పశ్య దేవి శుకం ప్రాప్తం దేవవాక్యాద్ ధుతాశనమ్
దేవీ! చూడు, దేవతల ఆజ్ఞతో ధూతాశనుడు శుకపక్షిగా వచ్చాడు.
లజ్జితా చావదద్ దేవమ్ అలం దేవేతి పార్వతీ పురశ్చరన్తం దేవేశో హ్య్ అగ్నిం తం ద్విజరూపిణమ్
పార్వతీ సిగ్గుపడి, దేవునికి 'చాలు, దేవా' అని అంది. అప్పుడే దేవతల అధిపతి, ద్విజరూపంలో ఉన్న అగ్నిని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
ఆహూయ బహుశశ్ చాపి జ్ఞాతో ఽస్య్ అగ్నే ఽత్ర మా వద విదారయస్వ స్వముఖం గృహాణేదం నయస్వ తత్
అతన్ని పలుమార్లు పిలిచి, అగ్నిని గుర్తించి, 'ఇక్కడ మాట్లాడవద్దు. నువ్వు నోరు తెరిచి ఇది తీసుకుని వెళ్లిపో' అని అన్నాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా తస్య చాస్యే ఽగ్నే రేతః స ప్రాక్షిపద్ బహు రేతోగర్భస్ తదా చాగ్నిర్ గన్తుం నైవ చ శక్తవాన్
అలా చెప్పి, శంభువు తన వీర్యాన్ని అగ్నికి నోట్లో ఉంచాడు. ఆ వీర్యంతో నిండిపోయిన అగ్ని, అక్కడినుంచి వెళ్లలేకపోయాడు.
సురనద్యాస్ తతస్ తీరం శ్రాన్తో ఽగ్నిర్ ఉపతస్థివాన్ కృత్తికాసు చ తద్ రేతః ప్రక్షేపాత్ కార్త్తికో ఽభవత్
తర్వాత అలసిపోయిన అగ్ని, దేవనదీ తీరానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఆ వీర్యాన్ని కృత్తికలలో వేసినప్పుడు, కార్తికేయుడు జన్మించాడు.
అవశిష్టం చ యత్ కించిద్ అగ్నేర్ దేహే చ శాంభవమ్ తద్ ఏవ రేతో వహ్నిస్ తు స్వభార్యాయాం ద్విధాక్షిపత్
అగ్నిలో మిగిలిన శంభువు యొక్క వీర్యాన్ని, అదే అగ్ని తన భార్యలో రెండు భాగాలుగా ఉంచాడు.
స్వాహాయాం ప్రియభూతాయాం పుత్రార్థిన్యాం విశేషతః పురా సాశ్వాసితా తేన సంతతిస్ తే భవిష్యతి
ప్రియమైన, కుమారుని కోరికతో ఉన్న స్వాహాలో ఆ వీర్యాన్ని ఉంచాడు. అప్పుడు ఆమెకు ధైర్యం చెప్పి, 'నీ వంశం ఆమె ద్వారా కొనసాగుతుంది' అని అన్నాడు.
తద్ వహ్నినాథ సంస్మృత్య తత్ క్షిప్తం శాంభవం మహః తద్ అగ్నే రేతసస్ తస్యాం జజ్ఞే మిథునమ్ ఉత్తమమ్
అప్పుడు అగ్ని ఆ విషయాన్ని గుర్తు చేసుకుని, శంభువు యొక్క మహత్తర తేజస్సును స్వాహాలో ఉంచాడు. అగ్నికి ఆ వీర్యం ద్వారా, ఆమెలో ఉత్తమమైన జంట జన్మించింది.
సువర్ణశ్ చ సువర్ణా చ రూపేణాప్రతిమం భువి అగ్నేః ప్రీతికరం నిత్యం లోకానాం ప్రీతివర్ధనమ్
సువర్ణుడు, సువర్ణా ఇద్దరూ భూమిపై అందంలో ఎవరికీ సరిపోలని వారు. వీరు ఎప్పుడూ అగ్నిదేవునికి ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ, అన్ని లోకాల ఆనందాన్ని పెంచుతారు.
అగ్నిః ప్రీత్యా సువర్ణాం తాం ప్రాదాద్ ధర్మాయ ధీమతే సువర్ణస్యాథ పుత్రస్య సంకల్పామ్ అకరోత్ ప్రియామ్ ఏవం పుత్రస్య పుత్ర్యాశ్ చ వివాహమ్ అకరోత్ కవిః
అగ్నిదేవుడు ప్రేమతో సువర్ణాను ధర్మబుద్ధి కలిగినవారికి ధర్మార్థంగా ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత సువర్ణుని కుమారునికి ప్రీతిగా ఒక సంకల్పం చేసి, ఆ మునివారు కుమారుడు, కుమార్తె వివాహాన్ని జరిపించాడు.
అన్యోన్యరేతోవ్యతిషఙ్గదోషాద్ అగ్నేర్ అపత్యమ్ ఉభయం తథైవ పుత్రః సువర్ణో బహురూపరూపీ రూపాణి కృత్వా సురసత్తమానామ్
ఇద్దరి బీజాలు కలిసిన కారణంగా, వారు ఇద్దరూ అగ్నికి సంతానం అయ్యారు. అలాగే సువర్ణుడు అనేక రూపాలు ధరించి, దేవతల్లో ఉత్తములైన వారి రూపాలను తీసుకున్నాడు.
ఇన్ద్రస్య వాయోర్ ధనదస్య భార్యాం జలేశ్వరస్యాపి మునీశ్వరాణామ్ భార్యాస్ తు గచ్ఛత్య్ అనిశం సువర్ణో యస్యాః ప్రియం యచ్ చ వపుః స కృత్వా
ఇంద్రుడు, వాయువు, కుబేరుడు, వరుణుడు, మహర్షులు— వీరి భార్యల అందాన్ని, రూపాన్ని తీసుకుని, సువర్ణుడు ఎక్కడికి కావాలంటే అక్కడికి వెళ్ళేవాడు.
యాతి క్వచిచ్ చాపి కవేస్ తనూజస్ తద్భర్తృరూపం చ పతివ్రతాసు కృత్వానిశం తాభిర్ ఉదారభావః కుర్వన్ కృతార్థం మదనం స రేమే
కొన్నిసార్లు ఆ మునిపుత్రుడు, పతివ్రతల మధ్య భర్త రూపాన్ని ధరించి, ఎల్లప్పుడూ ఉదారంగా ప్రవర్తిస్తూ, వారి తోడుగా తన కోరికను నెరవేర్చుకుంటూ ఆనందించేవాడు.
కృత్వా గతా క్వాపి చైవం సువర్ణా ధర్మస్య భార్యాపి సువర్ణనామ్నీ స్వాహాసుతా స్వైరిణీ సా బభూవ యస్యాపి యస్యాపి మనోగతా యా
అలా చేసిన తరువాత, సువర్ణా—ధర్ముని భార్యగా, స్వాహాదేవి కుమార్తెగా, సువర్ణ అనే పేరుతో—తన మనసు కోరిన చోటికి వెళ్ళే స్వేచ్ఛ కలిగినవారిగా మారింది.
భార్యాస్వరూపా సైవ భూత్వా సువర్ణా రేమే పతీన్ మానుషాన్ ఆసురాంశ్ చ దేవాన్ ఋషీన్ పితృరూపాంస్ తథాన్యాన్ రూపౌదార్యస్థైర్యగామ్భీర్యయుక్తాన్
భార్య రూపాన్ని ధరించి, సువర్ణా మానవులు, అసురులు, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, ఇంకా ఇతరులు— అందం, ఉదారత, స్థిరత్వం, లోతైన స్వభావం కలిగినవారితో ఆనందించింది.
యాభిప్రేతా యస్య దేవస్య భార్యా తద్రూపా సా రమతే తేన సార్ధమ్ నానాభేదైః కరణైశ్ చాప్య్ అనేకైర్ ఆకర్షన్తీ తన్మనః కామసిద్ధిమ్
ఏ దేవుడు తన భార్యగా ఎవరిని కోరితే, సువర్ణా ఆ దేవత రూపాన్ని ధరించి, అతనితో ఆనందించేది. అనేక విధాలుగా, అనేక మార్గాల్లో అతని మనసును ఆకర్షించి, అతని కోరికలను నెరవేర్చేది.
ఏవం సువర్ణస్య నిరీక్ష్య చేష్టామ్ అగ్నేః సూనోః పుత్రికాయాస్ తథాగ్నేః సర్వే చ శేపుః కుపితాస్ తదాగ్నేః పుత్రం చ పుత్రీం చ సురాసురాస్ తే
ఇలా అగ్నిపుత్రుని కుమార్తె అయిన సువర్ణా ప్రవర్తనను చూసి, అందరు దేవతలు, అసురులు కోపంతో అగ్నిపుత్రుడిని, అతని కుమార్తెను శపించారు.
కృతం యద్ ఏతద్ వ్యభిచారరూపం యచ్ ఛద్మనా వర్తనం పాపరూపమ్ తస్మాత్ సుతస్ తే వ్యభిచారవాంశ్ చ సర్వత్ర గామీ జాయతాం హవ్యవాహ
ఇది వ్యభిచార స్వభావం కలిగిన, మోసం చేసే, పాపమైన పని. అందుచేత హవ్యవాహనుడా! నీ కుమారుడు ఎల్లప్పుడూ వ్యభిచారిగా, ఎక్కడికక్కడ తిరిగేవాడిగా జన్మించాలి.
తథా సువర్ణాపి న చైకనిష్ఠా భూయాద్ అగ్నే నైకతృప్తా బహూంశ్ చ నానాజాతీన్ నిన్దితాన్ దేహభాజో భజిత్రీ స్యాద్ ఏష దోషశ్ చ పుత్ర్యాః
అలాగే, అగ్నిదేవా! సువర్ణా ఒకరితో మాత్రమే నిబద్ధురాలిగా ఉండకూడదు, ఒకరితో మాత్రమే తృప్తి చెందకూడదు. ఆమె అనేకరకాల, నిందించబడిన రూపాల వారితో కలవాలి. ఇదే నీ కుమార్తెకు శాపంగా ఉండాలి.
ఇత్య్ ఏతచ్ ఛాపవచనం శ్రుత్వాగ్నిర్ అతిభీతవత్ మామ్ అభ్యేత్య తదోవాచ నిష్కృతిం వద పుత్రయోః
ఈ శాపవాక్యాలను విని, అగ్నిదేవుడు చాలా భయపడి, నా వద్దకు వచ్చి, 'నా కుమారుడు, కుమార్తెకు పరిహారం చెప్పు' అని అడిగాడు.
తదాహమ్ అబ్రవం వహ్నే గౌతమీం గచ్ఛ శంకరమ్ స్తుత్వా తత్ర మహాబాహో నివేదయ జగత్పతేః
అప్పుడు నేను చెప్పాను: 'వహ్నిదేవా! గౌతమి నదికి వెళ్ళి, అక్కడ మహేశ్వరునిని స్తుతించు. మహాబాహువా! జగత్పతికి నీ బాధను తెలియజేయు.'
మాహేశ్వరేణ వీర్యేణ తవ దేహస్థితేన చ ఏవంవిధం త్వ్ అపత్యం తే జాతం వహ్నే తతో భవాన్
మహేశ్వరుని శక్తి నీ శరీరంలో ఉండడం వల్లే, వహ్నిదేవా! నీకు ఇలాంటి సంతానం కలిగింది. అందువల్ల—
నివేదయస్వ దేవాయ దేవానాం శాపమ్ ఈదృశమ్ స్వాపత్యరక్షణాయాసౌ శంభుః శ్రేయః కరిష్యతి
—ఈ శాపాన్ని దేవాదిదేవునికి తెలియజేయు. అప్పుడు శంభుడు నీ సంతానానికి రక్షణ కల్పించి, మేలు చేయగలడు.
స్తుహి దేవం చ దేవీం చ భక్త్యా ప్రీతో భవేచ్ ఛివః తతస్ త్వ్ అపత్యవిషయే ప్రియాన్ కామాన్ అవాప్స్యసి
దేవుడిని, దేవిని భక్తితో స్తుతించు. శివుడు సంతోషిస్తాడు. అప్పుడు నీ సంతానానికి సంబంధించిన ఇష్టమైన కోరికలు నెరవేరతాయి.
తతో మద్వచనాద్ అగ్నిర్ గఙ్గాం గత్వా మహేశ్వరమ్ తుష్టావ నియతో వాక్యైః స్తుతిభిర్ వేదసంమితైః
ఆ తరువాత నా మాటలు వినిపించి, అగ్నిదేవుడు గంగా నదికి వెళ్ళి, అక్కడ మహేశ్వరునిని నియమంగా, వేదోక్తమైన స్తోత్రాలతో స్తుతించాడు.
విశ్వస్య జగతో ధాతా విశ్వమూర్తిర్ నిరఞ్జనః ఆదికర్తా స్వయంభూశ్ చ తం నమామి జగత్పతిమ్
ఈ జగత్తును సృష్టించినవాడు, జగత్తు రూపుడైనవాడు, కలంకరహితుడు, ఆదికర్త, స్వయంభువుడు అయిన జగత్పతికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యో ఽగ్నిర్ భూత్వా సంహరతి స్రష్టా వై జలరూపతః సూర్యరూపేణ యః పాతి తం నమామి చ త్ర్యమ్బకమ్
అగ్ని రూపంలో సంహారం చేసేవాడవు, నీటి రూపంలో సృష్టికర్తవు, సూర్యుని రూపంలో రక్షించేవాడవు — ఆ త్ర్యంబకుడైన నీకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
తతః ప్రసన్నో భగవాన్ అనన్తః శంభుర్ అవ్యయః వరేణ చ్ఛన్దయామ్ ఆస పావకం సురపూజితమ్
అప్పుడా అనంతుడు, శుభదాయకుడు, అవినాశి భగవంతుడు సంతోషించి, దేవతలందరూ పూజించిన అగ్నికి వరమిచ్చాడు.
స వినీతః శివం ప్రాహ తవ వీర్యం మయి స్థితమ్ తేన జాతః సుతో రమ్యః సువర్ణో లోకవిశ్రుతః
వినయంగా అగ్ని శివునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ శక్తి నాలో ఉంది; దాని వల్లే లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన రమ్యమైన సువర్ణుడు పుట్టాడు.'
తథా సువర్ణా పుత్రీ చ తస్మాద్ ఏవ జగత్ప్రభో అన్యోన్యవీర్యసఙ్గాచ్ చ తద్దోషాద్ ఉభయం త్వ్ ఇదమ్
అలాగే, ప్రభువా! సువర్ణా అనే కుమార్తె కూడా నిన్నుంచే జన్మించింది. ఇద్దరి శక్తులు కలిసినదానివల్ల, ఆ లోపం వల్లే ఈ ఇద్దరూ పుట్టారు.