వరుణుడు గురువు—అంటే నా మామగారు. ఆయన వల్లే, ఓ వాసవా, నీవు విముక్తి పొందావు.
తథా త్వం భృత్యభావేన వర్తేథా వరుణం ప్రతి నో చేద్ బద్ధ్వా పునస్ త్వాం వై క్షేప్స్యే చైవ రసాతలమ్
కాబట్టి నువ్వు వరుణుని పట్ల సేవకుడిగా ప్రవర్తించాలి. అలా చేయకపోతే, మళ్లీ నిన్ను బంధించి పాతాళంలో పడేస్తాను.
ఏవం నిర్భర్త్స్య తం శక్రం హసంశ్ చాపి పునః పునః అబ్రవీద్ గచ్ఛ గచ్ఛేతి వరుణం చానుమన్య తు
ఇలా శక్రుణ్ణి గద్దించుతూ, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ, 'వెళ్ళు, వెళ్ళు' అని చెప్పాడు. వరుణునికి కూడా అనుమతి ఇచ్చాడు.
స తు ప్రాప్తః స్వనిలయం లజ్జయా కలుషీకృతః పౌలోమ్యాం ప్రాహ తత్ సర్వం యత్ తచ్ ఛత్రుపరాభవమ్
ఇంద్రుడు తన ఇంటికి చేరి, లజ్జతో మనస్సు కలుషితమై, పాలోమికి శత్రువు చేత ఎదురైన పరాభవాన్ని సహా జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాడు.
ఏవమ్ ఉక్తః కృతశ్ చైవ శత్రుణాహం వరాననే నిర్వాపయామి యేన స్వమ్ ఆత్మానం సుభగే వద
శత్రువు ఇలా మాట్లాడి, నన్ను అవమానించగా, నేను, 'సుందరివా, నేను మళ్లీ నా గౌరవాన్ని ఎలా పొందగలను? చెప్పు' అని అడిగాను.
దానవానామ్ అథోద్భూతిం శక్ర మాయాం పరాభవమ్ వరదానం తథా మృత్యుం జానే ఽహం బలసూదన
ఓ బలాన్ని సంహరించేవాడా, దానవుల ఉద్భవం, వారి మాయలు, పరాభవం, వారికి లభించిన వరం, మరణం—ఇవన్నీ నాకు తెలుసు.
తస్మాద్ యస్మాత్ తస్య మృత్యుర్ అథవాపి పరాభవః జాయేత శృణు తత్ సర్వం వక్ష్యే ఽహం ప్రీతయే తవ
అందుకే, అతని మరణం లేదా పరాభవం ఎలా సంభవించగలదో, నీకోసం నేను అన్నీ చెప్పబోతున్నాను. విను.
హిరణ్యస్య సుతో వీరః పితృవ్యస్య సుతో బలీ తస్మాన్ మమ స్యాత్ స భ్రాతా వరదానాచ్ చ దర్పితః
హిరణ్యుని కుమారుడు, తన మామగారి కుమారుడూ, బలవంతుడూ—అందుకే అతను నా అన్నయ్య. వరప్రభావంతో అతనికి గర్వం పెరిగింది.
బ్రహ్మాణం తోషయామ్ ఆస తపసా నియమేన చ ఈదృశం బలమ్ ఆపన్నం తపసా కిం న సిధ్యతి
అతడు బ్రహ్మను తపస్సుతో, నియమంతో సంతుష్టిపరిచాడు. ఇంతటి శక్తిని తపస్సుతో పొందినవాడికి సాధ్యం కానిదేముంది?
తస్మాత్ త్వయా చిత్తరాగో విస్మయో వా కథంచన న కార్యః శృణు తత్రేదం కార్యం యత్ తు క్రమాగతమ్
అందువల్ల, నీ మనసులో ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మమకారం లేదా ఆశ్చర్యం కలగనీయకూడదు. ఇప్పుడు ఏం చేయాలో, క్రమంగా చెప్పబోతున్నాను. విను.
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు పౌలోమీ ప్రాహేన్ద్రం వినయాన్వితా
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పాలోమీ వినయపూర్వకంగా ఇంద్రునితో మాట్లాడింది.
నాసాధ్యమ్ అస్తి తపసో నాసాధ్యం యజ్ఞకర్మణః నాసాధ్యం లోకనాథస్య విష్ణోర్ భక్త్యా హరస్య చ
తపస్సుతో సాధ్యం కానిది లేదు, యజ్ఞకర్మతో సాధ్యం కానిది లేదు, లోకనాథుడైన విష్ణువుకు లేదా హరికి భక్తితో సాధ్యం కానిది లేదు.
పునశ్ చేదం మయా కాన్త శ్రుతమ్ అస్త్య్ అతిశోభనమ్ స్త్రీణాం స్వభావం జానన్తి స్త్రియ ఏవ సురాధిప
ప్రియమైనవాడా, నేను మళ్లీ ఒక గొప్ప విషయం విన్నాను. స్త్రీల స్వభావాన్ని స్త్రీలు మాత్రమే బాగా తెలుసుకుంటారు, దేవతల అధిపతీ!
తస్మాద్ భూమేస్ తథా చాపాం నాసాధ్యం విద్యతే ప్రభో తపో వా యజ్ఞకర్మాది తాభ్యామ్ ఏవ యతో భవేత్
అందువల్ల, భూమికైనా, స్త్రీలకు కూడా సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదు ప్రభూ. తపస్సు, యజ్ఞాలు, ఇతర కార్యాలు అన్నీ వాటివల్లే కలుగుతాయి.
తత్రాపి తీర్థభూతా తు యా భూమిస్ తాం వ్రజేద్ భవాన్ తత్ర విష్ణుం శివం పూజ్య సర్వాన్ కామాన్ అవాప్స్యసి
వాటిలో పవిత్రమైన భూమిని నీవు సందర్శించాలి. అక్కడ విష్ణువు, శివుడిని పూజిస్తే, నీ కోరికలన్నీ నెరవేరతాయి.
శ్రుతమ్ అస్తి పునశ్ చేదం స్త్రియో యాశ్ చ పతివ్రతాః తా ఏవ సర్వం జానన్తి ధృతం తాభిశ్ చరాచరమ్
మరలా నేను విన్నదేమిటంటే, భర్తకు నిబద్ధతగా ఉండే స్త్రీలు మాత్రమే అన్నిటినీ, స్థిరచరాచరాలను, తెలుసుకుంటారు.