అగ్నీంశ్ చ బ్రాహ్మణాన్ పూజ్య జేతుమ్ ఇన్ద్రం కృతక్షణః దాతారం చ తదార్థిభ్యః స్తూయమానం చ బన్దిభిః
అగ్ని దేవుని, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఇంద్రుడు, కోరిన వారికి దానం చేస్తూ, బందులు పొగిడుతుండగా ఉన్నాడు.
విదిత్వా మఘవా వాయోర్ మయం మాయావినం రిపుమ్ ఉపక్రాన్తం సుయుద్ధాయ విప్రో భూత్వా తమ్ అభ్యగాత్ శచీభర్తా మయం దైత్యం ప్రోవాచేదం పునః పునః
వాయువు కుమారుడైన మాఘవుడు, మాయావంతుడైన శత్రువు మయుడు మంచి యుద్ధానికి వచ్చాడని తెలుసుకొని, బ్రాహ్మణుడిగా మారి అతని వద్దకు వెళ్లాడు. శచీ భర్త మయుడిని పదే పదే ఇలా అడిగాడు.
దేహి దైత్యపతే మహ్యమ్ అర్థినే ఽపేక్షితం వరమ్ త్వాం శ్రుత్వా దాతృతిలకమ్ ఆగతో ఽహం ద్విజోత్తమః
దైత్యాధిపతీ, నేను కోరిన వరం నాకు ఇవ్వు. నీ దానశీలత విని, నేను ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిగా నీ వద్దకు వచ్చాను.
మయో ఽపి బ్రాహ్మణం మత్వా ఽవదద్ దత్తం మయా తవ విచారయన్తి కృతినో బహ్వ్ అల్పం వా పురో ఽర్థిని
మయుడు అతన్ని బ్రాహ్మణుడిగా భావించి, 'నీకు కావలసినదాన్ని నేను ఇచ్చాను. ఎంత ఇవ్వాలో, ఎంత ఇవ్వకూడదో జ్ఞానులు ఆలోచిస్తారు,' అని చెప్పాడు.
ఇత్య్ ఉక్తే తు హరిః ప్రాహ సఖ్యమ్ ఇచ్ఛే హ్య్ అహం త్వయా ఇన్ద్రం మయః పునః ప్రాహ కిమ్ అనేన ద్విజోత్తమ
అలా అన్న తర్వాత హరి, 'నేను నీతో స్నేహం కోరుతున్నాను,' అన్నాడు. మయుడు మళ్లీ, 'ఇది నాకు ఏమి ఉపయోగం, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా?' అని అడిగాడు.
న త్వయా మమ వైరం భోః స్వస్తీత్య్ ఆహ హరిర్ మయమ్ తత్త్వం వదేతి స హరిర్ దైత్యేనోక్తః స్వకం వపుః
హరి, 'నీవు నాకు శత్రువు కాడు, మిత్రమా,' అన్నాడు. 'నిజం చెప్పు,' అని హరి అడిగినప్పుడు, దైత్యుడు తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
దర్శయామ్ ఆస దైత్యాయ సహస్రాక్షం యద్ ఉచ్యతే తతః సవిస్మయో దైత్యో మయో హరిమ్ ఉవాచ హ
అతను దైత్యుడికి సహస్రాక్షుడనే రూపాన్ని చూపించాడు. అప్పుడు మయుడు ఆశ్చర్యపడి హరిని ఇలా అడిగాడు.
కిమ్ ఇదం వజ్రపాణిస్ త్వం తవాయోగ్యా కృతిః సఖే
'ఇది ఏమిటి? నీవు వజ్రాయుధుడివి! మిత్రమా, నీకు ఇది తగిన పని కాదు.'
పరిష్వజ్య విహస్యాథ వృత్తమ్ ఇత్య్ అబ్రవీద్ ధరిః కేనాపి సాధయన్త్య్ అత్ర పణ్డితాశ్ చ సమీహితమ్
అతన్ని ఆలింగనం చేసి నవ్వుతూ హరి, 'ఇది పూర్తయింది. ఇక్కడ పండితులు ఏదైనా మార్గంలో తమ లక్ష్యాన్ని సాధిస్తారు,' అన్నాడు.
తతః ప్రభృతి శక్రస్య మయేన మహతీ హ్య్ అభూత్ సుప్రీతిర్ మునిశార్దూల మయో హరిహితః సదా
ఆ సమయంలోనుంచి, మునిశార్దూలా, శక్రుడు, మయుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప స్నేహం ఏర్పడింది. మయుడు ఎప్పుడూ హరికి అనుకూలంగా ఉండేవాడు.
ఇన్ద్రస్య భవనం గత్వా తస్మై సర్వం న్యవేదయత్ కిం మే కృత్యమ్ ఇతి ప్రాహ మయం మాయావినం హరిః
ఇంద్రుని భవనానికి వెళ్లి మయుడు అన్నీ వివరించాడు. హరి మాయావంతుడైన మయుడిని, 'నేను ఏమి చేయాలి?' అని అడిగాడు.
హరయే చ మయో మాయాం ప్రాదాత్ ప్రీత్యా తథా హరిః ప్రాప్తః సంప్రీతిమాన్ ఆహ కిం కృత్యం మయ తద్ వద
మయుడు ఆనందంతో తన మాయను హరికిచ్చాడు. హరి సంతోషంతో, 'మయా, నేను ఇంకా ఏం చేయాలి? చెప్పు,' అని అడిగాడు.
అగస్త్యస్యాశ్రమం గచ్ఛ తత్రాస్తే గర్భిణీ దితిః తస్యాః శుశ్రూషణం కుర్వన్న్ ఆస్స్వ తత్ర కియన్తి చ
అగస్త్యుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళు. అక్కడ గర్భవతైన దితి ఉంది. ఆమెకు సేవ చేస్తూ, కొంతకాలం అక్కడ ఉండు.
అహాని మఘవంస్ తస్యా గర్భమ్ ఆవిశ్య వజ్రధృక్ వర్ధమానం చ తం ఛిన్ధి యావద్ వశ్యో ఽథవా మృతిమ్ ప్రాప్నోతి తావద్ వజ్రేణ తతో న భవితా రిపుః
మాఘవా, ఆమె గర్భంలోకి ప్రవేశించి, వజ్రాయుధంతో పెరుగుతున్న శిశువును అతను లొంగే వరకు లేదా మరణించే వరకు కోయాలి. అప్పటివరకు వజ్రంతో కొట్టు, అప్పుడు శత్రువు మిగలడు.
తథేత్య్ ఉక్త్వా మయం పూజ్య మఘవాన్ ఏక ఏవ హి వినీతవత్ తదా ప్రాయాద్ దితిం మాతరమ్ అఞ్జసా శుశ్రూషమాణస్ తాం దేవీం శక్రో దైతేయమాతరమ్ సా న జానాతి తచ్ చిత్తం శక్రస్య ద్విషతో దితిః
'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, మయుడిని గౌరవించి, మాఘవుడు ఒక్కడే వినయంగా దితి వద్దకు వెళ్లాడు. ఆమెను సేవిస్తూ ఉండగా, దితి అతని హృదయంలోని శత్రుత్వాన్ని తెలుసుకోలేదు.
గర్భే స్థితం తు యద్ భూతం దేవేన్ద్రస్య విచేష్టితమ్ అమోఘం తన్ మునేస్ తేజః కశ్యపస్య దురాసదమ్
దేవేంద్రుడు చేసిన పని వల్ల, గర్భంలో ఉన్న ఆ శిశువు, కశ్యప మహర్షి తేజస్సుతో, అపరాజితంగా, నిరర్థకంగా ఉండదు.
తతః ప్రగృహ్య కులిశం సహస్రాక్షః పురందరః అన్తఃప్రవేశకామో ఽసౌ బహుకాలం సమావసన్
అప్పుడతను వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, సహస్రాక్షుడైన పురందరుడు, లోపలికి ప్రవేశించాలనే కోరికతో, చాలా కాలం అక్కడే ఉండిపోయాడు.
సంధ్యోదక్శీర్షనిద్రాం తామ్ అవేక్ష్య కులిశాయుధః ఇదమ్ అన్తరమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా దిత్యాః కుక్షిం సమావిశత్
దితి సంధ్యాసమయంలో తల కడిగి నిద్రలో ఉన్నదని చూసి, వజ్రాయుధంతో ఉన్న ఇంద్రుడు, 'ఇదే సమయం' అని అనుకుని, దితి గర్భంలోకి ప్రవేశించాడు.
అన్తర్వర్తి చ యద్ భూతమ్ ఇన్ద్రం దృష్ట్వా ధృతాయుధమ్ హన్తుకామం తదోవాచ పునః పునర్ అభీతవత్
అంతర్గతంగా ఉన్న ఆ జీవి, ఆయుధాన్ని పట్టుకొని హత్యకు సిద్ధంగా ఉన్న ఇంద్రుణ్ణి చూసి, భయపడకుండా మళ్లీ మళ్లీ మాట్లాడింది.
కిం మాం న రక్షసే వజ్రిన్ భ్రాతరం త్వం జిఘాంససి నారణే మారణాద్ అన్యత్ పాతకం విద్యతే మహత్
వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడా! నన్ను ఎందుకు కాపాడటం లేదు? నువ్వు నీ సోదరుణ్ణే చంపాలని చూస్తున్నావు. యుద్ధంలో హత్యకన్నా పెద్ద పాపం ఇంకేమీ లేదు.
ఋతే యుద్ధాన్ మహాబాహో శక్ర యుధ్యస్వ నిర్గతే మయి తస్మాన్ నైతద్ ఏవం తవ యుక్తం భవిష్యతి
బలవంతుడా! యుద్ధం తప్ప మరే పరిస్థితిలోనూ నాతో యుద్ధం చేయవద్దు. నేను బయటకు వచ్చిన తర్వాత మాత్రమే యుద్ధం చేయి. అందుకే, నీకు ఇది సరైనది కాదు.
శతక్రతుః సహస్రాక్షః శచీభర్తా పురందరః వజ్రపాణిః సురేన్ద్రస్ త్వం తే న యుక్తం భవేత్ ప్రభో
శతక్రతువా! సహస్రాక్షుడా! శచీదేవి భర్తా! పురందరా! వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన దేవేంద్రా! ప్రభూ! ఇలాంటి పని నీకు తగదు.
అథవా యుద్ధకామస్ త్వం మమ నిష్క్రమణం యథా తథా కురు మహాబాహో మార్గాద్ అస్మాద్ అపాసర
లేదా, నువ్వు నిజంగా యుద్ధం చేయాలనుకుంటే, బలవంతుడా! నా బయటకు వెళ్లే మార్గాన్ని ఏర్పాటుచేయి. నన్ను ఈ దారి నుండి తొలగించు.
కుమార్గే న ప్రవర్తన్తే మహాన్తో ఽపి విపద్గతాః అవిద్యశ్ చాప్య్ అశస్త్రశ్ చ నైవ చాయుధసంగ్రహః
ఎంతటి గొప్పవాళ్లైనా, కష్టంలో ఉన్నప్పుడు తప్పు మార్గంలోకి పోరు. అజ్ఞానుడు, ఆయుధం లేని వాడితో యుద్ధం చేయడం సరికాదు.
త్వం విద్యావాన్ వజ్రపాణే మాం నిఘ్నన్ కిం న లజ్జసే కుర్వన్తి గర్హితం కర్మ న కులీనాః కదాచన
వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడా! నువ్వు విద్యావంతుడివి. నన్ను కొట్టడంలో నీకు సిగ్గు రావడంలేదా? మంచి కుటుంబానికి చెందినవారు ఎప్పుడూ నిందపడే పనులు చేయరు.
హత్వా వా కిం తు జాయేత యశో వా పుణ్యమ్ ఏవ వా వధ్యన్తే భ్రాతరః కామాద్ గర్భస్థాః కిం ను పౌరుషమ్
హత్యచేసి ఏమి పేరు వస్తుంది? ఏమి పుణ్యం కలుగుతుంది? కోరికతో గర్భంలో ఉన్న సోదరులను చంపితే దానిలో ఏమి పురుషార్థం ఉంటుంది?
యది వా యుద్ధభక్తిస్ తే మయి భ్రాతర్ అసంశయమ్ తతో ముష్టిం పురస్కృత్య వజ్రిణే ఽసౌ వ్యవస్థితః
నిజంగా నాతో యుద్ధం చేయాలనే నీ ఆసక్తి ఉంటే, వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన సోదరా! నేను నీ ముందు ముష్టిని పైకి ఎత్తి నిలబడ్డాను.
బాలఘాతీ బ్రహ్మఘాతీ తథా విశ్వాసఘాతకః ఏవంభూతం ఫలం శక్ర కస్మాన్ మాం హన్తుమ్ ఉద్యతః
బాలహంతకుడు, బ్రాహ్మణహంతకుడు, విశ్వాసాన్ని ద్రోహించేవాడు — ఇలాంటి వారు చేసిన పనులకు ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు. శక్రా! నన్ను చంపాలని నువ్వు ఎందుకు ప్రయత్నిస్తున్నావు?
యస్యాజ్ఞయా సర్వమ్ ఇదం వర్తతే సచరాచరమ్ స హన్తా బాలకం మాం వై కిం యశః కిం తు పౌరుషమ్
ఈ సర్వప్రపంచం ఆయన ఆజ్ఞతో నడుస్తోంది. అలాంటి వాడు నన్ను — చిన్నవాడిని — చంపితే, దాంతో ఏమి పేరు? ఏమి పురుషార్థం?
ఏవం బ్రువన్తం తం గర్భం చిచ్ఛేద కులిశేన సః క్రోధాన్ధానాం లోభినాం చ న ఘృణా క్వాపి విద్యతే
అలా మాట్లాడుతున్న ఆ గర్భాన్ని ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కోసేశాడు. కోపంతో, లోభంతో మునిగిపోయినవారికి ఎక్కడా దయ ఉండదు.