మయి విశ్రమ్యతామ్ అస్త్రం న పుత్రే న చ భర్తరి సత్యవాగ్ భవ హవ్యేశ జాతవేదో నమో ఽస్తు తే
ఈ ఆయుధం నా మీదే విశ్రాంతి తీసుకోనివ్వు, నా కుమారుల మీదా, భర్త మీదా కాదు. హవిస్సుల యజమానా, జాతవేదా, నీకు నమస్కారం. నీవు నిజాయితీగా ఉండు.
తుష్టో ఽస్మి తవ వాక్యేన భర్తృభక్త్యా పతివ్రతే తవాపి భర్తృపుత్రాణాం హేతి క్షేమం దదామ్య్ అహమ్
నీ మాటలకు, భర్తపై నీ భక్తికి నేను సంతోషించాను, పతివ్రతా. నీకోసం, హేతి, నీ భర్తకు, పిల్లలకు రక్షణను ఇస్తాను.
ఆగ్నేయమ్ ఏతద్ అస్త్రం మే న భర్తారం సుతాన్ అపి న త్వాం దహేత్ తతో యాహి సుఖేన త్వం కపోతకి
ఈ నా అగ్నియాయుధం నీ భర్తను, పిల్లలను, నిన్నను కాల్చదు. అందువల్ల నీవు సంతోషంగా వెళ్లిపో, పావురపు భార్యా.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర ఉలూకీ దదృశే పతిమ్ వేష్ట్యమానం యామ్యపాశైర్ యమదణ్డేన తాడితమ్ ఉలూకీ దుఃఖితా భూత్వా యమం ప్రాయాద్ భయాతురా
అంతలో, గుడ్లగూబ భార్య తన భర్తను యముని పాశాలతో బంధించబడి, యమదండంతో కొట్టబడినట్టు చూసింది. బాధతో, భయంతో యముని దగ్గరకు వెళ్లింది.
త్వద్భీతా అనుద్రవన్తే జనాస్ త్వద్భీతా బ్రహ్మచర్యం చరన్తి త్వద్భీతాః సాధు చరన్తి ధీరాస్ త్వద్భీతాః కర్మనిష్ఠా భవన్తి
నీ భయంతో ప్రజలు పారిపోతారు; నీ భయంతో బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తారు; నీ భయంతో ధీరులు సద్గుణాలు ఆచరిస్తారు; నీ భయంతో కర్మలో స్థిరంగా ఉంటారు.
త్వద్భీతా అనాశకమ్ ఆచరన్తి గ్రామాద్ అరణ్యమ్ అభి యచ్ చరన్తి త్వద్భీతాః సౌమ్యతామ్ ఆశ్రయన్తే త్వద్భీతాః సోమపానం భజన్తే
నీ భయంతో వారు హింస చేయకుండా ఉంటారు, ఊరిని వదిలి అడవికి వెళ్తారు; నీ భయంతో మృదుత్వాన్ని అవలంబిస్తారు; నీ భయంతో సోమపానం చేస్తారు.
ఏవం బ్రువత్యాం తస్యాం తామ్ ఆహ దక్షిణదిక్పతిః
ఆమె ఇలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, దక్షిణ దిక్కును కాపాడే దేవుడు ఆమెను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ భద్రం తే దాస్యే ఽహం మనసః ప్రియమ్
మంగళకరమైనవాడివి, నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నీ మనసుకు ఇష్టమైనదాన్ని నేను ఇస్తాను.
యమస్యేతి వచః శ్రుత్వా సా తమ్ ఆహ పతివ్రతా
యముడు ఇలా అన్న మాటలు విని, ఆ పతివ్రత అతనితో ఇలా చెప్పింది.
భర్తా మే వేష్టితః పాశైర్ దణ్డేనాభిహతస్ తవ తస్మాద్ రక్ష సురశ్రేష్ఠ పుత్రాన్ భర్తారమ్ ఏవ చ
నా భర్త నీ తాడులతో బంధించబడి, నీ దండంతో తాకించబడ్డాడు. అందుచేత, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, నా కుమారులను, నా భర్తను కాపాడుము.
తద్వాక్యాత్ కృపయా యుక్తో యమః ప్రాహ పునః పునః
ఆమె మాటలు విని, దయతో నిండిన యముడు మళ్లీ మళ్లీ మాట్లాడాడు.
పాశానాం చాపి దణ్డస్య స్థానం వద శుభాననే
మంగళమయమైన ముఖమున్నవాడివి, తాడులు, దండం ఎక్కడ ఉండాలో నాకు చెప్పు.
సా ప్రోవాచ యమం దేవం మయి పాశాస్ త్వయేరితాః ఆవిశన్తు జగన్నాథ దణ్డో మయ్య్ ఏవ సంవిశేత్ తతః ప్రోవాచ భగవాన్ యమస్ తాం కృపయా పునః
ఆమె యముని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: 'ప్రపంచానికి అధిపతివైనవాడా, నువ్వు వేసిన తాడులు నాలోకి ప్రవేశించనీ, దండం కూడా నాలోనే ఉండనీ.' అప్పుడు భగవంతుడైన యముడు ఆమెను మళ్లీ దయతో ఉద్దేశించి అన్నాడు.
తవ భర్తా చ పుత్రాశ్ చ సర్వే జీవన్తు విజ్వరాః
నీ భర్త, నీ కుమారులు అందరూ బాధలు లేకుండా సుఖంగా జీవించుగాక.
న్యవారయద్ యమః పాశాన్ ఆగ్నేయాస్త్రం తు హవ్యవాట్ కపోతోలూకయోశ్ చాపి ప్రీతిం వై చక్రతుః సురౌ ఆహతుశ్ చ ద్విజన్మానౌ వ్రియతాం వర ఈప్సితః
యముడు తాడులను ఆపాడు, అగ్ని దేవుడు తన ఆయుధాన్ని ఉపసంహరించాడు. పావురం, గుడ్లగూబ ఇద్దరూ దేవతలుగా స్నేహం చేసుకున్నారు. ఆ ఇద్దరు ద్విజులు ఇలా అన్నారు: 'మీకు కావలసిన వరాన్ని అడుగు.'
భవతోర్ దర్శనం లబ్ధం వైరవ్యాజేన దుష్కరమ్ వయం చ పక్షిణః పాపాః కిం వరేణ సురోత్తమౌ
మీ దర్శనం మాకు లభించింది. అది శత్రుత్వం వల్ల తప్ప సాధ్యం కాదు. మేము పాపాత్ములైన పక్షులు, మేము మీ వరంతో ఏమి చేస్తాము, దేవతలలో శ్రేష్ఠులారా?
అథ దేయో వరో ఽస్మాకం భవద్భ్యాం ప్రీతిపూర్వకమ్ నాత్మార్థమ్ అనుయాచావో దీయమానం వరం శుభమ్
మాకు ఏదైనా వరం ఇవ్వాలనుకుంటే, అది మీ ఇద్దరికీ ప్రేమతో దయచేయండి. మేము మా కోసం ఏ వరమూ అడగము, అది మంగళకరమైనదైనా, మీరు ఇస్తానన్నా.
ఆత్మార్థం యస్ తు యాచేత స శోచ్యో హి సురేశ్వరౌ జీవితం సఫలం తస్య యః పరార్థోద్యతః సదా
దేవతలలో ప్రభువులారా, తనకోసం వరం అడిగేవాడు నిజంగా దయనీయుడు. ఎప్పుడూ ఇతరుల మేలుకోసం జీవించే వాడి జీవితం మాత్రమే ఫలప్రదం.
అగ్నిర్ ఆపో రవిః పృథ్వీ ధాన్యాని వివిధాని చ పరార్థం వర్తనం తేషాం సతాం చాపి విశేషతః
అగ్ని, నీరు, సూర్యుడు, భూమి, ఎన్నో రకాల ధాన్యాలు — ఇవన్నీ ఇతరుల మేలుకోసమే ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా సద్గుణులు కూడా అలాగే.
బ్రహ్మాదయో ఽపి హి యతో యుజ్యన్తే మృత్యునా సహ ఏవం జ్ఞాత్వా తు దేవేశౌ వృథా స్వార్థపరిశ్రమః
బ్రహ్మ మొదలైనవారు కూడా మరణానికి లోబడి ఉంటారు. ఇది తెలుసుకొని, దేవతల ప్రభువులారా, తనకోసం కష్టపడటం వృథా.
జన్మనా సహ యత్ పుంసాం విహితం పరమేష్ఠినా కదాచిన్ నాన్యథా తద్ వై వృథా క్లిశ్యన్తి జన్తవః
పుట్టినప్పుడే పరమేశ్వరుడు మనిషికి ఏది నిర్ణయించాడో అది తప్పకుండా జరుగుతుంది. జీవులు వృథాగా బాధపడతారు.
తస్మాద్ యాచావహే కించిద్ ధితాయ జగతాం శుభమ్ గుణదాయి తు సర్వేషాం తద్ యువామ్ అనుమన్యతామ్
అందుచేత, మేము లోకాలకు మేలు కలిగే, అందరికీ గుణాన్ని ఇచ్చే మంగళకరమైనదేదైనా అడుగుదామని కోరుతున్నాము. మీరు ఇద్దరూ దయచేసి దీనిని అంగీకరించండి.
తావ్ ఆహతుర్ ఉభౌ దేవౌ పక్షిణౌ లోకవిశ్రుతౌ ధర్మస్య యశసో ఽవాప్త్యే లోకానాం హితకామ్యయా
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు పక్షులు, లోకాలలో ప్రసిద్ధులై, ధర్మానికి కీర్తి రావడికీ, ప్రజల మేలుకోసమే ఇలా అన్నారు.
ఆవాభ్యామ్ ఆశ్రమౌ తీర్థే గఙ్గాయా ఉభయే తటే భవేతాం జగతాం నాథావ్ ఏష ఏవ పరో వరః
'మేమిద్దరం గంగానదీ తీరం రెండువైపులా పవిత్రమైన స్థలంలో ఆశ్రమాలు కలిగి ఉండాలి. మేమిద్దరం లోకాల రక్షకులమవ్వాలి — ఇదే మాకు అత్యుత్తమ వరం.'
స్నానం దానం జపో హోమః పితౄణాం చాపి పూజనమ్ సుకృతీ దుష్కృతీ వాపి యః కరోతి యథా తథా సర్వం తద్ అక్షయం పుణ్యం స్యాద్ ఇత్య్ ఏష పరో వరః
స్నానం, దానం, జపం, హోమం, పితృదేవతల పూజ — ఇవన్నీ మంచివారు చేసినా, చెడ్డవారు చేసినా, ఎలాగైనా చేసినా, అవన్నీ ఎప్పటికీ తరుగని పుణ్యంగా మారుతాయి. ఇదే గొప్ప వరం.
ఏవమ్ అస్తు తథా చాన్యత్ సుప్రీతౌ తు బ్రవావహై
అలా జరగాలి. ఇప్పుడు మనం సంతోషంగా ఇంకొన్ని విషయాలు మాట్లాడుదాం.
ఉత్తరే గౌతమీతీరే యమస్తోత్రం పఠన్తి యే తేషాం సప్తసు వంశేషు నాకాలే మృత్యుమ్ ఆప్నుయాత్
గౌతమీ నది ఉత్తర తీరంలో యముని స్తోత్రాన్ని చదివేవారి ఏడు తరాల్లో ఎవరికీ కూడా కాలానికి ముందే మరణం సంభవించదు.
పురుషో భాజనం చ స్యాత్ సర్వదా సర్వసంపదామ్ యస్ త్వ్ ఇదం పఠతే నిత్యం మృత్యుస్తోత్రం జితాత్మవాన్
ఎవరైనా నియమంగా ఈ మృత్యు స్తోత్రాన్ని చదువుతూ, మనస్సు నియంత్రణతో ఉంటే, వారికి అన్ని విధాల సంపదలు లభిస్తాయి.
అష్టాశీతిసహస్రైశ్ చ వ్యాధిభిర్ న స బాధ్యతే అస్మింస్ తీర్థే ద్విజశ్రేష్ఠౌ త్రిమాసాద్ గుర్విణీ సతీ
అటువంటి వారు ఎనభై ఎనిమిది వేల వ్యాధులు కూడా బాధించవు. ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో, మూడో నెల గర్భవతి అయిన బ్రాహ్మణ స్త్రీకి—
అర్వాగ్వన్ధ్యా చ షణ్మాసాత్ సప్తాహం స్నానమ్ ఆచరేత్ వీరసూః సా భవేన్ నారీ శతాయుః స సుతో భవేత్
ఇంతకుముందు సంతానం లేని స్త్రీ, ఆరు నెలల తర్వాత, ఏడు రోజులు అక్కడ స్నానం చేస్తే, ఆమె వీరపుత్రుడిని కనుతుంది. ఆ కుమారుడు శతాయువు పొందుతాడు.