ఐన్ద్రీం శ్రియం యత్ర లేభే తత్ తీర్థం కమలాభిధమ్ ఏతాని సర్వతీర్థాని సర్వాభీష్టప్రదాని హి
ఇంద్రుడు ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన స్థలం 'కమలతీర్థం'గా ప్రసిద్ధి. ఈ తీర్థాలన్నీ అన్ని అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తాయి.
సర్వం భవిష్యతీత్య్ ఉక్త్వా శివశ్ చాన్తరధీయత కృతకృత్యాశ్ చ తే జగ్ముః సర్వ ఏవ యథాగతమ్ తీర్థానాం పుణ్యదం తత్ర లక్షమ్ ఏకం ప్రకీర్తితమ్
‘అన్నీ జరుగుతాయి’ అని శివుడు చెప్పి అంతర్ధానమయ్యాడు. తమ కార్యాన్ని పూర్తి చేసుకున్నవారు అందరూ వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్లిపోయారు. అక్కడ లక్ష తీర్థాలు పుణ్యప్రదమైనవిగా ప్రసిద్ధి.
యమతీర్థమ్ ఇతి ఖ్యాతం పితౄణాం ప్రీతివర్ధనమ్ దృష్టాదృష్టేష్టదం సర్వదేవర్షిగణసేవితమ్
'యమతీర్థం' అని ప్రసిద్ధమైన ఆ స్థలం పితృదేవతలకు ఆనందాన్ని పెంచుతుంది, కనబడిన, కనబడని కోరికలను నెరవేర్చుతుంది, దేవతలు, ఋషులందరూ సేవించే పవిత్రమైనది.
తస్య ప్రభావం వక్ష్యామి సర్వపాపప్రణాశనమ్ అనుహ్రాద ఇతి ఖ్యాతః కపోతో బలవాన్ అభూత్
దాని మహిమను నేను చెప్పబోతున్నాను. అది అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది. 'అనుహ్రాద' అనే బలమైన పావురం ఒకటి ఉండేది.
తస్య భార్యా హేతినామ్నీ పక్షిణీ కామరూపిణీ మృత్యోః పౌత్రో హ్య్ అనుహ్రాదో దౌహిత్రీ హేతిర్ ఏవ చ
ఆ పావురానికి 'హేతి' అనే, యేచ్చిన రూపం ధరించగలిగే పక్షి భార్య. అనుహ్రాదుడు యముని మనవడు, హేతి యముని మనవరాలు.
కాలేనాథ తయోః పుత్రాః పౌత్రాశ్ చైవ బభూవిరే తస్య శత్రుశ్ చ బలవాన్ ఉలూకో నామ పక్షిరాట్
కాలక్రమంలో వారికి కుమారులు, మనవళ్లు పుట్టారు. ఆ పావురానికి శత్రువుగా ఉన్న పక్షిరాజు 'ఉలూకుడు' బలవంతుడు.
తస్య పుత్రాశ్ చ పౌత్రాశ్ చ ఆగ్నేయాస్ తే బలోత్కటాః తయోశ్ చ వైరమ్ అభవద్ బహుకాలం ద్విజన్మనోః
ఆ ఉలూకుడికి కూడా కుమారులు, మనవళ్లు పుట్టారు. వారు అగ్నిలా బలవంతులు. ఆ ఇద్దరు పక్షిరాజులకు చాలా కాలంగా శత్రుత్వం ఉండేది.
గఙ్గాయా ఉత్తరే తీరే కపోతస్యాశ్రమో ఽభవత్ తస్యాశ్ చ దక్షిణే కూల ఉలూకో నామ పక్షిరాట్
గంగానదికి ఉత్తర తీరంలో పావురానికి ఆశ్రమం ఉండేది. దక్షిణ తీరంలో ఉలూకుడు పక్షిరాజు నివసించేవాడు.
వాసం చక్రే తత్ర పుత్రైః పౌత్రైశ్ చ ద్విజసత్తమ తయోశ్ చ యుద్ధమ్ అభవద్ బహుకాలం విరుద్ధయోః
ఆ మేం అక్కడ తన కుమారులతో, మనవళ్లతో కలిసి నివసించాడు. ఇద్దరి మధ్య చాలా కాలం పాటు గొడవ కొనసాగింది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ.
పుత్రైః పౌత్రైశ్ చ వృతయోర్ బలినోర్ బలిభిః సహ ఉలూకో వా కపోతో వా నైవాప్నోతి జయాజయౌ
కుమారులు, మనవళ్లు, ఇతర బలవంతులతో కలసి ఆ ఇద్దరు బలవంతులు యుద్ధం చేశారు. కానీ, గుడ్లగూబ అయినా, పావురం అయినా గెలుపు లేదా ఓటమిని పొందలేకపోయారు.
కపోతో యమమ్ ఆరాధ్య మృత్యుం పైతామహం తథా యామ్యమ్ అస్త్రమ్ అవాప్యాథ సర్వేభ్యో ఽప్య్ అధికో ఽభవత్
పావురం యముని, మృత్యువును, పితామహుడిని ప్రార్థించి యమాస్త్రాన్ని పొందాడు. దాంతో అందరినీ మించిపోయాడు.
తథోలూకో ఽగ్నిమ్ ఆరాధ్య బలవాన్ అభవద్ భృశమ్ వరైర్ ఉన్మత్తయోర్ యుద్ధమ్ అభవచ్ చాతిభీషణమ్
అలాగే, గుడ్లగూబ అగ్నిని ఆరాధించి ఎంతో బలవంతుడయ్యాడు. ఆ ఇద్దరు ఉన్మత్తుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తత్రాగ్నేయమ్ ఉలూకో ఽపి కపోతాయాస్త్రమ్ ఆక్షిపత్ కపోతో ఽప్య్ అథ పాశాన్ వై యామ్యాన్ ఆక్షిప్య శత్రవే
అక్కడ గుడ్లగూబ అగ్నాస్త్రాన్ని పావురంపై ప్రయోగించాడు. పావురం కూడా యముని పాశాలను తన శత్రువుపై విసిరాడు.
ఉలూకాయాథ దణ్డం చ మృత్యుపాశాన్ అవాసృజత్ పునస్ తద్ అభవద్ యుద్ధం పురాడిబకయోర్ యథా
ఆ తర్వాత గుడ్లగూబపై దండం, మృత్యుపాశాలు ప్రయోగించబడ్డాయి. మళ్లీ, పూర్వం కాకి, నెమలి మధ్య జరిగినట్లు యుద్ధం జరిగింది.
హేతిః కపోతకీ దృష్ట్వా జ్వలనం ప్రాప్తమ్ అన్తికే పతివ్రతా మహాయుద్ధే భర్తుః సా దుఃఖవిహ్వలా
పావురపు భార్య హేతి, మండుతున్న ఆయుధం దగ్గరికి వస్తున్నదని చూసి, భర్త కోసం ఆ మహాయుద్ధంలో బాధతో తడిసిపోయింది.
అగ్నినా వేష్ట్యమానాంశ్ చ పుత్రాన్ దృష్ట్వా విశేషతః సా గత్వా జ్వలనం హేతిస్ తుష్టావ వివిధోక్తిభిః
తన కుమారులు అగ్నిచుట్టూ ముట్టుబడిపోతున్నారని చూసి, హేతి అగ్నిని దగ్గరికి వెళ్లి, అనేక విధాలుగా స్తుతించింది.
రూపం న దానం న పరోక్షమ్ అస్తి యస్యాత్మభూతం చ పదార్థజాతమ్ అశ్నన్తి హవ్యాని చ యేన దేవాః స్వాహాపతిం యజ్ఞభుజం నమస్యే
రూపం కాని, దానం కాని, పరోక్షం కాని లేని, తనలోనే అన్నీ పదార్థాలు కలిగి ఉన్న, దేవతలు హవిస్సులను స్వీకరించే యజ్ఞపతి, స్వాహాపతిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ముఖభూతం చ దేవానాం దేవానాం హవ్యవాహనమ్ హోతారం చాపి దేవానాం దేవానాం దూతమ్ ఏవ చ
అతడే దేవతలకు నోరు, హవిస్సులను తీసుకెళ్లేవాడు, దేవతలకు హోత, దేవతలకు దూత కూడా.
తం దేవం శరణం యామి ఆదిదేవం విభావసుమ్ అన్తః స్థితః ప్రాణరూపో బహిశ్ చాన్నప్రదో హి యః యో యజ్ఞసాధనం యామి శరణం తం ధనంజయమ్
ఆ దేవుడైన ఆదిదేవుడైన విభావసుని శరణు కోరుతున్నాను. లోపల ప్రాణరూపంగా, బయట అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడిగా ఉన్నవాడిని, యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసేవాడిని, విజయవంతుడిని శరణు కోరుతున్నాను.
అమోఘమ్ ఏతద్ అస్త్రం మే న్యస్తం యుద్ధే కపోతకి యత్ర విశ్రమయేద్ అస్త్రం తన్ మే బ్రూహి పతివ్రతే
ఈ నా ఆయుధం తప్పకుండా పని చేస్తుంది, పావురపు భార్యా, యుద్ధంలో ప్రయోగించాను. ఇది ఎక్కడ విశ్రాంతి తీసుకోవాలో నీవు చెప్పు, పతివ్రతా.
మయి విశ్రమ్యతామ్ అస్త్రం న పుత్రే న చ భర్తరి సత్యవాగ్ భవ హవ్యేశ జాతవేదో నమో ఽస్తు తే
ఈ ఆయుధం నా మీదే విశ్రాంతి తీసుకోనివ్వు, నా కుమారుల మీదా, భర్త మీదా కాదు. హవిస్సుల యజమానా, జాతవేదా, నీకు నమస్కారం. నీవు నిజాయితీగా ఉండు.
తుష్టో ఽస్మి తవ వాక్యేన భర్తృభక్త్యా పతివ్రతే తవాపి భర్తృపుత్రాణాం హేతి క్షేమం దదామ్య్ అహమ్
నీ మాటలకు, భర్తపై నీ భక్తికి నేను సంతోషించాను, పతివ్రతా. నీకోసం, హేతి, నీ భర్తకు, పిల్లలకు రక్షణను ఇస్తాను.
ఆగ్నేయమ్ ఏతద్ అస్త్రం మే న భర్తారం సుతాన్ అపి న త్వాం దహేత్ తతో యాహి సుఖేన త్వం కపోతకి
ఈ నా అగ్నియాయుధం నీ భర్తను, పిల్లలను, నిన్నను కాల్చదు. అందువల్ల నీవు సంతోషంగా వెళ్లిపో, పావురపు భార్యా.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర ఉలూకీ దదృశే పతిమ్ వేష్ట్యమానం యామ్యపాశైర్ యమదణ్డేన తాడితమ్ ఉలూకీ దుఃఖితా భూత్వా యమం ప్రాయాద్ భయాతురా
అంతలో, గుడ్లగూబ భార్య తన భర్తను యముని పాశాలతో బంధించబడి, యమదండంతో కొట్టబడినట్టు చూసింది. బాధతో, భయంతో యముని దగ్గరకు వెళ్లింది.
త్వద్భీతా అనుద్రవన్తే జనాస్ త్వద్భీతా బ్రహ్మచర్యం చరన్తి త్వద్భీతాః సాధు చరన్తి ధీరాస్ త్వద్భీతాః కర్మనిష్ఠా భవన్తి
నీ భయంతో ప్రజలు పారిపోతారు; నీ భయంతో బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తారు; నీ భయంతో ధీరులు సద్గుణాలు ఆచరిస్తారు; నీ భయంతో కర్మలో స్థిరంగా ఉంటారు.
త్వద్భీతా అనాశకమ్ ఆచరన్తి గ్రామాద్ అరణ్యమ్ అభి యచ్ చరన్తి త్వద్భీతాః సౌమ్యతామ్ ఆశ్రయన్తే త్వద్భీతాః సోమపానం భజన్తే
నీ భయంతో వారు హింస చేయకుండా ఉంటారు, ఊరిని వదిలి అడవికి వెళ్తారు; నీ భయంతో మృదుత్వాన్ని అవలంబిస్తారు; నీ భయంతో సోమపానం చేస్తారు.
ఏవం బ్రువత్యాం తస్యాం తామ్ ఆహ దక్షిణదిక్పతిః
ఆమె ఇలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, దక్షిణ దిక్కును కాపాడే దేవుడు ఆమెను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
వరం వరయ భద్రం తే దాస్యే ఽహం మనసః ప్రియమ్
మంగళకరమైనవాడివి, నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. నీ మనసుకు ఇష్టమైనదాన్ని నేను ఇస్తాను.
యమస్యేతి వచః శ్రుత్వా సా తమ్ ఆహ పతివ్రతా
యముడు ఇలా అన్న మాటలు విని, ఆ పతివ్రత అతనితో ఇలా చెప్పింది.
భర్తా మే వేష్టితః పాశైర్ దణ్డేనాభిహతస్ తవ తస్మాద్ రక్ష సురశ్రేష్ఠ పుత్రాన్ భర్తారమ్ ఏవ చ
నా భర్త నీ తాడులతో బంధించబడి, నీ దండంతో తాకించబడ్డాడు. అందుచేత, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, నా కుమారులను, నా భర్తను కాపాడుము.